ପଦ୍ମ ପୁରସ୍କାର
ପଦ୍ମ ପୁରସ୍କାର – ରେଳବାଇ ପରୀକ୍ଷା ପାଇଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସାଧାରଣ ଜ୍ଞାନ କ୍ୟାପ୍ସୁଲ
1. ପଦ୍ମ ପୁରସ୍କାର କ’ଣ?
- ପ୍ରତିଷ୍ଠା: 1954 (ଭାରତ ରତ୍ନ ସହିତ)
- ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ: ମାନବୀୟ ଉଦ୍ୟମର ଯେକୌଣସି କ୍ଷେତ୍ରରେ ଅସାଧାରଣ କାର୍ଯ୍ୟ/ସଫଳତାକୁ ସ୍ୱୀକୃତି ଦେବା।
- ବର୍ଗ (ଅଗ୍ରାଧିକାର କ୍ରମରେ):
- ପଦ୍ମ ବିଭୂଷଣ
- ପଦ୍ମ ଭୂଷଣ
- ପଦ୍ମଶ୍ରୀ
- ପ୍ରଦାନକାରୀ: ଭାରତର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି (ପ୍ରତିବର୍ଷ 26 ଜାନୁଆରୀ – ଗଣତନ୍ତ୍ର ଦିବସରେ ଘୋଷିତ)
- ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ: ଗୃହ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ (MHA) – ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରକ୍ରିୟା ପରିଚାଳନା କରେ
- ନଗଦ ଅନୁଦାନ ନାହିଁ – କେବଳ ଏକ ପ୍ରମାଣପତ୍ର (ସନଦ) ଏବଂ ଏକ ପଦକ
2. ଦ୍ରୁତ-ତଥ୍ୟ ସାରଣୀ
| ବିଶେଷତା | ପଦ୍ମ ବିଭୂଷଣ | ପଦ୍ମ ଭୂଷଣ | ପଦ୍ମଶ୍ରୀ |
|---|---|---|---|
| ପଦ୍ମ ଶ୍ରେଣୀରେ କ୍ରମ | 2ୟ | 3ୟ | 4ର୍ଥ |
| ପ୍ରତିଷ୍ଠା | 1954 | 1954 | 1954 |
| ସାଧାରଣ ବାର୍ଷିକ ପୁରସ୍କୃତ* | 4-10 | 15-25 | 80-120 |
| 2024 ପ୍ରାପ୍ତାକାରୀ | 5 | 17 | 110 |
| 2024ର ସର୍ବକନିଷ୍ଠ ପ୍ରାପ୍ତାକାରୀ | — | — | ଶ୍ରୀ ଆର୍. ପ୍ରଗ୍ଗନାନନ୍ଧା (18 ବର୍ଷ, ଚେସ୍) |
| 2024ର ସର୍ବବୟସ୍କ ପ୍ରାପ୍ତାକାରୀ | — | — | ଶ୍ରୀ କେ. ବିଶ୍ୱନାଥ (92 ବର୍ଷ, ତେଲୁଗୁ ସିନେମା) |
| ମରଣୋତ୍ତର ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇପାରେ କି? | ହଁ (≈ ପ୍ରତିବର୍ଷ 20 %) | ସମାନ | ସମାନ |
| ବିଦେଶୀମାନେ ଯୋଗ୍ୟ କି? | ହଁ (1954 ରୁ) | ସମାନ | ସମାନ |
*ଆନୁମାନିକ ସଂଖ୍ୟା; ପ୍ରକୃତ ସଂଖ୍ୟା ବାର୍ଷିକ ଭିନ୍ନ ହୁଏ।
3. ଚୟନ ପ୍ରକ୍ରିୟା – ସମୟସୀମା
| ପର୍ଯ୍ୟାୟ | ମାସ | ମୁଖ୍ୟ ବିନ୍ଦୁ |
|---|---|---|
