મહત્વપૂર્ણ તારીખો અને ઘટનાઓ
ચાલુ ઘટનાઓ – માસ્ટર રિવિઝન શીટ
(બધા RRB NTPC/Group-D/ALP/Technician માટે રચાયેલ – 60 મિનિટની પાવર રિવિઝન)
==================================================================== વિભાગ-1: મૂળભૂત ખ્યાલો – ટોચના 30
| # | ખ્યાલ (’18-’23 દરમિયાન ≥3 વખત પૂછાયેલ) | મુખ્ય મુદ્દો (એક પંક્તિમાં) |
|---|---|---|
| 1 | ભારતમાં 2023માં પ્રથમ | પ્રથમ સેમી-હાઈ-સ્પીડ વંદે ભારત (ભોપાલ–નવી દિલ્હી, 15 જાન્યુઆરી) |
| 2 | બજેટ 2023 મુખ્ય આંકડો | ₹45 લાખ કરોડ ખર્ચ; નાણાકીય ખાધ 5.9 % GDP |
| 3 | RBI રેપો દર (જૂન-24) | 6.50 % (એપ્રિલ-23થી અપરિવર્તિત) |
| 4 | તાજેતર નોબેલ 2023 | ભૌતિકશાસ્ત્ર – અગોસ્ટિની, ક્રાઉસ, એલ’હ્યુલિયર (એટોસેકન્ડ પલ્સ) |
| 5 | G-20 2023 અધ્યક્ષતા | ભારત (વિષય: “વસુધૈવ કુટુંબકમ”) |
| 6 | G-20 2023 શિખર સ્થળ | ભારત મંડપમ, નવી દિલ્હી, 9-10 સપ્ટેમ્બર |
| 7 | નવીનતમ યુનેસ્કો 2023 | 3 ભારતીય એન્ટ્રીઝ: શાંતિનિકેતન, હોયસલાના પવિત્ર સમૂહો |
| 8 | 2023 ICC વર્લ્ડ કપ યજમાન | માત્ર ભારત (13 સ્થળો; ફાઇનલ અમદાવાદ) |
| 9 | 2023 વિમ્બલ્ડન પુરુષો | કાર્લોસ અલ્કારાઝ (જોકોવિચની 5-મેચ જીતની શ્રેણી અટકાવી) |
| 10 | 2023 વિમ્બલ્ડન મહિલાઓ | માર્કેટા વોન્ડ્રોશોવા |
| 11 | COP-28 યજમાન 2023 | દુબઈ (UAE) – 30 નવેમ્બર-12 ડિસેમ્બર |
| 12 | 2023 મિસ યુનિવર્સ | શેયનિસ પલાસિયોસ (નિકારાગુઆ) |
| 13 | ભારતનો 2023 GDP વૃદ્ધિ દર | 7.2 % (MoSPI અંતિમ) |
| 14 | 2023 પદ્મ વિભૂષણ (4) | મુલાયમ એસ., એસ.એમ. કૃષ્ણા, ઝાકિર હુસૈન, દિલીપ એમ. |
| 15 | ભારતનું 42મું યુનેસ્કો સ્થળ | હોયસલાના પવિત્ર સમૂહો (કર્ણાટક) |
| 16 | પ્રથમ મહિલા મુખ્યમંત્રી (પુનરાવૃત્તિ) | સુચેતા કૃપલાની (યુપી, 1963) |
| 17 | પ્રથમ મહિલા રાષ્ટ્રપતિ | દ્રૌપદી મુર્મુ (15મા રાષ્ટ્રપતિ, 25 જુલાઈ 22) |
| 18 | ભારતનું પ્રથમ સૂર્ય મિશન | આદિત્ય-L1 (2 સપ્ટે 23; હેલો કક્ષા 6 જાન્યુ 24) |
