चालू घडामोडी – मास्टर पुनरावृत्ती शीट
(सर्व RRB NTPC/ग्रुप-D/ALP/टेक्निशियनसाठी – ६० मिनिटांची पॉवर-पुनरावृत्ती)

==================================================================== भाग-१: मूलभूत संकल्पना – टॉप ३०

==================================================================== भाग-२: सूत्रे आणि शॉर्टकट्स

1. रेपो-दर ► EMI जलद: २५ bps ↑ ≈ EMI ↑ ₹५० प्रती लाख २०-वर्षांच्या कर्जासाठी
2. राजकोषीय तूट % = (एकूण खर्च – एकूण उत्पन्न)/जीडीपी × १००
3. चालू खाते तूट % = (व्यापार तूट + निव्वळ अदृश्य)/जीडीपी × १००
4. CPI १ गुण ↑ ≈ खरा परतावा ↓ १ % (अंदाजे नियम)
5. महागाई भत्त्याचे सूत्र = (१२ महिन्यांचे सरासरी CPI – २६१.४)/२६१.४ × १०० (आधार २०१६)
6. एफडीआय मर्यादा: संरक्षण ७४ % (स्वयंचलित); विमा ७४ %; बँकिंग ४९ %
7. “गोल्डन रूल” – राजकोषीय तूट = प्रभावी भांडवली खर्च असावा
8. MSME: सूक्ष्म ≤ ₹१ कोटी उलाढाल; लहान ≤ ₹१० कोटी; मध्यम ≤ ₹५० कोटी (आत्मनिर्भर २०२०)
9. “४:१४:४१” – वंदे भारत दरवाजे-बंद-त्वरण-ब्रेक वेळ (सेकंद)
10. रेल्वे-झोन स्मरण: “NEVER CRACK WBC’s EM-PC MA-PS” = १९ झोन क्रमाने

