ਅਧਿਆਇ 08 ਸਟੈਟਿਸਟੀਕਲ ਟੂਲਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ
1. ਜਾਣ-ਪਛਾਣ
ਤੁਸੀਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਟੈਟਿਸਟੀਕਲ ਟੂਲਾਂ ਬਾਰੇ ਪੜ੍ਹਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਟੂਲ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਸਾਡੇ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਨ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਤਪਾਦਨ, ਖਪਤ, ਵੰਡ, ਬੈਂਕਿੰਗ ਅਤੇ ਬੀਮਾ, ਵਪਾਰ, ਆਵਾਜਾਈ ਆਦਿ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਡੇਟਾ ਦੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ, ਤੁਸੀਂ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਵਿਧੀ ਸਿੱਖੋਗੇ। ਇਹ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰੇਗਾ ਕਿ ਸਟੈਟਿਸਟੀਕਲ ਟੂਲਾਂ ਅਤੇ ਵਿਧੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਣ ਲਈ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਪਭੋਗਤਾ ਤੋਂ ਕਿਸੇ ਉਤਪਾਦ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਇਕੱਠੀ ਕਰਨੀ ਪੈ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਨਿਰਮਾਤਾ ਦੁਆਰਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਲਾਂਚ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਨਵੇਂ ਉਤਪਾਦ ਜਾਂ ਸੇਵਾ ਬਾਰੇ ਜਾਂ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸੂਚਨਾ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਪਸਾਰ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨਾ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ ਆਦਿ। ਇੱਕ ਸਰਵੇਖਣ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨਾ ਸੰਬੰਧਿਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਉਤਪਾਦ ਜਾਂ ਸਿਸਟਮ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰੇਗਾ।
ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਕਦਮ
ਕਿਸੇ ਸਮੱਸਿਆ ਜਾਂ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਦੀ ਪਛਾਣ
ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਕੀ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ। ਆਪਣੇ ਉਦੇਸ਼ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਡੇਟਾ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧੋਗੇ। ਉਦਾਹਰਣ ਲਈ, ਕਾਰ, ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ, ਜੁੱਤੀ ਪੋਲਿਸ਼, ਨਹਾਉਣ ਵਾਲਾ ਸਾਬਣ ਜਾਂ ਡਿਟਰਜੈਂਟ ਵਰਗੇ ਉਤਪਾਦ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਜਾਂ ਵਿਕਰੀ ਤੁਹਾਡੀ ਰੁਚੀ ਦਾ ਖੇਤਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਖੇਤਰ ਦੇ ਘਰਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕੁਝ ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਬਿਜਲੀ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੋਗੇ। ਤੁਸੀਂ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਪਭੋਗਤਾ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਬਾਰੇ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੋਗੇ, ਯਾਨੀ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ।
ਟਾਰਗੇਟ ਗਰੁੱਪ ਦੀ ਚੋਣ
ਟਾਰਗੇਟ ਗਰੁੱਪ ਦੀ ਚੋਣ ਜਾਂ ਪਛਾਣ ਤੁਹਾਡੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਵਲੀ ਲਈ ਢੁਕਵੇਂ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਰੂਪਰੇਖਾ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡਾ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਡਾ ਟਾਰਗੇਟ ਗਰੁੱਪ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਮੱਧ-ਆਮਦਨ ਅਤੇ ਉੱਚ-ਆਮਦਨ ਵਾਲੇ ਗਰੁੱਪ ਹੋਣਗੇ। ਸਾਬਣ ਵਰਗੇ ਉਪਭੋਗਤਾ ਉਤਪਾਦਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਅਧਿਐਨਾਂ ਲਈ, ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਪੇਂਡੂ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਓਗੇ। ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ ਲਈ ਤੁਹਾਡਾ ਟਾਰਗੇਟ ਗਰੁੱਪ ਸ਼ਹਿਰੀ ਅਤੇ ਪੇਂਡੂ ਦੋਨੋਂ ਆਬਾਦੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਟਾਰਗੇਟ ਗਰੁੱਪਾਂ ਦੀ ਚੋਣ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਲਈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ‘ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣਾ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਰਿਪੋਰਟ ਤਿਆਰ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ।
