ରସାୟନ ବିଜ୍ଞାନ ସୂତ୍ର
⚛️ ତୁରନ୍ତ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ରସାୟନ ସୂତ୍ର ପତ୍ର
1. ପରମାଣୁ ଓ ଅଣୁ ତଥ୍ୟ
- 1 ମୋଲ = 6.022×10²³ କଣିକା (ଆଭୋଗାଡ୍ରୋ #)
- ପରମାଣୁ ଓଜନ = ପ୍ରୋଟୋନ + ନ୍ୟୁଟ୍ରୋନ ସଂଖ୍ୟା
- ଅଣୁ ଓଜନ = ସୂତ୍ରରେ ଥିବା ପରମାଣୁ ଓଜନମାନଙ୍କର ଯୋଗଫଳ
- % ଗଠନ = (ଅଂଶ/ସମୁଦାୟ)×100
- ମୋଲାରିଟି (M) = ମୋଲ ସଲ୍ୟୁଟ୍ ÷ ଲିଟର ସଲ୍ୟୁସନ୍
- ନର୍ମାଲିଟି (N) = g-ସମାନ ଓଜନ ÷ ଲିଟର ସଲ୍ୟୁସନ୍
- g-ସମାନ ଓଜନ = ଅଣୁ ଓଜନ ÷ n-ଫ୍ୟାକ୍ଟର (H⁺/OH⁻/e⁻ ଟ୍ରାନ୍ସଫର୍)
ଟ୍ରିକ୍: “6-0-ଡବଲ୍ୟୁ-2, 10²৩—ଆଭୋଗାଡ୍ରୋର ଦଳ!”
2. ଗ୍ୟାସ୍ ନିୟମ (ଆଦର୍ଶ)
| ନିୟମ | ସୂତ୍ର | ମନେରଖିବା ଉପାୟ |
|---|---|---|
| ବୋଇଲ୍ | PV = ସ୍ଥିର (T ସ୍ଥିର) | “ବୋଇଲ୍ର BOIL—ଚାପ ଓ ଘନତା ଏକାସାଙ୍ଗରେ ଉଷୁମୁଛନ୍ତି!” |
| ଚାର୍ଲସ୍ | V/T = ସ୍ଥିର (P ସ୍ଥିର) | “CharlesTV—ଘନତା ଓ ତାପମାତ୍ରା ହେଉଛି TV ସାଥୀ.” |
| ଗେ-ଲୁସାକ୍ | P/T = ସ୍ଥିର (V ସ୍ଥିର) | “Gay-Lussacର PT—ଚାପ ଓ ତାପମାତ୍ରା ଏକାସାଙ୍ଗରେ ଟ୍ରେନ୍ ଚଢ଼ନ୍ତି.” |
| ଆଦର୍ଶ | PV = nRT (R = 0.0821 L·atm·K⁻¹·mol⁻¹) | “n-R-T—Nice Railway Train!” |
3. ଅମ୍ଳ-କ୍ଷାର ଓ pH
- pH = –log₁₀[H⁺]
- pOH = –log₁₀[OH⁻]
- pH + pOH = 14 @25 °C
- [H⁺][OH⁻] = 10⁻¹⁴ (Kw)
- ଶକ୍ତିଶାଳୀ 6 ଅମ୍ଳ: HCl, HBr, HI, HNO₃, H₂SO₄, HClO₄
- ଶକ୍ତିଶାଳୀ 5 କ୍ଷାର: NaOH, KOH, Ca(OH)₂, Ba(OH)₂, Sr(OH)₂
ମନେରଖିବା ଉପାୟ: “ରସାୟନର ବଡ଼ 6—ClBrINOSH; ବଡ଼ 5—NaKCaBaSr.”
4. ଅକ୍ସିଡେସନ୍ ଓ ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋରସାୟନ
- ଅକ୍ସିଡେସନ୍ = e⁻ ହରାଣ (OIL)
- ରିଡକ୍ସନ୍ = e⁻ ପାଇବା (RIG)
- n-ଫ୍ୟାକ୍ଟର୍ = ପ୍ରତି ଅଣୁରେ ଟ୍ରାନ୍ସଫର୍ ହେଉଥିବା e⁻ ସଂଖ୍ୟା
- ଫାରାଡେ ପ୍ରଥମ: W = ZIt (Z = e.c.e.)
- ଫାରାଡେ ଦ୍ୱିତୀୟ: W₁/W₂ = E₁/E₂ (E = ସମାନ ଓଜନ)
- 1 F = 96500 C mol⁻¹
ଟ୍ରିକ୍: “OIL-RIG—Oxidation Is Loss, Reduction Is Gain.”