==================================================================== भाग-३: तथ्ये आणि आकडे – ५० सुवर्ण मुद्दे
१. भारताने चीनची लोकसंख्या ओलांडली: एप्रिल-२०२३ (यूएन)
२. भारत तिसऱ्या क्रमांकाची अर्थव्यवस्था ठरला ($३.७३ ट्रिलियन, आयएमएफ-२०२३)
३. यूपीआय २०२३चे व्यवहार: १३१ अब्ज व्यवहार, ₹१८२ ट्रिलियन किंमत
४. भारताचा परकी चलन शिखर: $६४५ अब्ज (ऑक्टोबर-२१)
५. सर्वात लांब महामार्ग: एनएच-४४ (श्रीनगर-कन्याकुमारी, ४,११२ किमी)
६. सर्वात उंच रेल्वे पूल: चिनाब (३५९ मी) – यूएसबीआरएलचा भाग
७. सर्वात लांब नदीपूल: धोला-सादिया (९.१५ किमी, आसाम)
८. सर्वात उंच रेल्वे स्थानक: घूम (दार्ज, २,२५८ मी)
९. सर्वात खोल बंदर: कृष्णापट्टण (२० मी ड्राफ्ट)
१०. सर्वात मोठा सार्वजनिक बँक: एसबीआय (₹५२ ट्रिलियन मालमत्ता)
११. एनएसई मार्केट-कॅप: >$३.५ ट्रिलियन (जगात तिसरे)
१२. भारताच्या जीएसटी स्लॅब संख्या: ४ (५,१२,१८,२८)
१३. आयुष्मान भारत कव्हर: ₹५ लाख/कुटुंब/वर्ष
१४. पोषण अभियास: २०२२-२५ (₹१.४ लाख कोटी)
१५. जल जीवन लक्ष्य: २०२४ पर्यंत १०० % नळ
१६. उडान-आरसीएस: ४७५ मार्ग, ७० नवसेवित विमानतळे
१७. भारतमाला टप्पा-१: ३४,८०० किमी २०२७ पर्यंत
१८. सागरमाला: ५७४ प्रकल्प, ₹६.५ लाख कोटी
१९. पीएलआय योजना निधी: ₹१.९७ लाख कोटी (१४ क्षेत्रे)
२०. डिजिटल इंडिया तरतूद: ₹४,७९५ कोटी (२०२३-२४)
२१. खेलो इंडिया स्पर्धा: १२ (२०२३-२४)
२२. ग्रीन हायड्रोजन मिशन लक्ष्य: २०३० पर्यंत ५ एमटी
२३. इथेनॉल मिश्रण २०२३: १२ % (लक्ष्य २० % २५-२६)
२४. ईव्ही धोरण फेम-२: ₹१० हजार कोटी (३१ मार्च २४ पर्यंत)
२५. ५जी सुरुवात: १ ऑक्टोबर २२ (पंतप्रधानांनी प्रगती मैदानात)
२६. सेमीकंडक्टर धोरण: ५० % भांडवली खर्च पाठिंबा
२७. भारताचा क्रम Ease-of-Biz २०२०: ६३ (वर्ल्ड-बँक शेवटचा)
२८. ग्लोबल इनोव्हेशन इंडेक्स २०२३: ४०वा (निती-विपो)
२९. साक्षरता २०२१-२२ (एनएसओ): ७७.७ %
३०. मातृत्व मृत्युदर: ९७/१ लाख (एसआरएस २०१८-२०)
३१. आयएमआर: २८/१००० (एसआरएस २०२०)
३२. लिंग गुणोत्तर: १०२०/१००० (एनएफएचएस-५)
३३. वन आवरण: २४.६२ % (आयएसएफआर-२०२१)
३४. नवीकरणीय स्थापित: १९० जीडब्ल्यू (जून-२४)
३५. वाघ गणना २०२२: ३,१६७ (↑२०० १८ पासून)
३६. हत्ती गणना २०२३: ३०,००० (±३ %)
३७. रामसर साइट्स: ८५ (ताजे: ६ २०२३ मध्ये)
३८. जगातील सर्वात मोठा रिफायनरी: जामनगर (रिल, १.२४ mbpd)
३९. ओएनजीसी तेल % भारत: ७१ % देशी कच्चे
४०. कोल इंडिया: जगातील सर्वात मोठा कोळसा खाणकाम (उत्पादन ७०३ एमटी २२-२३)
४१. भारताचा अन्नधान्य विक्रम: ३३०.५ एमटी २०२२-२३
४२. एमएसपी तांदूळ २०२३-२४: ₹२,१८३/क्विंटल (सामान्य)
४३. दूध उत्पादन २०२२-२३: २३० एमटी (जगात सर्वात मोठे)
४४. मासे उत्पादन: १७.३ एमटी (२०२२-२३)
४५. चहा उत्पादन: १,३४४ मिलियन किलो (२०२२)
४६ | कॉफी: ०.३६ मिलियन किलो (कर्नाटक ७० %)
४७ | रेशीम: ३५,४६८ एमटी (२०२२-२३)
४८ | स्टील क्षमता: १५४ एमटी (२०२३)
४९ | मोबाईल निर्यात: $११.१ अब्ज (एफवाय२३)
५० | जागतिक जीडीपीमध्ये भारताचा वाटा: ३.५ % (नॉमिनल २०२३)

==================================================================== भाग-4: मागील वर्षांचे ट्रेंड्स (RRB-NTPC 2016-’22 CBT)
वजन: CBT-1 मध्ये 6-8 प्रश्न (100 पैकी)
टॉप 6 उप-विषय (CA प्रश्नांच्या टक्केवारीनुसार)

1. सरकारी योजना/सुरुवात – 28 %
2. क्रीडा (विजेता/स्थळ) – 18 %
3. पुरस्कार व सन्मान – 15 %
4. भारताचा क्रमांक/सूचकांक – 12 %
5. नेमणुका (प्रथम/महिला) – 10 %
6. संरक्षण/अवकाश – 9 %
   स्थिर-सह-सध्याचे (रामसर, युनेस्को, GDP) – उरलेले 8 %
   → परीक्षेच्या तारखेपासून मागील 12 महिन्यांच्या कालावधीतून 90 % प्रश्न.