| MHA ଦ୍ୱାରା ବିଜ୍ଞପ୍ତି | 1 ମଇ – ପ୍ରତିବର୍ଷ | padmaawards.gov.in ରେ ଅନଲାଇନ୍ ନାମାଙ୍କନ ଖୋଲେ |
| ଶେଷ ତାରିଖ | 15 ସେପ୍ଟେମ୍ବର | 2015 ରୁ ଆତ୍ମ-ନାମାଙ୍କନ ଅନୁମୋଦିତ |
| ଯାଞ୍ଚ | ଅକ୍ଟୋବର–ନଭେମ୍ବର | ରାଜ୍ୟ ସରକାର, ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ, ପୂର୍ବତନ ପୁରସ୍କୃତମାନେ ସୁପାରିଶ ପଠାନ୍ତି |
| ପଦ୍ମ ପୁରସ୍କାର ସମିତି | ଡିସେମ୍ବର | କ୍ୟାବିନେଟ ସଚିବ ଦ୍ୱାରା ଅଧ୍ୟକ୍ଷତା (ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଇଚ୍ଛା କଲେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଅଧ୍ୟକ୍ଷତା କରନ୍ତି) |
| ଅନ୍ତିମ ଅନୁମୋଦନ | ଜାନୁଆରୀ ଆରମ୍ଭ | ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ + ରାଷ୍ଟ୍ରପତି |
| ଘୋଷଣା | 26 ଜାନୁଆରୀ | ଗଣତନ୍ତ୍ର ଦିବସ |
| ପ୍ରଦାନ ଉତ୍ସବ | ମାର୍ଚ୍ଚ–ଏପ୍ରିଲ୍ | ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଭବନ |
4. ପଦକର ଡିଜାଇନ୍ ଏବଂ ପ୍ରତୀକବାଦ
- ଆକୃତି: ବୃତ୍ତାକାର, 44 ମିମି ବ୍ୟାସ
- ଧାତୁ: କାଂସ୍ୟ (ପଦ୍ମଶ୍ରୀ), କାଂସ୍ୟ-ଟୋନ୍ ରୂପା (ପଦ୍ମ ଭୂଷଣ), କାଂସ୍ୟ-ଟୋନ୍ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ (ପଦ୍ମ ବିଭୂଷଣ)
- ଅବର୍ସ୍ (ସାମନା): ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଉତ୍କୀର୍ଣ୍ଣ ପଦ୍ମ ଫୁଲ, ଉପରେ “ପଦ୍ମ” ଏବଂ ତଳେ ଦେବନାଗରୀରେ “ବିଭୂଷଣ/ଭୂଷଣ/ଶ୍ରୀ” ଲେଖାଯାଇଥାଏ
- ରିଭର୍ସ୍ (ପଛ): ରାଜ୍ୟ ଚିହ୍ନ (ସିଂହଶୀର୍ଷ) ଏବଂ ଜାତୀୟ ସୂକ୍ତି “ସତ୍ୟମେବ ଜୟତେ”
- ରିବନ୍: 32 ମିମି, 4 ସମାନ ଡୋରି – 2 କେଶରୀ + 2 ଧଳା + 1 ସବୁଜ (କେନ୍ଦ୍ର)
5. ବର୍ଷାନୁସାରେ ପୁରସ୍କୃତ ପରିସଂଖ୍ୟାନ (1954-2024)
| ଦଶକ | ପଦ୍ମ ବିଭୂଷଣ | ପଦ୍ମ ଭୂଷଣ | ପଦ୍ମଶ୍ରୀ | ସମୁଦାୟ |
|---|---|---|---|---|
| 1950 ଦଶକ (1954-59) | 36 | 210 | 391 | 637 |
| 1960 ଦଶକ | 41 | 258 | 1,067 | 1,366 |
| 1970 ଦଶକ | 38 | 249 | 1,456 | 1,743 |
