পদ্ম বঁটা
পদ্ম বঁটা – ৰেলৱে পৰীক্ষাৰ বাবে সম্পূৰ্ণ জিকে কেপচুল
১. পদ্ম বঁটা কি?
- প্ৰৱৰ্তন: ১৯৫৪ (ভাৰত ৰত্নৰ সৈতে একেলগে)
- উদ্দেশ্য: যিকোনো ক্ষেত্ৰত অসাধাৰণ কাম/অভিজ্ঞতা স্বীকৃতি দিয়া।
- শ্ৰেণীবিভাগ (অগ্ৰাধিকাৰৰ ঊৰ্ধ্বক্ৰমত): ১. পদ্ম বিভূষণ ২. পদ্ম ভূষণ ৩. পদ্মশ্ৰী
- প্ৰদানকাৰী: ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰপতি (প্ৰতি বছৰে ২৬ জানুৱাৰী – গণতন্ত্ৰ দিৱসত ঘোষণা কৰা হয়)
- মন্ত্ৰালয়: গৃহ মন্ত্ৰালয় (MHA) – সমগ্ৰ প্ৰক্ৰিয়া পৰিচালনা কৰে
- নগদ অনুদান নাই – কেৱল এটা প্ৰমাণপত্ৰ (সনদ) আৰু এটা পদক
২. দ্ৰুত-তথ্য তালিকা
| বৈশিষ্ট্য | পদ্ম বিভূষণ | পদ্ম ভূষণ | পদ্মশ্ৰী |
|---|---|---|---|
| পদ্ম শ্ৰেণীবিভাগত স্থান | ২য় | ৩য় | ৪ৰ্থ |
| প্ৰৱৰ্তন | ১৯৫৪ | ১৯৫৪ | ১৯৫৪ |
| সাধাৰণ বাৰ্ষিক বঁটা বিজয়ী* | ৪-১০ | ১৫-২৫ | ৮০-১২০ |
| ২০২৪ৰ বিজয়ী | ৫ | ১৭ | ১১০ |
| ২০২৪ৰ সৰ্বকনিষ্ঠ বিজয়ী | — | — | শ্ৰী ৰ. প্ৰজ্ঞানন্দা (১৮ বছৰ, চেছ) |
| ২০২৪ৰ সৰ্ববৃদ্ধ বিজয়ী | — | — | শ্ৰী কে. বিশ্বনাথ (৯২ বছৰ, তেলুগু চিনেমা) |
| মৰণোত্তৰভাৱে দিব পাৰি নেকি? | হয় (প্ৰতি বছৰে ≈ ২০ %) | একে | একে |
| বিদেশীসকল যোগ্য নেকি? | হয় (১৯৫৪ৰ পৰা) | একে | একে |
*আনুমানিক সংখ্যা; প্ৰকৃত সংখ্যা বছৰি সাল-সলনি হয়।
৩. নিৰ্বাচন প্ৰক্ৰিয়া – সময়ৰেখা
| স্তৰ | মাহ | মূল বিষয়বস্তু |
|---|---|---|
| MHA-ৰ দ্বাৰা বিজ্ঞপ্তি | ১ মে’ – প্ৰতি বছৰে | padmaawards.gov.in-ত অনলাইন মনোনয়ন মুকলি হয় |
| অন্তিম তাৰিখ | ১৫ ছেপ্টেম্বৰ | ২০১৫ৰ পৰা স্ব-মনোনয়নৰ অনুমতি দিয়া হৈছে |
| পৰীক্ষা-নিৰীক্ষা | অক্টো-নৱেম্বৰ | ৰাজ্য চৰকাৰ, মন্ত্ৰালয়, পূৰ্বৰ বঁটা বিজয়ীসকলে পৰামৰ্শ প্ৰেৰণ কৰে |
| পদ্ম বঁটা সমিতি | ডিচেম্বৰ | কেবিনেট সচিবৰ সভাপতিত্বত (প্ৰধানমন্ত্ৰীয়ে ইচ্ছা কৰিলে প্ৰধানমন্ত্ৰীয়ে সভাপতিত্ব কৰিব পাৰে) |
