ମୁଖ୍ୟ ଧାରଣା ଓ ସୂତ୍ର

ଇଣ୍ଟରନେଟ ଓ ନେଟୱର୍କିଂ ପାଇଁ ୫-୭ଟି ମୌଳିକ ଧାରଣା ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତୁ:

୧୦ଟି ଅଭ୍ୟାସ MCQs

Q1. ଇମେଲ ପଠାଇବା ପାଇଁ କେଉଁ ପ୍ରୋଟୋକଲ୍ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ? A) HTTP B) SMTP C) FTP D) TCP

ଉତ୍ତର: B) SMTP

ସମାଧାନ: SMTP (ସିମ୍ପଲ୍ ମେଲ୍ ଟ୍ରାନ୍ସଫର୍ ପ୍ରୋଟୋକଲ୍) ବିଶେଷ ଭାବରେ କ୍ଲାଏଣ୍ଟରୁ ସର୍ଭରକୁ ଏବଂ ସର୍ଭର ମଧ୍ୟରେ ଇମେଲ ପଠାଇବା ପାଇଁ ରଚିତ | HTTP ୱେବ ପେଜ୍ ପାଇଁ, FTP ଫାଇଲ୍ ଟ୍ରାନ୍ସଫର୍ ପାଇଁ, TCP ଏକ ପରିବହନ ପ୍ରୋଟୋକଲ୍ |

ଶର୍ଟକଟ୍: SMTP - “Send Mail To People”

ଧାରଣା: ଇଣ୍ଟରନେଟ ଓ ନେଟୱର୍କିଂ - ଇମେଲ ପ୍ରୋଟୋକଲ୍

Q2. ଏକ ୱେବସାଇଟ ଠିକଣାରେ ‘www’ କାହାକୁ ବୁଝାଏ? A) World Wide Web B) World Wireless Web C) Web Wide World D) World Web Window

ଉତ୍ତର: A) World Wide Web

ସମାଧାନ: WWW ର ଅର୍ଥ World Wide Web, ଯାହା ଇଣ୍ଟରନେଟ ମାଧ୍ୟମରେ ପ୍ରବେଶ କରାଯାଇଥିବା ପରସ୍ପର ସଂଯୁକ୍ତ ହାଇପରଟେକ୍ସଟ ଡକ୍ୟୁମେଣ୍ଟର ଏକ ପ୍ରଣାଳୀ |

ଶର୍ଟକଟ୍: “World Wide Web” ଭାବରେ ମନେରଖନ୍ତୁ - ତିନୋଟି W

ଧାରଣା: ଇଣ୍ଟରନେଟ ଓ ନେଟୱର୍କିଂ - ମୌଳିକ ପାରିଭାଷିକ ଶବ୍ଦ

Q3. ନିମ୍ନଲିଖିତ ମଧ୍ୟରୁ କେଉଁଟି ଏକ ୱେବ ବ୍ରାଉଜର୍? A) Gmail B) Google Chrome C) Windows D) Microsoft Word

ଉତ୍ତର: B) Google Chrome

ସମାଧାନ: Google Chrome ହେଉଛି ଏକ ୱେବ ବ୍ରାଉଜର୍ ଯାହା ଇଣ୍ଟରନେଟ ପ୍ରବେଶ ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ | Gmail ହେଉଛି ଇମେଲ ସେବା, Windows ହେଉଛି ଅପରେଟିଂ ସିଷ୍ଟମ୍, Word ହେଉଛି ଏକ ୱାର୍ଡ ପ୍ରୋସେସର୍ |

ଶର୍ଟକଟ୍: ବ୍ରାଉଜର୍ ନାମଗୁଡ଼ିକରେ ପ୍ରାୟତଃ ପ୍ରକୃତି ଥିମ୍ ଥାଏ (Chrome, Firefox, Edge, Safari)

ଧାରଣା: ଇଣ୍ଟରନେଟ ଓ ନେଟୱର୍କିଂ - ସଫ୍ଟୱେର୍ ପ୍ରକାର

Q4. HTTP ପାଇଁ ଡିଫଲ୍ଟ ପୋର୍ଟ ନମ୍ବର କଣ? A) 21 B) 25 C) 80 D) 110

ଉତ୍ତର: C) 80

ସମାଧାନ: HTTP ଡିଫଲ୍ଟ ଭାବରେ ପୋର୍ଟ 80 ବ୍ୟବହାର କରେ | ପୋର୍ଟ 21 ହେଉଛି FTP, 25 ହେଉଛି SMTP, 110 ହେଉଛି POP3 |

ଶର୍ଟକଟ୍: 80 କୁ “HTTP Eighty” ଭାବରେ ମନେରଖନ୍ତୁ - ଉଭୟ ‘E’ ଧ୍ୱନିରେ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ

ଧାରଣା: ଇଣ୍ଟରନେଟ ଓ ନେଟୱର୍କିଂ - ପୋର୍ଟ ନମ୍ବର

Q5. URL “https://irctc.co.in/booking",ରେ ‘co.in’ କାହାକୁ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରେ? A) ଫାଇଲ୍ ନାମ B) ଡୋମେନ୍ ପ୍ରକାର C) ପ୍ରୋଟୋକଲ୍ D) ପାଥ୍

ଉତ୍ତର: B) ଡୋମେନ୍ ପ୍ରକାର

ସମାଧାନ: ‘co.in’ ଭାରତରେ ଏକ ବାଣିଜ୍ୟିକ ସଂସ୍ଥାକୁ ସୂଚାଏ | ଏହା ହେଉଛି ଡୋମେନ୍ ଏକ୍ସଟେନ୍ସନ୍ ଯାହା ଦେଶ ଓ ସଂସ୍ଥା ପ୍ରକାର ଦର୍ଶାଏ |

ଶର୍ଟକଟ୍: co = ବାଣିଜ୍ୟିକ, .in = ଭାରତ

ଧାରଣା: ଇଣ୍ଟରନେଟ ଓ ନେଟୱର୍କିଂ - URL ଗଠନ

Q6. ହାଇପରଲିଙ୍କ୍ ସୃଷ୍ଟି କରିବା ପାଇଁ କେଉଁ HTML ଟ୍ୟାଗ୍ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ? A) B) C) D)

ଉତ୍ତର: C)

ସମାଧାନ: ଟ୍ୟାଗ୍ ସହିତ href ଆଟ୍ରିବ୍ୟୁଟ୍ ହାଇପରଲିଙ୍କ୍ ସୃଷ୍ଟି କରେ | ଉଦାହରଣ: ରେଳବାଇ

ଶର୍ଟକଟ୍: ‘a’ = ଆଙ୍କର୍ (ଲିଙ୍କ୍ ଧରି ରଖେ)

ଧାରଣା: ଇଣ୍ଟରନେଟ ଓ ନେଟୱର୍କିଂ - HTML ମୌଳିକ ତଥ୍ୟ

Q7. ISP ର ପୂର୍ଣ୍ଣରୂପ କଣ? A) Internet System Protocol B) International Service Provider C) Internet Service Provider D) Internal System Program

ଉତ୍ତର: C) Internet Service Provider

ସମାଧାନ: ISP ଉପଭୋକ୍ତାମାନଙ୍କୁ ଇଣ୍ଟରନେଟ ପ୍ରବେଶ ପ୍ରଦାନ କରେ | ଉଦାହରଣ: ଭାରତରେ ଜିଓ, ଏୟାରଟେଲ, ବିଏସଏନଏଲ୍ |

ଶର୍ଟକଟ୍: ISP - “I Serve Internet to People”

ଧାରଣା: ଇଣ୍ଟରନେଟ ଓ ନେଟୱର୍କିଂ - ସେବା ପ୍ରଦାନକାରୀ

Q8. କେଉଁ ପ୍ରୋଟୋକଲ୍ ଇମେଲକୁ ଆପଣଙ୍କ ଉପକରଣକୁ ଡାଉନଲୋଡ୍ କରେ ଏବଂ ସର୍ଭରରୁ ବିଲୋପ କରେ? A) IMAP B) SMTP C) POP3 D) HTTP

ଉତ୍ତର: C) POP3

ସମାଧାନ: POP3 (ପୋଷ୍ଟ ଅଫିସ୍ ପ୍ରୋଟୋକଲ୍ 3) ଇମେଲଗୁଡ଼ିକୁ ସ୍ଥାନୀୟ ଭାବରେ ଡାଉନଲୋଡ୍ କରେ ଏବଂ ସାଧାରଣତଃ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ସର୍ଭରରୁ ଅପସାରଣ କରେ | IMAP ଇମେଲଗୁଡ଼ିକୁ ସର୍ଭରରେ ସିଙ୍କ୍ କରି ରଖେ |

ଶର୍ଟକଟ୍: POP3 - “Pull Out Permanently” (3ଟି P)

ଧାରଣା: ଇଣ୍ଟରନେଟ ଓ ନେଟୱର୍କିଂ - ଇମେଲ ପ୍ରାପ୍ତି ପ୍ରୋଟୋକଲ୍

Q9. ଏକ IPv4 ଠିକଣା କେତେ ଅକ୍ଟେଟ୍ ରେ ବିଭକ୍ତ? A) 2 B) 4 C) 6 D) 8

ଉତ୍ତର: B) 4

ସମାଧାନ: IPv4 ଠିକଣା = 32 ବିଟ୍ = 4 ଅକ୍ଟେଟ୍ (ପ୍ରତ୍ୟେକ 8 ବିଟ୍) | ଫର୍ମାଟ୍: 192.168.1.1 (ପ୍ରତ୍ୟେକ ସଂଖ୍ୟା = 1 ଅକ୍ଟେଟ୍, 0-255)