ਡੇਟਾ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ
ਸਰਵੇਖਣ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਤੁਹਾਡੀ ਇਹ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰੇਗਾ ਕਿ ਕੀ ਡੇਟਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਵਿਧੀ, ਸੈਕੰਡਰੀ ਵਿਧੀ ਜਾਂ ਦੋਨੋਂ ਵਿਧੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਅਧਿਆਇ 2 ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਿਆ ਹੈ, ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਵਿਧੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਡੇਟਾ ਦਾ ਪਹਿਲੇ ਹੱਥ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਵਲੀ ਜਾਂ ਇੰਟਰਵਿਊ ਸ਼ੈਡਿਊਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਨਿੱਜੀ ਇੰਟਰਵਿਊ, ਮੇਲ/ਡਾਕ ਸਰਵੇਖਣ, ਫੋਨ, ਈਮੇਲ ਆਦਿ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਡਾਕ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਵਲੀ ਵਿੱਚ ਜਾਂਚ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਬਾਰੇ ਵੇਰਵੇ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਕਵਰਿੰਗ ਲੈਟਰ ਜ਼ਰੂਰ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਤੁਹਾਡਾ ਉਦੇਸ਼ ਤੁਹਾਡੇ ਟਾਰਗੇਟ ਗਰੁੱਪ ਦੇ ਆਕਾਰ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਉਦਾਹਰਣ ਲਈ, ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਅਤੇ ਸੈਕੰਡਰੀ ਪੱਧਰ ਦੀ ਮਹਿਲਾ ਸਾਖਰਤਾ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਬ੍ਰਾਂਡ ਜਾਂ ਸਾਬਣ ਦੀ ਖਪਤ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਇਕੱਠੀ ਕਰਨ ਲਈ ਹਰ ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ ਜਾਂ ਘਰ ਵਿੱਚ ਜਾਣਾ ਪਵੇਗਾ ਯਾਨੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਡੇਟਾ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ। ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡੀ ਡੇਟਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿਧੀ ਵਿੱਚ ਸੈਂਪਲਿੰਗ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਸੈਂਪਲਿੰਗ ਦੀ ਵਿਧੀ ਦੀ ਉਪਯੁਕਤਤਾ ਬਾਰੇ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹਿਣਾ ਪਵੇਗਾ।
ਸੈਕੰਡਰੀ ਡੇਟਾ ਦੀ ਵੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਬਸ਼ਰਤੇ ਇਹ ਤੁਹਾਡੀ ਲੋੜ ਅਨੁਸਾਰ ਢੁਕਵਾਂ ਹੋਵੇ। ਸੈਕੰਡਰੀ ਡੇਟਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਉਦੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਸਮਾਂ, ਪੈਸਾ ਅਤੇ ਮਾਨਵ-ਸ਼ਕਤੀ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਕਮੀ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਉਪਲਬਧ ਹੋਵੇ।
ਡੇਟਾ ਦਾ ਸੰਗਠਨ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ
ਡੇਟਾ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਸੈਸ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਗਠਿਤ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਟੈਬੂਲੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਢੁਕਵੇਂ ਚਿੱਤਰਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬਾਰ ਚਿੱਤਰ, ਪਾਈ ਚਿੱਤਰ ਆਦਿ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕਰਕੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਤੁਸੀਂ ਅਧਿਆਇ 3 ਅਤੇ 4 ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਿਆ ਹੈ।
ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਅਤੇ ਵਿਆਖਿਆ
ਕੇਂਦਰੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਦੇ ਮਾਪ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੀਨ), ਫੈਲਾਅ ਦੇ ਮਾਪ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਟੈਂਡਰਡ ਡੀਵੀਏਸ਼ਨ), ਅਤੇ ਕੋਰੀਲੇਸ਼ਨ ਤੁਹਾਨੂੰ ਔਸਤ, ਪਰਿਵਰਤਨਸ਼ੀਲਤਾ ਅਤੇ ਸੰਬੰਧ ਦੀ ਗਣਨਾ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਉਣਗੇ, ਜੇਕਰ ਇਹ ਚਲਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਉਪਰੋਕਤ ਮਾਪਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਧਿਆਇ 5 ਅਤੇ 6 ਵਿੱਚ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਸਿੱਟਾ
ਆਖਰੀ ਕਦਮ ਨਤੀਜਿਆਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਅਤੇ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਰਥਪੂਰਨ ਸਿੱਟੇ ਕੱਢਣਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਜੇਕਰ ਸੰਭਵ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਨੀਤੀਆਂ ਆਦਿ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਭਵਿੱਖ ਦੀਆਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸੁਝਾਵਾਂ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਗ੍ਰੰਥ-ਸੂਚੀ
ਇਸ ਭਾਗ ਵਿੱਚ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਾਰੇ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਰੋਤਾਂ, ਯਾਨੀ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਮੈਗਜ਼ੀਨਾਂ, ਅਖਬਾਰਾਂ, ਖੋਜ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਦੇ ਵੇਰਵਿਆਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।
2. ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਦੀ ਸੁਝਾਈ ਗਈ ਸੂਚੀ
ਇਹ ਕੁਝ ਸੁਝਾਏ ਗਏ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਹਨ। ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਸ਼ਾ ਨੂੰ ਚੁਣਨ ਲਈ ਸੁਤੰਤਰ ਹੋ ਜੋ ਕਿਸੇ ਆਰਥਿਕ ਮੁੱਦੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ।
- ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਵਾਜਾਈ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਸਲਾਹਕਾਰ ਵਜੋਂ ਸਮਝੋ ਜਿਸ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਆਵਾਜਾਈ ਦੀ ਇੱਕ ਬਿਹਤਰ ਅਤੇ ਤਾਲਮੇਲ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਲਿਆਉਣਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਰਿਪੋਰਟ ਤਿਆਰ ਕਰੋ।
- ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਕੋਟੇਜ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋਵੋਗੇ। ਇਹ ਧੂਪ, ਅਗਰਬੱਤੀ, ਮੋਮਬੱਤੀਆਂ, ਜੂਟ ਉਤਪਾਦ ਆਦਿ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਇਕਾਈ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਖੁਦ ਦੀ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਇਕਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ। ਬੈਂਕ ਲੋਨ ਲੈਣ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਤਿਆਰ ਕਰੋ।
- ਮੰਨ ਲਓ ਤੁਸੀਂ ਇੱਕ ਕੰਪਨੀ ਵਿੱਚ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਮੈਨੇਜਰ ਹੋ ਅਤੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਉਪਭੋਗਤਾ ਉਤਪਾਦ ਬਾਰੇ ਵਿਗਿਆਪਨ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਆਪਣੇ ਉਤਪਾਦ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ‘ਤੇ ਵਿਗਿਆਪਨਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ‘ਤੇ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਤਿਆਰ ਕਰੋ।
- ਤੁਸੀਂ ਇੱਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸਿੱਖਿਆ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹੋ, ਜੋ ਸਕੂਲੀ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਸਾਖਰਤਾ ਪੱਧਰਾਂ ਅਤੇ ਸਕੂਲ ਛੱਡਣ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਤਿਆਰ ਕਰੋ।
- ਮੰਨ ਲਓ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਖੇਤਰ ਦੇ ਵਿਜੀਲੈਂਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹੋ ਅਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵਪਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸਮਾਨਾਂ ਦੀ ਵਧੀਕ ਕੀਮਤ ਵਸੂਲਣ ਬਾਰੇ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਯਾਨੀ ਅਧਿਕਤਮ ਖੁਦਰਾ ਕੀਮਤ (MRP) ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੀਮਤ ਵਸੂਲਣਾ। ਕੁਝ ਦੁਕਾਨਾਂ ‘ਤੇ ਜਾਓ ਅਤੇ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ‘ਤੇ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਤਿਆਰ ਕਰੋ।
- ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤ ਦੇ ਮੁਖੀ ਵਜੋਂ ਸਮਝੋ ਜੋ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਵਰਗੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਲਿਆਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨੂੰ ਰਿਪੋਰਟ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕਰੋ।
- ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਵਜੋਂ, ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ। ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਰਿਪੋਰਟ ਤਿਆਰ ਕਰੋ।