| চূড়ান্ত অনুমোদন | জানুৱাৰীৰ আৰম্ভণি | প্ৰধানমন্ত্ৰী + ৰাষ্ট্ৰপতি |
| ঘোষণা | ২৬ জানুৱাৰী | গণতন্ত্ৰ দিৱস |
| বঁটা প্ৰদান অনুষ্ঠান | মাৰ্চ–এপ্ৰিল | ৰাষ্ট্ৰপতি ভৱন |
৪. পদকৰ নক্সা আৰু প্ৰতীকাত্মকতা
- আকৃতি: বৃত্তাকাৰ, ৪৪ মিমি ব্যাস
- ধাতু: কাঁহী (পদ্মশ্ৰী), কাঁহী-ৰঙা ৰূপ (পদ্ম ভূষণ), কাঁহী-ৰঙা সোণ (পদ্ম বিভূষণ)
- সন্মুখভাগ: মাজত খোদিত কৰা পদুম ফুল, ওপৰত “পদ্ম” আৰু তলত “বিভূষণ/ভূষণ/শ্ৰী” দেৱনাগৰীত লিখা
- পিছফাল: ৰাজ্য প্ৰতীক (সিংহমূৰী) আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় মূলমন্ত্ৰ “সত্যমেৱ জয়তে”
- ফিটা: ৩২ মিমি, ৪টা সমান ডাঠ ৰেখা – ২টা কেশৰীয়া + ২টা বগা + ১টা সেউজীয়া (মাজ)
৫. বছৰ অনুসৰি বঁটা বিজয়ী পৰিসংখ্যা (১৯৫৪-২০২৪)
| দশক | পদ্ম বিভূষণ | পদ্ম ভূষণ | পদ্মশ্ৰী | মুঠ |
|---|---|---|---|---|
| ১৯৫০ৰ দশক (১৯৫৪-৫৯) | ৩৬ | ২১০ | ৩৯১ | ৬৩৭ |
| ১৯৬০ৰ দশক | ৪১ | ২৫৮ | ১,০৬৭ | ১,৩৬৬ |
| ১৯৭০ৰ দশক | ৩৮ | ২৪৯ | ১,৪৫৬ | ১,৭৪৩ |
| ১৯৮০ৰ দশক | ৩৫ | ২৩৯ | ১,৩৫৯ | ১,৬৩৩ |
| ১৯৯০ৰ দশক | ৪২ | ২৪৮ | ১,২০৬ | ১,৪৯৬ |
| ২০০০ৰ দশক | ৫৭ | ২৬৭ | ১,১৭৫ | ১,৪৯৯ |
| ২০১০ৰ দশক | ৯৬ | ৩২২ | ১,৬৫৪ | ২,০৭২ |
| ২০২০-২৪ | ২৮ | ৯৫ | ৫৬০ | ৬৮৩ |
| এতিয়ালৈকে মুঠ (২০২৪লৈ) | ৩৭৩ | ১,৮৮৮ | ৭,৮৬৮ | ১০,১২৯ |
উৎস: লোকসভাত MHA-ৰ উত্তৰ, মাৰ্চ ২০২৪।
৬. প্ৰথম আৰু অনন্য বিজয়ী
| শ্ৰেণী | নাম | বছৰ | ক্ষেত্ৰ |
|---|---|---|---|
| প্ৰথম বিদেশী | খান আব্দুল গফ্ফাৰ খান (পাকিস্তান) | ১৯৮৭ | সমাজ সেৱা |
| এতিয়ালৈকে সৰ্বকনিষ্ঠ | শ্ৰীমতী এছ. সিন্ধু (PV সিন্ধু) | ২০১৫ | ক্ৰীড়া (বেডমিণ্টন) – ১৯ বছৰ বয়সত |
| এতিয়ালৈকে সৰ্ববৃদ্ধ | শ্ৰী সুদৰ্শন পট্টনায়ক (বালু শিল্পী) | ২০১৪ | — |