| 1980 ଦଶକ | 35 | 239 | 1,359 | 1,633 |
| 1990 ଦଶକ | 42 | 248 | 1,206 | 1,496 |
| 2000 ଦଶକ | 57 | 267 | 1,175 | 1,499 |
| 2010 ଦଶକ | 96 | 322 | 1,654 | 2,072 |
| 2020-24 | 28 | 95 | 560 | 683 |
| ସମୁଦାୟ ପରିମାଣ (2024 ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ) | 373 | 1,888 | 7,868 | 10,129 |
ଉତ୍ସ: ଲୋକ ସଭାରେ MHA ଉତ୍ତର, ମାର୍ଚ୍ଚ 2024।
6. ପ୍ରଥମ ଏବଂ ଅନନ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତାକାରୀ
| ବର୍ଗ | ନାମ | ବର୍ଷ | କ୍ଷେତ୍ର |
|---|---|---|---|
| ପ୍ରଥମ ବିଦେଶୀ | ଖାନ୍ ଅବ୍ଦୁଲ ଗଫାର ଖାନ୍ (ପାକିସ୍ତାନ) | 1987 | ସାମାଜିକ ସେବା |
| ସର୍ବକନିଷ୍ଠ କେବେ | ଶ୍ରୀମତୀ ଏସ୍. ସିନ୍ଧୁ (PV ସିନ୍ଧୁ) | 2015 | କ୍ରୀଡ଼ା (ବ୍ୟାଡମିଣ୍ଟନ) – 19 ବର୍ଷ ବୟସ |
| ସର୍ବବୟସ୍କ କେବେ | ଶ୍ରୀ ସୁଦର୍ଶନ ପଟ୍ଟନାୟକ (ବାଲୁକା ଶିଳ୍ପୀ) | 2014 | — |
| ତିନିଥର ପଦ୍ମ ପୁରସ୍କାର ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ କରିଥିବା ଏକମାତ୍ର ବ୍ୟକ୍ତି | ଏମ୍. ଏସ୍. ସୁବ୍ବୁଲକ୍ଷ୍ମୀ (କର୍ଣ୍ଣାଟକୀ ସଙ୍ଗୀତଜ୍ଞ) | – | ଶେଷରେ 1958 ପଦ୍ମ ଭୂଷଣ ଏବଂ 1975 ପଦ୍ମ ବିଭୂଷଣ ଗ୍ରହଣ କଲେ |
| ମରଣୋତ୍ତର ପଦ୍ମ ବିଭୂଷଣ | ଡଃ ବି. ଆର୍. ଆମ୍ବେଦକର | 1990 | ସର୍ବସାଧାରଣ ବ୍ୟାପାର |
| ଭାରତୀୟ କ୍ରିକେଟ କପ୍ତାନଙ୍କ ତ୍ରୟୀ | କ୍ଲାଇଭ୍ ଲଏଡ୍ (WI), ଗ୍ରେଗ୍ ଚାପେଲ୍ (ଅଷ୍ଟ୍ରେଲିଆ), କପିଲ୍ ଦେବ | 1991, 2001, 1991 | କ୍ରୀଡ଼ା |
7. କ୍ଷେତ୍ରାନୁସାରେ ବିତରଣ (ଶୀର୍ଷ-5) – 1954-2024
| କ୍ଷେତ୍ର | ପଦ୍ମଶ୍ରୀ | ପଦ୍ମ ଭୂଷଣ | ପଦ୍ମ ବିଭୂଷଣ |
|---|---|---|---|
| କଳା | 2,870 | 502 | 92 |
| ସାହିତ୍ୟ ଏବଂ ଶିକ୍ଷା | 1,640 | 344 | 65 |
| ଚିକିତ୍ସା | 1,030 | 198 | 45 |
| କ୍ରୀଡ଼ା | 550 | 88 | 18 |
| ବିଜ୍ଞାନ ଏବଂ ଯାନ୍ତ୍ରିକ ବିଦ୍ୟା | 740 | 166 | 38 |
8. ଏକ-ଧାଡ଼ି ଦ୍ରୁତ-ଅଗ୍ନି ତଥ୍ୟ (ମନେ ରଖନ୍ତୁ!)