- ਤੁਸੀਂ ਇੱਕ ਪੇਂਡੂ ਬਲਾਕ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸਿਹਤ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹੋ। ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਅਧਿਐਨ ਰਾਹੀਂ ਹੱਲ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰੋ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਸਫਾਈ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
- ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਨਾਗਰਿਕ ਸਪਲਾਈ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਮੁੱਖ ਨਿਰੀਖਕ ਵਜੋਂ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਮਿਲੀ ਹੈ ਤੁਹਾਡੇ ਡਿਊਟੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਭੋਜਨ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾਵਟ। ਸਮੱਸਿਆ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਸਰਵੇਖਣ ਕਰੋ।
- ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪੋਲੀਓ ਟੀਕਾਕਰਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ‘ਤੇ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਤਿਆਰ ਕਰੋ।
- ਤੁਸੀਂ ਇੱਕ ਬੈਂਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹੋ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਆਮਦਨੀ ਅਤੇ ਖਰਚ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਬੱਚਤ ਦੀਆਂ ਆਦਤਾਂ ਦਾ ਸਰਵੇਖਣ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ। ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਤਿਆਰ ਕਰੋ।
- ਮੰਨ ਲਓ ਤੁਸੀਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੋ ਜੋ ਕਿਸੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਪ੍ਰਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਰਹੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ। ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਰਿਪੋਰਟ ਤਿਆਰ ਕਰੋ।
3. ਨਮੂਨਾ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ
ਇਹ ਤੁਹਾਡੇ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਇੱਕ ਨਮੂਨਾ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਹੈ। ਤੁਹਾਡੇ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਵਰਤੀ ਗਈ ਵਿਧੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਇੱਥੇ ਵਰਤੀ ਗਈ ਵਿਧੀ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਹੋਵੇਗੀ।
ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ
$\mathrm{X}$ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਉਦਯੋਗਪਤੀ ਹੈ ਜੋ ਟੂਥਪੇਸਟ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਫੈਕਟਰੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਤੁਹਾਨੂੰ X ਨੂੰ ਸਲਾਹ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਅੱਗੇ ਵਧਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਪਹਿਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ ਉਹ ਹੈ ਟੂਥਪੇਸਟਾਂ ਬਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸੁਆਦਾਂ, ਟੂਥਪੇਸਟ ‘ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਖਰਚੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੰਬੰਧਿਤ ਤੱਥਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨਾ। ਇਸ ਲਈ, ਤੁਸੀਂ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਡੇਟਾ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ।
ਡੇਟਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਵਲੀ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਹੈ। ਜੋ ਵੀ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਵਲੀ ਤੁਸੀਂ ਵਰਤਦੇ ਹੋ ਉਹ ਉਸ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਅਧਿਐਨ ਲਈ ਤੁਹਾਨੂੰ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਮੰਨ ਲਓ ਤੁਸੀਂ ਫੈਸਲਾ ਕਰਦੇ ਹੋ ਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਅਧਿਐਨ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਜਾਣਕਾਰੀ ਜੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਉਹ ਹੈ:
- ਟੂਥਪੇਸਟ ‘ਤੇ ਔਸਤ ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਖਰਚ
- ਟੂਥਪੇਸਟ ਦੇ ਉਹ ਬ੍ਰਾਂਡ ਜੋ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਮੰਗ ਵਿੱਚ ਹਨ
- ਗਾਹਕਾਂ ਦਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬ੍ਰਾਂਡਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਰਵੱਈਆ
- ਟੂਥਪੇਸਟ ਵਿੱਚ ਸਮੱਗਰੀ ਬਾਰੇ ਗਾਹਕਾਂ ਦੀ ਤਰਜੀਹ
- ਟੂਥਪੇਸਟ ਲਈ ਗਾਹਕਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ‘ਤੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮੀਡੀਆ ਪ੍ਰਭਾਵ
- ਆਮਦਨ ਅਤੇ ਉਪਰੋਕਤ ਸਾਰੇ ਕਾਰਕਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸੰਬੰਧ।
ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਅਜਿਹੀ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਵਲੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਅਜ਼ਮਾਈ ਅਤੇ ਪ੍ਰੀਖਿਅਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ (ਸ਼ਾਇਦ ਕਿਸੇ ਸਮਾਨ ਅਧਿਐਨ ਲਈ), ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਇਸਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਢੁਕਵੇਂ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸੋਧ ਕੇ ਵਰਤ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਵਲੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਪੈ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਸੁਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਸਾਰੀ ਲੋੜੀਂਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮੰਗੀ ਗਈ ਹੈ।
ਇਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਰਿਪੋਰਟ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਵਲੀ ਦਾ ਉਦਾਹਰਣ
1. ਨਾਮ
2. ਲਿੰਗ
3. ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਉਮਰ (ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ)
____________________________________
____________________________________
____________________________________
____________________________________
____________________________________
____________________________________
4. ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਗਿਣਤੀ:-
5. ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਪਰਿਵਾਰਕ ਆਮਦਨ
6. ਰਿਹਾਇਸ਼ ਦਾ ਸਥਾਨ ਸ਼ਹਿਰੀ $\square$
$\qquad \qquad \qquad \qquad $ ਪੇਂਡੂ $\square$
7. ਮੁੱਖ ਕਮਾਊ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਿੱਤਾ:
(i) ਸੇਵਾ $\square$
(ii) ਪੇਸ਼ੇਵਰ $\square$
(iii) ਨਿਰਮਾਤਾ $\square$
(iv) ਵਪਾਰੀ $\square$
(v) ਕੋਈ ਹੋਰ (ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਦੱਸੋ) $\square$
8. ਕੀ ਤੁਹਾਡਾ ਪਰਿਵਾਰ ਆਪਣੇ ਦੰਦ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਟੂਥਪੇਸਟ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ?
ਹਾਂ $\square \quad$ ਨਹੀਂ $\square$
9. ਜੇਕਰ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇੱਕ ਚੰਗੇ ਟੂਥਪੇਸਟ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਗੁਣਵੱਤਾਵਾਂ ਕੀ ਹੋਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ (ਤੁਸੀਂ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਕਲਪਾਂ ‘ਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਗਾ ਸਕਦੇ ਹੋ):
(i) ਸਾਦਾ $\square$
(ii) ਜੈੱਲ $\square$
(iii) ਐਂਟੀਸੈਪਟਿਕ $\square$
(iv) ਸੁਆਦਦਾਰ $\square$
(v) ਕੈਰੀਜ਼ ਪ੍ਰੋਟੈਕਸ਼ਨ $\square$
(vi) ਫਲੋਰਾਈਡ $\square$
(vii) ਹੋਰ ____________
10. ਜੇਕਰ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸ ਬ੍ਰਾਂਡ ਦੇ ਟੂਥਪੇਸਟ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹੋ? ___________
11. ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਟੂਥਪੇਸਟ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਮਹੀਨੇ ਕਿੰਨੇ 100 ਗ੍ਰਾਮ ਪੈਕ ਵਰਤਦੇ ਹੋ?
12. ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਟੂਥਪੇਸਟ ਤੋਂ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ?
ਹਾਂ $\square$ $\quad$ ਨਹੀਂ $\square$
13. ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਟੂਥਪੇਸਟ ਨੂੰ ਅਜ਼ਮਾਉਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ?
ਹਾਂ $\square$ $\quad$ ਨਹੀਂ $\square$
14. ਜੇਕਰ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਨਵੇਂ ਟੂਥਪੇਸਟ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਕਿਹੜੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ? (ਤੁਸੀਂ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਕਲਪਾਂ ‘ਤੇ ਨਿਸ਼