5. ସାଧାରଣ ଆଇନ୍ ଓ ଭ୍ୟାଲେନ୍ସି
| କ୍ୟାଟାଏନ୍ | ଭ୍ୟାଲେନ୍ସି | ଆନାଏନ୍ | ଭ୍ୟାଲେନ୍ସି |
|---|---|---|---|
| Na⁺, K⁺, Ag⁺ | 1 | Cl⁻, Br⁻, OH⁻ | 1 |
| Mg²⁺, Ca²⁺, Zn²⁺ | 2 | O²⁻, SO₄²⁻ | 2 |
| Al³⁺, Fe³⁺ | 3 | PO₄³⁻ | 3 |
କ୍ରସ୍-ଓଭର୍ ନିୟମ: ଭ୍ୟାଲେନ୍ସି ବଦଳାନ୍ତୁ → ସୂତ୍ର (Al³⁺ ଓ O²⁻ → Al₂O₃)
6. ହାର୍ଡ-ଓ୍ଵାଟର୍ ଓ ଲବଣ ବିଶ୍ଳେଷଣ
- ଅସ୍ଥାୟୀ କଠିନତା → Ca(HCO₃)₂; ଉଷ୍ମ ଦ୍ୱାରା ଦୂର ହୁଏ
- ସ୍ଥାୟୀ କଠିନତା → CaSO₄; Na₂CO₃ (ଓ୍ଵାଶିଂ ସୋଡା) ଦ୍ୱାରା ଦୂର ହୁଏ
- NaCl ପରୀକ୍ଷା: ଘନ ଧଳା ଧୂଆଁ ଦିଏ conc. H₂SO₄ + MnO₂ ସହିତ (HCl ଗ୍ୟାସ୍)
- SO₄²⁻ ପାଇଁ BaCl₂ ପରୀକ୍ଷା → ଧଳା ପ୍ରେସିପିଟେଟ୍ (BaSO₄) ଯାହା dil. HCl ରେ ଅଦ୍ରାବ୍ୟ
7. ଧାତୁ ଓ ମିଶ୍ରଧାତୁ
- ବ୍ରାସ୍ = Cu 70 % + Zn 30 %
- ବ୍ରୋଞ୍ଜ = Cu 88 % + Sn 12 %
- ସୋଲ୍ଡର୍ = Pb 50 % + Sn 50 % (କମ୍ ଗଳନାଙ୍କ)
- ଷ୍ଟେନଲେସ୍ ଷ୍ଟିଲ୍ = Fe + Cr + Ni + C
8. ଇନ୍ଧନ ଓ କ୍ୟାଲୋରିଫିକ୍
- କ୍ୟାଲୋରିଫିକ୍ ମୂଲ୍ୟ = ପ୍ରତି g ରେ ନିଷ୍କାସିତ ତାପ (kcal/g)
- CH₄ ≈ 55 kJ/g, C₂H₅OH ≈ 30 kJ/g
- CNG ମୁଖ୍ୟତଃ ମେଥେନ୍; LPG ମୁଖ୍ୟତଃ ବ୍ୟୁଟେନ୍ + ପ୍ରୋପେନ୍
9. ର୍ୟାପିଡ୍-ଫାୟାର୍ MCQs
Show Answers
- b 2. c 3. a 4. b 5. c 6. a 7. d 8. b 9. c 10. a
-
ମୋଲାରିଟି ଏକାଦିକ ହେଉଛି
a) mol kg⁻¹ b) mol L⁻¹ c) g L⁻¹ d) eq L⁻¹ -
10⁻³ M HCl ର pH ହେଉଛି
a) 11 b) 3 c) 2 d) 1 -
କେଉଁ ଗ୍ୟାସ୍ ନିୟମ V ସ୍ଥିର ରଖି P ଓ T ସମ୍ପର୍କ କରେ?
a) Gay-Lussac b) Boyle c) Charles d) Avogadro -
1 ଫାରାଡେ ସମାନ
a) 1 C b) 96500 C c) 1 A d) 1 V -
ଓ୍ଵାଶିଂ ସୋଡା ର ସୂତ୍ର ହେଉଛି
a) NaHCO₃ b) Na₂CO₃·10H₂O c) Na₂CO₃ d) NaOH -
ବ୍ରୋଞ୍ଜ ଏକ ମିଶ୍ରଧାତୁ ଅଟେ
a) Cu + Sn b) Cu + Zn c) Fe + C d) Pb + Sn -
ଅକ୍ସିଡେସନ୍ ହେଉଛି
a) e⁻ ଗ୍ରହଣ b) H ଗ୍ରହଣ c) O ହରଣ d) e⁻ ହରଣ -
କେଉଁଟି ଏକ ଦ୍ୱି-ଆଧାରବିହୀନ ଅମ୍ଳ?
a) HCl b) H₂SO₄ c) CH₃COOH d) HNO₃ -
44 g CO₂ ରେ ମୋଲ ସଂଖ୍ୟା ହେଉଛି (ମୋଲ. ଓଜନ = 44)
a) 0.5 b) 1.5 c) 1 d) 2 -
ଅସ୍ଥାୟୀ କଠିନତା ହେଉଛି କାରଣ
a) Ca(HCO₃)₂ b) CaSO₄ c) MgCl₂ d) CaCO₃
BETA