- ପଦ୍ମ ପୁରସ୍କାର = ନଗଦ ନାହିଁ, ସୁବିଧା ନାହିଁ, ପ୍ରୋଟୋକଲ୍ ସଲ୍ୟୁଟ୍ ନାହିଁ।
- ଭାରତ ରତ୍ନ (ପ୍ରତିଷ୍ଠା 1954) ପଦ୍ମ ବିଭୂଷଣଠାରୁ ଉଚ୍ଚତର।
- ଆତ୍ମ-ନାମାଙ୍କନ 2015 ରୁ ଅନୁମୋଦିତ – ପ୍ରଥମ ଏହିପରି ପୁରସ୍କୃତ: ଶ୍ରୀ ଅଂଶୁ ଜମ୍ସେନପା (ପର୍ବତାରୋହୀ, 2021)।
- ସାମରିକ କର୍ମଚାରୀମାନେ ପଦ୍ମ ପୁରସ୍କାର ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହଁନ୍ତି; ସେମାନେ ବଦଳରେ ପରମ ବିଶିଷ୍ଟ ସେବା ମେଡ଼ାଲ୍ ଶ୍ରେଣୀ ପାଆନ୍ତି।
- ଏକ ବର୍ଷରେ ସର୍ବାଧିକ ପଦ୍ମଶ୍ରୀ: 141 (2010)।
- ସର୍ବାଧିକ ସଂଚୟୀ ପଦ୍ମ ପୁରସ୍କାର ପ୍ରାପ୍ତ ରାଜ୍ୟ: ମହାରାଷ୍ଟ୍ର (>1,000)।
- 50ରୁ ଅଧିକ ପୁରସ୍କୃତ ସହିତ ଏକମାତ୍ର କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳ: ଦିଲ୍ଲୀ।
- 2024: 3 ବିଦେଶୀ – ଜାପାନ (1), ଯୁକ୍ତରାଜ୍ୟ (1), ରୁଷିଆ (1)।
- ପଦ୍ମ ବିଭୂଷଣ 2024 ରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ଥିଲେ ଶ୍ରୀ ବ୍ୟଞ୍ଜୟନ୍ତିମାଲା ବାଲି (ସିନେମା) ଏବଂ ଶ୍ରୀ ଚିରଞ୍ଜୀବି (ତେଲୁଗୁ ଅଭିନେତା)।
- “ପଦ୍ମ” ଅର୍ଥ ପଦ୍ମ – ପବିତ୍ରତା ଏବଂ ବିକାଶର ପ୍ରତୀକ।
15+ ରେଳବାଇ-ଶୈଳୀ MCQs ଉତ୍ତର ସହିତ
Q1. ପଦ୍ମ ପୁରସ୍କାର ଭାରତ ରତ୍ନ ସହିତ ସମାନ ବର୍ଷରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ହୋଇଥିଲା। କେଉଁ ବର୍ଷ?
ଉତ୍ତର. 1954
Q2. ପଦ୍ମ ପୁରସ୍କାର ପାଇଁ ନୋଡାଲ୍ ଏଜେନ୍ସି କେଉଁ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ?
ଉତ୍ତର. ଗୃହ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ
Q3. ପଦ୍ମ ପୁରସ୍କାର ପ୍ରତିବର୍ଷ ଘୋଷିତ ହୁଏ –
ଉତ୍ତର. 26 ଜାନୁଆରୀ
Q4. ପଦ୍ମ ପୁରସ୍କାରଗୁଡିକୁ ଅଗ୍ରାଧିକାର କ୍ରମରେ ସଜାନ୍ତୁ:
ଉତ୍ତର. ପଦ୍ମ ବିଭୂଷଣ > ପଦ୍ମ ଭୂଷଣ > ପଦ୍ମଶ୍ରୀ
Q5. ପଦ୍ମ ପୁରସ୍କାର ପାଇଁ ଅନଲାଇନ୍ ନାମାଙ୍କନର ଶେଷ ତାରିଖ ହେଉଛି –
ଉତ୍ତର. 15 ସେପ୍ଟେମ୍ବର
Q6. ପଦ୍ମ ପୁରସ୍କାର ସମିତିର ଅଧ୍ୟକ୍ଷତା କିଏ କରନ୍ତି?