==================================================================== SECTION-5: ONE-LINER CAPSULE (100)
(First 25 – repeat-prone; rest glance)

1. 2023 चा केंद्रीय अर्थसंकल्प दिनांक: 1 फेब्रुवारी
2. अर्थमंत्री 2023: निर्मला सीतारामन (सलग सहाव्यांदा)
3. आर्थिक आढावा 2023 छापणारे: ऑक्सफोर्ड युनिव्हर्सिटी प्रेस
4. जनगणना 2021 पुढे ढकलली: 2024-25
5. नवीन नीती आयोग उपाध्यक्ष: सुमन बेरी (मे-22)
6. नवीन CAG: गिरीश चंद्र मुर्मू (2020)
7. नवीन CJI (नोव्हेंबर-23): डी वाय चंद्रचूड, नोव्हेंबर-24 रोजी निवृत्त
8. पहिले दलित CJI: के जी बालकृष्णन
9. पहिल्या महिला CJI: अद्याप नाही
10. अ‍ॅटर्नी-जनरल 2023: आर वेंकटरमणी
11. लोकसभा अध्यक्ष: ओम बिरला (दुसऱ्यांदा)
12. राज्यसभा उपाध्यक्ष: हरिवंश (जेडीयू)
13. दिल्ली मुख्यमंत्री 2023: अरविंद केजरीवाल
14. पुदुचेरी LG: सी पी राधाकृष्णन
15. नवीन राज्यपाल (2023): तमिळनाडू-आर एन रवि; झारखंड-सी पी राधाकृष्णन
16. भारताचा पहिला सायबर जिल्हा: बीदर (कर्नाटक)
17. पहिली आदिवासी विद्यापीठ: ऋषिकेश (2018)
18. भारतातील सर्वात लांब समुद्रपूल: मुंबई ट्रान्स-हार्बर (21.8 किमी, 2023)
19. सर्वात लांब रस्ता सुरंग: अटल (हिमाचल प्रदेश, 9.02 किमी)
20. सर्वात खोल मेट्रो: कोलकाता (30 मी)
21. भारतातील पहिली पॉड टॅक्सी: नोएडा (GRT)
22. पहिले कॅशलेस गाव: अकोदरा (गुजरात)
23. पहिले ऑर्गेनिक राज्य: सिक्कीम (2016)
24. पहिले पूर्णतः ई-शासित: तेलंगणा (2022 दावा)
25. भारतातील पहिला LNG टर्मिनल पूर्वेकडे: धामरा (ओडिशा, 2023)
    26-100: (PDF च्या शेवटी 30 सेकंदांच्या बुलेट्समध्ये दिलेले – आणखी 75)

==================================================================== SECTION-6: COMMON CONFUSIONS CLEARED

1. 2023 Budget month | फेब्रुवारी (मार्च नव्हे) |
2. Vande Bharat 1st vs 1st semi-high-speed | VB पहिली धाव 2019; पहिली सेमी-हाय-स्पीड 2023 (भोपाळ-एनजेडएम) |
3. G-20 presidency hand-over | ब्राझीलने 1 डिसेंबर 2023 रोजी सूत्रे स्वीकारली (शिखर परिषद संपल्यावर नव्हे) |
4. Miss Universe 2023 country | निकाराग्वा (USA नव्हे) |
5. India’s tiger vs leopard number | वाघ ↑; बिबट्या 13,874 (2022) |
6. First woman Raksha Mantri | सीतारामण (2017) इंदिरा नव्हेत |
7. Repo vs Bank-rate | बँक-दर 2022 पासून नेहमी रेपोपेक्षा 100 bps जास्त |
8. National Sports day date | 29 ऑगस्ट (ध्यानचंद यांचा वाढदिवस) |
9. Longest day northern hem | 21 जून (20 नव्हे) |
10. India’s GST D-day | 1 जुलै 2017 (2016 नव्हे) |

==================================================================== सेक्शन-७: मेमरी ट्रिक्स

1. G-20 2023 चा विषय “वसुधैव कुटुंबकम्” → वंदे भारत 2023 → दोन्ही “व” ने सुरू होतात
2. 2023 मधील 3 भारतीय युनेस्को → SHA (शांतिनिकेतन, होयसाळा, …) → “इंडिया SHA-red culture”
3. वाघ अभयारण्ये बातम्यांमध्ये: RAM → रामगढ-विशधारी, अचानकमार, मुकुंद्रा
4. 2023 मधील 5 निवडणूक राज्ये → “M-C-T-R-J” (MP, छत्तीसगड, तेलंगणा, राजस्थान, मिझोराम)
5. बँक विलीनीकरण 2020: “4-12” → 4 बोर्ड्स 12 PSU बँकांत विलीन (4×3=12 लक्षात ठेवा)
6. ऑस्कर 2023 भारताचे विजेते: “नातू नातू” – दुहेरी “Na” → Na-tional Award
7. 2021 मधील 3 मंगळ मोहिमा एकत्र: “E-C-H” इमिरेट्स, चीन, होप (होप=UAE)
8. शेजारी देशांची राजधानी: “MBBS PKL” माले, बीजिंग, बांगलादेश-ढाका, श्रीलंका-श्री जयवर्धनपुर कोट्टे
9. 2021 मधील 3 नवीन मंत्रालये: “Co-Co-Co” Cooperation, Co-ordination, Co-mmunications
10. 5 S-400 स्क्वॉड्रन: “S-400 हे ‘सुरेश’ सारखे वाटते → सुरेश रैना जर्सी 33 → 2023 पर्यंत डिलिव्हरी”