| তিনিবাৰ পদ্ম বঁটা নাকচ কৰা একমাত্ৰ ব্যক্তি | এম. এছ. সুবুলক্ষ্মী (কৰ্ণাটকী গায়িকা) | – | অৱশেষত ১৯৫৮ৰ পদ্ম ভূষণ আৰু ১৯৭৫ৰ পদ্ম বিভূষণ গ্ৰহণ কৰিছিল |
| মৰণোত্তৰ পদ্ম বিভূষণ | ড° বি. আৰ. আম্বেদকাৰ | ১৯৯০ | ৰাজহুৱা কাম-কাজ |
| ভাৰতীয় ক্ৰিকেট কেপ্টেইনৰ ত্ৰয়ী | ক্লাইভ লয়েড (WI), গ্ৰেগ চেপেল (আষ্ট্ৰেলিয়া), কপিল দেৱ | ১৯৯১, ২০০১, ১৯৯১ | ক্ৰীড়া |
৭. ক্ষেত্ৰ অনুসৰি বিতৰণ (শীৰ্ষ-৫) – ১৯৫৪-২০২৪
| ক্ষেত্ৰ | পদ্মশ্ৰী | পদ্ম ভূষণ | পদ্ম বিভূষণ |
|---|---|---|---|
| কলা | ২,৮৭০ | ৫০২ | ৯২ |
| সাহিত্য আৰু শিক্ষা | ১,৬৪০ | ৩৪৪ | ৬৫ |
| চিকিৎসা | ১,০৩০ | ১৯৮ | ৪৫ |
| ক্ৰীড়া | ৫৫০ | ৮৮ | ১৮ |
| বিজ্ঞান আৰু অভিযান্ত্ৰিকী | ৭৪০ | ১৬৬ | ৩৮ |
৮. এক-শাৰীৰ দ্ৰুত-জুই তথ্য (মুখস্থ কৰক!)
- পদ্ম বঁটা = নগদ নাই, সুবিধা নাই, নিয়ম-নীতিৰ সেলুট নাই।
- ভাৰত ৰত্ন (প্ৰৱৰ্তন ১৯৫৪) পদ্ম বিভূষণতকৈ উচ্চ।
- স্ব-মনোনয়নৰ অনুমতি ২০১৫ৰ পৰা – প্ৰথম এনে বঁটা বিজয়ী: শ্ৰী অংশু জামচেনপা (পৰ্বতাৰোহী, ২০২১)।
- প্ৰতিৰক্ষা কৰ্মীসকল পদ্ম বঁটাৰ বাবে যোগ্য নহয়; তেওঁলোকে পৰম বিশিষ্ট সেৱা পদক শৃংখলা পায়।
- একেটা বছৰত সৰ্বাধিক পদ্মশ্ৰী: ১৪১ (২০১০)।
- সৰ্বাধিক মুঠ পদ্ম বঁটা বিজয়ী থকা ৰাজ্য: মহাৰাষ্ট্ৰ (>১,০০০)।
- ৫০তকৈ অধিক বঁটা বিজয়ী থকা একমাত্ৰ কেন্দ্ৰশাসিত অঞ্চল: দিল্লী।
- ২০২৪: ৩ গৰাকী বিদেশী – জাপান (১), যুক্তৰাজ্য (১), ৰাছিয়া (১)।
- পদ্ম বিভূষণ ২০২৪-ত অন্তৰ্ভুক্ত আছিল শ্ৰীমতী বিজয়ন্তিমালা বালি (চিনেমা) আৰু শ্ৰী চিৰঞ্জীৱি (তেলুগু অভিনেতা)।
- **“পদ্ম”**ৰ অৰ্থ পদুম – পবিত্ৰতা আৰু বিকাশৰ প্ৰতীক।
১৫+ ৰেলৱে-শৈলীৰ বহুবিকল্পী প্ৰশ্নোত্তৰ
প্ৰশ্ন১. পদ্ম বঁটা ভাৰত ৰত্নৰ সৈতে একেটা বছৰত প্ৰৱৰ্তন কৰা হৈছিল। কোনটো বছৰ?
উত্তৰ. ১৯৫৪
প্ৰশ্ন২. পদ্ম বঁটাৰ বাবে নডেল এজেন্সি কোনটো মন্ত্ৰালয়?