ଉତ୍ତର. କ୍ୟାବିନେଟ ସଚିବ (ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ସ୍ଥିର କଲେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଅଧ୍ୟକ୍ଷତା କରିପାରନ୍ତି)
Q7. ପଦ୍ମଶ୍ରୀ ପଦକ କେଉଁ ଧାତୁରେ ତିଆରି?
ଉତ୍ତର. କାଂସ୍ୟ
Q8. ପଦ୍ମ ପୁରସ୍କାର ପ୍ରାପ୍ତ ପ୍ରଥମ ବିଦେଶୀ ଥିଲେ –
ଉତ୍ତର. ଖାନ୍ ଅବ୍ଦୁଲ ଗଫାର ଖାନ୍ (ପାକିସ୍ତାନ, 1987)
Q9. ନିମ୍ନଲିଖିତ ମଧ୍ୟରୁ କେଉଁଟି ପଦ୍ମ ପୁରସ୍କାର ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ?
ଉତ୍ତର. ସେବାରତ ସାମରିକ କର୍ମଚାରୀ
Q10. ପଦ୍ମ ପୁରସ୍କାର ପାଇଁ ଆତ୍ମ-ନାମାଙ୍କନ କେବେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା?
ଉତ୍ତର. 2015
Q11. 2024ରେ କେତୋଟି ପଦ୍ମ ବିଭୂଷଣ ପୁରସ୍କାର ଦିଆଯାଇଥିଲା?
ଉତ୍ତର. 5
Q12. 2024ର ସର୍ବକନିଷ୍ଠ ପଦ୍ମଶ୍ରୀ ପ୍ରାପ୍ତାକାରୀ ଥିଲେ –
ଉତ୍ତର. ଆର୍. ପ୍ରଗ୍ଗନାନନ୍ଧା (ଚେସ୍, ବୟସ 18)
Q13. କେଉଁ ରାଜ୍ୟ ସଂଚୟୀ ଭାବରେ ସର୍ବାଧିକ ସଂଖ୍ୟକ ପଦ୍ମ ପୁରସ୍କାର ପାଇଛି?
ଉତ୍ତର. ମହାରାଷ୍ଟ୍ର
Q14. “ପଦ୍ମ” ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ –
ଉତ୍ତର. ପଦ୍ମ
Q15. ପଦ୍ମ ପୁରସ୍କାର ସହିତ 5 ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କା ନଗଦ ଅନୁଦାନ ମିଳେ। ସତ୍ୟ କି ମିଥ୍ୟା?
ଉତ୍ତର. ମିଥ୍ୟା (ନଗଦ ଅନୁଦାନ ନାହିଁ)
Q16. ପଦ୍ମ ପଦକର ରିବନ୍ରେ କେତୋଟି ରଙ୍ଗୀନ ଡୋରି ଅଛି?
ଉତ୍ତର. 5 (2 କେଶରୀ, 2 ଧଳା, 1 ସବୁଜ)
Q17. ନିମ୍ନଲିଖିତ ମଧ୍ୟରୁ କିଏ ଅନେକ ଥର ପଦ୍ମ ପୁରସ୍କାର ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ କରିବା ପରେ ଶେଷରେ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ?
ଉତ୍ତର. ଏମ୍. ଏସ୍. ସୁବ୍ବୁଲକ୍ଷ୍ମୀ
ପୁନରାବୃତ୍ତି ଟିପ୍: ଏକ-ଧାଡ଼ି ତଥ୍ୟଗୁଡିକୁ ଦୈନିକ ଦେଖନ୍ତୁ ଏବଂ ପରୀକ୍ଷା ରାତି ପୂର୍ବରୁ MCQs ଦୁଇଥର ସମାଧାନ କରନ୍ତୁ।
BETA