| 19 | ભારતની પ્રથમ હાઈડ્રોજન ટ્રેન | હરિયાણા (રેવાડી–રોહતક, 29 સપ્ટે 23) |
| 20 | 2023 એશિયન ગેમ્સ યજમાન | હાંગઝો (ચીન); ભારત 107 પદકો (અત્યાર સુધીનો શ્રેષ્ઠ) |
| 21 | 2023 પેરા-એશિયન ગેમ્સ | હાંગઝો; ભારત 111 પદકો |
| 22 | 2023 દાદાસાહેબ ફાળકે | વહીદા રહેમાન |
| 23 | 2023 ભારત રત્ન | કર્પૂરી ઠાકુર (મરણોત્તર) |
| 24 | ભારતની પ્રથમ વોટર મેટ્રો | કોચિ (25 ફેબ 23) |
| 25 | ભારતની પ્રથમ 3-પીએમ રણનીતિ | પીએમ વિશ્વકર્મા (સપ્ટે 23) |
| 26 | 2023 TIME POY | ટેલર સ્વિફ્ટ |
| 27 | 2023 FIFA મહિલા WC | સ્પેન ઇંગ્લેન્ડને હરાવ્યું (સિડની) |
| 28 | 2023 લોરિયસ સ્પોર્ટ્સમેન | નોવાક જોકોવિચ |
| 29 | 2023 QS વર્લ્ડ રેન્ક-1 | MIT; ભારત-1 IIT-બોમ્બે (149) |
| 30 | 2023 SDG ઇન્ડેક્સ ટોપર | ફિનલેન્ડ (ભારત 112મું) |
==================================================================== વિભાગ-2: સૂત્રો અને શોર્ટકટ્સ
- રેપો-રેટ ► ઇએમઆઈ ઝડપી: 25 બીપીએસ ↑ ≈ ઇએમઆઈ ↑ ₹50 પ્રતિ લાખ 20 વર્ષના લોન માટે
- ફિસ્કલ ડેફિસિટ % = (કુલ ખર્ચ – કુલ આવક)/જીડીપી × 100
- કરન્ટ એ/સી ડેફિસિટ % = (ટ્રેડ ડેફિસિટ + નેટ ઇનવિઝિબલ્સ)/જીડીપી × 100
- સીપીઆઈ 1 પોઈન્ટ ↑ ≈ વાસ્તવિક રિટર્ન ↓ 1 % (રૂલ-ઓફ-થમ્બ)
- મોંઘવારી ભથ્થું સૂત્ર = (12 મહિનાનું સરેરાશ સીપીઆઈ – 261.4)/261.4 × 100 (બેઝ 2016)
- એફડીઆઈ કેપ: ડિફેન્સ 74 % (ઓટોમેટિક); ઇન્સ્યોરન્સ 74 %; બેંકિંગ 49 %
- “ગોલ્ડન રૂલ” – ફિસ્કલ ડેફિસિટ એટલી જ હોવી જોઈએ જેટલી અસરકારક મૂડી ખર્ચ
- એમએસએમઈ: માઇક્રો ≤ ₹1 કરોડ ટર્નઓવર; સ્મોલ ≤ ₹10 કરોડ; મિડિયમ ≤ ₹50 કરોડ (આત્મનિર્ભર 2020)
- “4:14:41” – વંદે ભારત દરવાજા બંધ-ત્વરણ-બ્રેક સમય (સેકન્ડ)
- રેલ-ઝોન મેમરી: “NEVER CRACK WBC’s EM-PC MA-PS” = ક્રમે 19 ઝોન
==================================================================== વિભાગ-3: તથ્યો અને આંકડા – 50 સુવર્ણ બિંદુઓ
- ભારતે ચીનની વસતી પાર કરી: એપ્રિલ-2023 (યુનાઇટેડ નેશન્સ)