ଶର୍ଟକଟ୍: IPv4 = 4 ଅକ୍ଟେଟ୍ (ଉଭୟରେ 4 ଅଛି)

ଧାରଣା: ଇଣ୍ଟରନେଟ ଓ ନେଟୱର୍କିଂ - IP ଠିକଣା ଦେବା

Q10. ନିମ୍ନଲିଖିତ ମଧ୍ୟରୁ କେଉଁଟି ଏକ ବୈଧ ଡୋମେନ୍ ଏକ୍ସଟେନ୍ସନ୍ ନୁହେଁ? A) .gov B) .edu C) .com D) .exe

ଉତ୍ତର: D) .exe

ସମାଧାନ: .exe ହେଉଛି ଏକ୍ଜିକ୍ୟୁଟେବଲ୍ ଫାଇଲ୍ ପାଇଁ ଏକ ଫାଇଲ୍ ଏକ୍ସଟେନ୍ସନ୍, ଏକ ଡୋମେନ୍ ଏକ୍ସଟେନ୍ସନ୍ ନୁହେଁ | .gov (ସରକାରୀ), .edu (ଶିକ୍ଷା), .com (ବାଣିଜ୍ୟିକ) ବୈଧ ଅଟନ୍ତି |

ଶର୍ଟକଟ୍: ଡୋମେନ୍ ଏକ୍ସଟେନ୍ସନ୍ = ସଂସ୍ଥା ପ୍ରକାର, ଫାଇଲ୍ ଏକ୍ସଟେନ୍ସନ୍ = ଫାଇଲ୍ ପ୍ରକାର

ଧାରଣା: ଇଣ୍ଟରନେଟ ଓ ନେଟୱର୍କିଂ - ଡୋମେନ୍ ବନାମ ଫାଇଲ୍ ଏକ୍ସଟେନ୍ସନ୍

୫ଟି ପୂର୍ବତନ ବର୍ଷର ପ୍ରଶ୍ନ

PYQ 1. URL ର ପୂର୍ଣ୍ଣରୂପ କଣ? [RRB NTPC 2021 CBT-1]

ଉତ୍ତର: B) Uniform Resource Locator

ସମାଧାନ: URL ହେଉଛି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ୱେବ ଠିକଣା ଯାହା ଇଣ୍ଟରନେଟରେ ଏକ ରିସୋର୍ସର ଅବସ୍ଥିତି ସ୍ପଷ୍ଟ କରେ | ଫର୍ମାଟ୍: ପ୍ରୋଟୋକଲ://ଡୋମେନ୍/ପାଥ୍

ପରୀକ୍ଷା ଟିପ୍: URL କୁ “Universal Road Locator” ଭାବରେ ମନେରଖନ୍ତୁ - ଏହା ୱେବ ରିସୋର୍ସ ଖୋଜିବା ପାଇଁ ଦିଗନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଥାଏ

PYQ 2. ୱେବସାଇଟ୍ ଦେଖିବା ପାଇଁ ନିମ୍ନଲିଖିତ ମଧ୍ୟରୁ କେଉଁଟି ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ? [RRB Group D 2022]

ଉତ୍ତର: B) Web Browser

ସମାଧାନ: Chrome, Firefox, କିମ୍ବା Edge ପରି ୱେବ ବ୍ରାଉଜର୍ ବିଶେଷ ଭାବରେ HTML କୁ ଅନୁବାଦ କରି ୱେବସାଇଟ୍ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିବା ପାଇଁ ରଚିତ | ସର୍ଚ୍ଚ ଇଞ୍ଜିନ୍ ସାଇଟ୍ ଖୋଜେ, ବ୍ରାଉଜର୍ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରେ |

ପରୀକ୍ଷା ଟିପ୍: ବ୍ରାଉଜର୍ = ଦର୍ଶକ (TV ପରି), ସର୍ଚ୍ଚ ଇଞ୍ଜିନ୍ = ଖୋଜିବା (TV ଗାଇଡ୍ ପରି)

PYQ 3. SMTP ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ: [RRB ALP 2018]

ଉତ୍ତର: A) Sending emails

ସମାଧାନ: SMTP (ସିମ୍ପଲ୍ ମେଲ୍ ଟ୍ରାନ୍ସଫର୍ ପ୍ରୋଟୋକଲ୍) ବାହାରକୁ ଯାଉଥିବା ମେଲ୍ ହ୍ୟାଣ୍ଡଲ୍ କରେ | ଏହା ସର୍ଭର ମଧ୍ୟରେ ଇମେଲ ପଠାଇବା ପାଇଁ ଡାକ ସେବା ପରି |

