मुख्य संकल्पना आणि सूत्रे

10 सराव बहुपर्यायी प्रश्न

Q1. खालीलपैकी कोणते आरबीआयद्वारे वापरले जाणारे निवडक कर्ज नियंत्रणाचे साधन नाही? A. मार्जिन आवश्यकता
B. नैतिक समुपदेशन
C. खुला बाजार व्यवहार
D. कर्जाचे रेशनिंग
उत्तर: C
उपाय: खुला बाजार व्यवहार (OMO) हे एक सामान्य परिमाणात्मक साधन आहे; बाकीचे निवडक/गुणात्मक आहेत.
शॉर्टकट: Q vs Q लक्षात ठेवा—परिमाणात्मक = OMO, बँक दर, CRR, SLR; गुणात्मक = मार्जिन, नैतिक समुपदेशन, इ.
टॅग: आरबीआय धोरण साधने

Q2. एका आर्थिक वर्षात पीपीएफ खात्यात जमा करता येणारी कमाल रक्कम आहे: A. ₹1.0 लाख
B. ₹1.5 लाख
C. ₹2.0 लाख
D. ₹2.5 लाख
उत्तर: B
उपाय: पीपीएफ कमाल मर्यादा ₹1.5 लाख FY 2025-26 (अपरिवर्तित).
शॉर्टकट: 1-5-9 मालिका: 1.5 लाख पीपीएफ, 5-वर्ष लॉक-इन, 8 % (अंदाजे) कर-मुक्त व्याज.
टॅग: लहान बचत

Q3. आरबीआय कायदा 1934 च्या कोणत्या अनुसूचीत शेड्यूल्ड बँकांची यादी आहे? A. पहिली
B. दुसरी
C. तिसरी
D. चौथी
उत्तर: B
उपाय: दुसरी अनुसूची—शेड्यूल्ड दर्ज्यासाठी निकष.
टॅग: आरबीआय कायदा

Q4. “सफल” हे कोणत्या संस्थेने सुरू केलेले डिजिटल कर्ज उत्पादन आहे? A. एसबीआय
B. नाबार्ड
C. सिडबी
D. आरबीआय
उत्तर: C
उपाय: सिडबीचे सफल = एमएसएमईसाठी साधे, वेगवान, स्वयंचलित कर्ज.
टॅग: संस्था/उत्पादने

Q5. लघु वित्त बँकांसाठी आवश्यक किमान भरलेली भांडवल रक्कम किती आहे? A. ₹50 कोटी
B. ₹100 कोटी
C. ₹200 कोटी
D. ₹500 कोटी
उत्तर: B
उपाय: ₹100 कोटी—ऑन-टॅप लायसन्सिंग मार्गदर्शक तत्त्वे 2019.
टॅग: बँक प्रकार

Q6. व्यावसायिक बँकेने आरबीआयकडे ठेवलेले खाते ज्यामध्ये सर्व सीआरआर शिल्लक ठेवल्या जातात त्याला काय म्हणतात? A. चालू खाते
B. बचत खाते
C. आरबीआय चालू खाते
C. सेटलमेंट खाते
उत्तर: C (आरबीआय चालू खाते)
उपाय: बँका आरबीआयकडे सीआरआर व्याज-रहित चालू खात्यात ठेवतात.
टॅग: सीआरआर

Q7. खालीलपैकी कोणते पैसा बाजाराचे साधन नाही? A. ठप्पा ठेव
B. व्यावसायिक हुंडी
C. ट्रेझरी बिल 364-दिवस
D. दिनांकित जी-सेक 10-वर्ष
उत्तर: D
उपाय: दिनांकित जी-सेक हे भांडवल बाजाराचे आहे; इतर <1 वर्ष.
टॅग: साधने

Q8. पीएम मुद्रा कर्ज योजना अंमलबजावणी करणारी संस्था कोणती? A. नाबार्ड
B. सिडबी
C. आरबीआय
D. सेबी
उत्तर: B
उपाय: सिडबी ही मुद्रा पुनर्वित्त संस्था म्हणून नियुक्त केलेली आहे.
टॅग: योजना

Q9. मागणी आणि मुदतीच्या दायित्वांच्या तुलनेत द्रव्य मालमत्तेचे गुणोत्तर काय म्हणतात? A. सीआरआर
B. एसएलआर
C. सीएआर
D. एलसीआर
उत्तर: B
उपाय: एसएलआर सूत्र = द्रव्य मालमत्ता / एनडीटीएल × 100.
टॅग: गुणोत्तरे

Q10. खालीलपैकी कोणती सार्वजनिक क्षेत्रातील बँक बेंगळुरू येथे मुख्यालय असलेली आहे? A. केनरा बँक
B. इंडियन बँक
C. युनियन बँक
D. बँक ऑफ महाराष्ट्र
उत्तर: A
उपाय: केनरा बँकचे मुख्यालय बेंगळुरू.
टॅग: बँक मुख्यालय

5 मागील वर्षांचे प्रश्न

[आरआरबी एनटीपीसी 2021] भारतातील गृह वित्त कंपन्यांचे नियमन कोण करते? A. आरबीआय
B. एनएचबी
C. सेबी
D. वित्त मंत्रालय
उत्तर: B
उपाय: 2019 पासून, आरबीआय एचएफसीचे नियमन करते पण राष्ट्रीय गृह बँक (एनएचबी) त्याची उपकंपनी म्हणून; म्हणून एनएचबीच प्रतिनिधित्व करते.
टॅग: नियामक

[आरआरबी एनटीपीसी 2021] रुपे कार्ड कोणत्या संस्थेने सुरू केले? A. एनपीसीआय
B. आरबीआय
C. एसबीआय
D. एनपीसीआय आणि व्हिसा संयुक्तपणे
उत्तर: A
उपाय: एनपीसीआय—राष्ट्रीय देयक महामंडळ.
टॅग: देयके

[आरआरबी ग्रुप-डी 2022] एमसीएलआर मधील “एम” चा अर्थ काय? A. कमाल
B. सीमांत
C. किमान
D. आर्थिक
उत्तर: B
उपाय: सीमांत खर्च निधी आधारित कर्ज दर.
टॅग: संक्षेप

[आरआरबी एनटीपीसी 2022] भारतीय निर्यात-आयात बँक ही आहे: A. शेड्यूल्ड व्यावसायिक बँक
B. विकास वित्त संस्था
C. खाजगी क्षेत्रातील बँक
D. सहकारी बँक
उत्तर: B
उपाय: एक्सिम बँक—निर्यात क्रेडिटसाठीची थोक विकास वित्त संस्था.
टॅग: संस्था

[आरआरबी एनटीपीसी 2020] खालीलपैकी कोणते गुणात्मक साधन आहे? A. बँक दर
B. सीआरआर
C. मार्जिन आवश्यकता
D. खुला बाजार व्यवहार
उत्तर: C
उपाय: मार्जिन आवश्यकता विशिष्ट क्षेत्रांवर परिणाम करते, म्हणून गुणात्मक.
टॅग: आरबीआय साधने

गती ट्रिक्स आणि शॉर्टकट्स

टाळावयाच्या सामान्य चुका

झटपट पुनरावलोकन फ्लॅशकार्ड