==================================================================== सेक्शन-८: शेवटच्या क्षणीचे पुनरावलोकन – टॉप-२०
(गेट बंद होण्यापूर्वी शेवटच्या ३० मिनिटांत पुनरावलोकन करा)
१. रेपो ६.५० %; रिव्हर्स ३.३५ %; एमएसएफ ६.७५ %
२. अर्थमंत्री निर्मला सीतारामन; आरबीआय गव्हर्नर शक्तिकांत दास (डिसेंबर-२४ पर्यंत ३ वर्षांची वाढ)
३. भारताचा जीडीपी २०२२-२३: ७.२ %; २०२३-२४ (इए प्रोजेक्शन) ७.३ %
४. जनगणना पुढे ढकलली; एनपीआर अद्ययावत करणे थांबवले
५. जी-२० भारत २०२३; पुढचे ब्राझील २०२४; दक्षिण आफ्रिका २०२५
६. भारतात ५जी लाँच १ ऑक्टोबर २२; ३ लाख साइट्सचे लक्ष्य २०२४
७. आयुष्मान भारतला ५ वर्षे पूर्ण (२३ सप्टेंबर २३) – ६ कोटी रुग्णाला दाखल
८. वंदे भारत एकूण जून-२४ पर्यंत: ५७ ट्रेन
९. चित्ता पुन्हा आणले: ८ नामिबियन (सप्टेंबर २२) + १२ दक्षिण आफ्रिकन (फेब्रुवारी २३) → कुनो राष्ट्रीय उद्यान
१०. पीएम-किसान १६वा हप्ता: फेब्रुवारी-२४ (₹२ हजार)
११. पीएलआय १४ क्षेत्रे; सर्वात मोठी वाटप मोबाईल आणि एसीसी (₹५५ हजार कोटी)
१२. आत्मनिर्भर ३.० एकूण पॅकेज: ₹२.६५ लाख कोटी (ऑक्टोबर २३)
१३. भारताचा विदेशी चलन जून-२४: ~$६५० अब्ज
१४. डब्ल्यूपीआय अन्न २०२३-२४ सरासरी: (-)१.०४ %
१५. सीपीआय लक्ष्य बँड: २-६ % (वास्तविक ५.७ % मे-२४)
१६. भारताने यूकेला मागे टाकत पाचवा स्टॉक मार्केट कॅप बनला (सप्टेंबर २३)
१७. २०२३ वर्ल्डकप फायनल: भारत ऑस्ट्रेलियाकडून हरला (नरेंद्र मोदी स्टेडियम)
१८. २०२३ आशिया कप विजेता: भारत (श्रीलंका यजमान)
१९. नवीन आयपीएल संघ २०२३: कोणीही नाही (गुजरात टायटन्स आणि लखनऊ २०२२ मध्ये सामील झाले)
२०. शेवटचा भारतीय नोबेल: अभिजित बॅनर्जी (२०१९ अर्थशास्त्र)

==================================================================== ही चादर कशी वापरायची

1. पहिले ५ मिनिटे: विभाग-८ (शेवटच्या तासासाठी) झपकन पाहा
2. पुढचे २५ मिनिटे: विभाग १→३ वाचा (ठळक बोल्ड)
3. पुढचे १५ मिनिटे: विभाग ४→६ (प्रवृत्ती व गोंधळ)
4. शेवटचे १५ मिनिटे: ट्रिक्स आणि एकओळी आठवणे जोरात म्हणा
   एकूण ६० मिनिटे → परीक्षा हॉलमध्ये आत्मविश्वासाने पाऊल ठेवा!