ପରୀକ୍ଷା ଟିପ୍: SMTP = Send Mail To People (ପ୍ରଥମ ଅକ୍ଷରଗୁଡ଼ିକ ମେଳ ଖାଏ)

PYQ 4. HTML ହେଉଛି ଏକ: [RRB JE 2019]

ଉତ୍ତର: C) Markup Language

ସମାଧାନ: HTML (ହାଇପରଟେକ୍ସଟ ମାର୍କଅପ ଲାଙ୍ଗୁଏଜ୍) < p >, < h1 >, < img > ପରି ଟ୍ୟାଗ୍ ବ୍ୟବହାର କରି ବିଷୟବସ୍ତୁକୁ ସଂରଚିତ କରେ, ପ୍ରୋଗ୍ରାମିଂ ଲଜିକ୍ ପାଇଁ ନୁହେଁ |

ପରୀକ୍ଷା ଟିପ୍: HTML = ୱେବ ପେଜ୍ ପାଇଁ ମେକଅପ (ମାର୍କଅପ ଭାଷା ବିଷୟବସ୍ତୁକୁ ସଂରଚିତ କରେ)

PYQ 5. ‘https’ରେ ’s’ କାହାକୁ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରେ? [RPF SI 2019]

ଉତ୍ତର: C) Secure

ସମାଧାନ: HTTPS = HTTP ସୁରକ୍ଷିତ | ଏହା ଡାଟା ପ୍ରେରଣକୁ ସୁରକ୍ଷିତ କରିବା ପାଇଁ SSL/TLS ଏନକ୍ରିପ୍ସନ୍ ବ୍ୟବହାର କରେ, ବ୍ୟାଙ୍କିଂ ଏବଂ ରେଳ ଟିକେଟ୍ ବୁକିଂ ପାଇଁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ |

ପରୀକ୍ଷା ଟିପ୍: IRCTC ରେ ପାସୱାର୍ଡ କିମ୍ବା ଦେୟ ବିବରଣୀ ପ୍ରବେଶ କରିବା ପୂର୍ବରୁ ‘https’ ଏବଂ ତାଲା ଆଇକନ୍ ଖୋଜନ୍ତୁ

ଦ୍ରୁତ ଟ୍ରିକ୍ ଓ ଶର୍ଟକଟ୍

ଇଣ୍ଟରନେଟ ଓ ନେଟୱର୍କିଂ ପାଇଁ, ପରୀକ୍ଷା ପରୀକ୍ଷିତ ଶର୍ଟକଟ୍ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତୁ:

ସାଧାରଣ ଭୁଲ୍ ଯାହା ଦେଖାଯିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ

ଦ୍ରୁତ ସମୀକ୍ଷା ଫ୍ଲାସ୍ କାର୍ଡ୍

ବିଷୟ ସଂଯୋଗ

କିପରି ଇଣ୍ଟରନେଟ ଓ ନେଟୱର୍କିଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଆରଆରବି ପରୀକ୍ଷା ବିଷୟ ସହିତ ସଂଯୁକ୍ତ:

• ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ସଂଯୋଗ: କମ୍ପ୍ୟୁଟର ଫଣ୍ଡାମେଣ୍ଟାଲ୍ (ବ୍ରାଉଜର୍, ଇମେଲ୍ କ୍ଲାଏଣ୍ଟ୍ ହେଉଛନ୍ତି ଆପ୍ଲିକେସନ୍ ସଫ୍ଟୱେର୍), ସାଇବର୍ ସୁରକ୍ଷା (ନିରାପଦ ବ୍ରାଉଜିଂ, ଇମେଲ୍ ଠକାମି)
• ମିଶ୍ରିତ ପ୍ରଶ୍ନ: କମ୍ପ୍ୟୁଟର ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ନାମ (HTTP, HTML, URL), କମ୍ପ୍ୟୁଟର ସଚେତନତା (ଭାରତୀୟ ରେଳବାଇ ଦ୍ୱାରା ବ୍ୟବହୃତ ନବୀନ ୱେବ ଟେକ୍ନୋଲୋଜି)
• ପାଇଁ ଆଧାର: ଇ-ଶାସନ (IRCTC ଅନଲାଇନ୍ ବୁକିଂ, ରେଳ ଆପ୍), ଡିଜିଟାଲ୍ ଇଣ୍ଡିଆ ପ୍ରୟାସ (କାଗଜବିହୀନ ଟିକେଟ୍, ଷ୍ଟେସନ୍ ରେ ଡିଜିଟାଲ୍ ଦେୟ)