উত্তৰ. গৃহ মন্ত্ৰালয়
প্ৰশ্ন৩. পদ্ম বঁটা প্ৰতি বছৰে ঘোষণা কৰা হয় –
উত্তৰ. ২৬ জানুৱাৰী
প্ৰশ্ন৪. পদ্ম বঁটাক অগ্ৰাধিকাৰৰ ঊৰ্ধ্বক্ৰমত সজাওক:
উত্তৰ. পদ্ম বিভূষণ > পদ্ম ভূষণ > পদ্মশ্ৰী
প্ৰশ্ন৫. পদ্ম বঁটাৰ অনলাইন মনোনয়নৰ অন্তিম তাৰিখ হ'ল –
উত্তৰ. ১৫ ছেপ্টেম্বৰ
প্ৰশ্ন৬. পদ্ম বঁটা সমিতিৰ সভাপতিত্ব কোনে কৰে?
উত্তৰ. কেবিনেট সচিব (প্ৰধানমন্ত্ৰীয়ে সিদ্ধান্ত ল'লে প্ৰধানমন্ত্ৰীয়ে সভাপতিত্ব কৰিব পাৰে)
প্ৰশ্ন৭. পদ্মশ্ৰীৰ পদকটো কিৰে তৈয়াৰী?
উত্তৰ. কাঁহী
প্ৰশ্ন৮. পদ্ম বঁটা লাভ কৰা প্ৰথম বিদেশী আছিল –
উত্তৰ. খান আব্দুল গফ্ফাৰ খান (পাকিস্তান, ১৯৮৭)
প্ৰশ্ন৯. তলৰ কোনটো পদ্ম বঁটাৰ বাবে যোগ্য নহয়?
উত্তৰ. কৰ্মৰত প্ৰতিৰক্ষা কৰ্মী
প্ৰশ্ন১০. পদ্ম বঁটাৰ বাবে স্ব-মনোনয়ন কেতিয়া আৰম্ভ কৰা হৈছিল?
উত্তৰ. ২০১৫
প্ৰশ্ন১১. ২০২৪ত কিমানটা পদ্ম বিভূষণ বঁটা দিয়া হৈছিল?
উত্তৰ. ৫
প্ৰশ্ন১২. ২০২৪ৰ সৰ্বকনিষ্ঠ পদ্মশ্ৰী বিজয়ী আছিল –
উত্তৰ. ৰ. প্ৰজ্ঞানন্দা (চেছ, ১৮ বছৰ বয়স)
প্ৰশ্ন১৩. মুঠতে কোনটো ৰাজ্যই সৰ্বাধিক সংখ্যক পদ্ম বঁটা পাইছে?
উত্তৰ. মহাৰাষ্ট্ৰ
প্ৰশ্ন১৪. "পদ্ম" শব্দটোৰ আক্ষৰিক অৰ্থ হ'ল –
উত্তৰ. পদুম
প্ৰশ্ন১৫. পদ্ম বঁটাই ৫ লাখ টকাৰ নগদ অনুদান দিয়ে। শুদ্ধ নে অশুদ্ধ?
উত্তৰ. অশুদ্ধ (নগদ অনুদান নাই)
প্ৰশ্ন১৬. পদ্ম পদকৰ ফিটাত কিমানটা ৰঙৰ ডাঠ ৰেখা আছে?
উত্তৰ. ৫ (২টা কেশৰীয়া, ২টা বগা, ১টা সেউজীয়া)
প্ৰশ্ন১৭. তলৰ কোনগৰাকীয়ে অৱশেষত গ্ৰহণ কৰাৰ আগতে কেইবাবাৰো পদ্ম বঁটা নাকচ কৰিছিল?
উত্তৰ. এম. এছ. সুবুলক্ষ্মী
পুনৰীক্ষণৰ টিপ: দৈনিক এক-শাৰীসমূহ চকু ফুৰাই চাওক আৰু পৰীক্ষাৰ ৰাতিৰ আগতে দুবাৰকৈ বহুবিকল্পী প্ৰশ্নোত্তৰ সমাধান কৰক।
BETA