- ભારત ત્રીજો સૌથી મોટો અર્થતંત્ર બન્યો ($3.73 ટ્રિલિયન, આઈએમએફ-2023)
- યુપીઆઈ 2023 વોલ્યુમ: 131 અબજ ટ્રાન્ઝેક્શન, ₹182 ટ્રિલિયન મૂલ્ય
- ભારતનો વિદેશી વિનિમય શિખર: $645 અબજ (ઓક્ટો-21)
- સૌથી લાંબો હાઈવે: એનએચ-44 (શ્રીનગર-કન્યાકુમારી, 4,112 કિમી)
- સૌથી ઊંચો રેલ પુલ: ચેનાબ (359 મી) – યુએસબીઆરએલનો ભાગ
- સૌથી લાંબો નદી પુલ: ધોલા-સદિયા (9.15 કિમી, આસામ)
- સૌથી ઊંચું રેલ સ્ટેશન: ઘૂમ (દાર્જ, 2,258 મી)
- સૌથી ઊંડો બંદર: કૃષ્ણાપટ્ટનમ (20 મી ડ્રાફ્ટ)
- સૌથી મોટું જાહેર બેંક: એસબીઆઈ (₹52 ટ્રિલિયન એસેટ્સ)
- એનએસઈ માર્કેટ-કેપ: >$3.5 ટ્રિલિયન (વિશ્વમાં ત્રીજું)
- ભારતના જીએસટી સ્લેબ સંખ્યા: 4 (5,12,18,28)
- આયુષ્માન ભારત કવર: ₹5 લાખ/કુટુંબ/વર્ષ
- પોષણ અભિયાન: 2022-25 (₹1.4 લાખ કરોડ)
- જળ જીવન લક્ષ્ય: 2024 સુધી 100 % ટેપ
- ઉડાન-આરસીએસ: 475 રૂટ્સ, 70 અસેવર્ડ એરપોર્ટ્સ
- ભારતમાલા ફેઝ-I: 2027 સુધી 34,800 કિમી
- સાગરમાલા: 574 પ્રોજેક્ટ્સ, ₹6.5 લાખ કરોડ
- પીએલઆઈ યોજના કોર્પસ: ₹1.97 લાખ કરોડ (14 સેક્ટર્સ)
- ડિજિટલ ઇન્ડિયા ખર્ચ: ₹4,795 કરોડ (2023-24)
- ખેલો ઇન્ડિયા ઇવેન્ટ્સ: 12 (2023-24)
- ગ્રીન હાઈડ્રોજન મિશન લક્ષ્ય: 2030 સુધી 5 એમટી
- ઇથેનોલ બ્લેન્ડ 2023: 12 % (લક્ષ્ય 20 % 25-26)
- ઇવી નીતિ ફેમ-II: ₹10 હજાર કરોડ (31 માર્ચ 24 સુધી)
- 5જી લોન્ચ: 1 ઓક્ટો 22 (પ્રધાનમંત્રી દ્વારા પ્રગતિ મેદાનમાં)
- સેમિકન્ડક્ટર નીતિ: 50 % કેપેક્સ સપોર્ટ
- ઈઝ ઓફ ડૂઈંગ બિઝનેસ 2020માં ભારતનો ક્રમાંક: 63 (વર્લ્ડ બેંકનો છેલ્લો)
- ગ્લોબલ ઇનોવેશન ઇન્ડેક્સ 2023: 40મું (નિતિ-વિપો)
- સાક્ષરતા 2021-22 (એનએસઓ): 77.7 %
- માતૃ મૃત્યુદર: 97/1 લાખ (એસઆરએસ 2018-20)
- આઈએમઆર: 28/1000 (એસઆરએસ 2020)
- લિંગ અનુપાત: 1020/1000 (એનએફએચએસ-5)
- વન આવરણ: 24.62 % (આઈએસએફઆર-2021)
- નવીકરણીય ઇન્સ્ટોલ્ડ: 190 જીડબ્લ્યુ (જૂન-24)
- વાઘ ગણતરી 2022: 3,167 (↑2018માંથી 200 વધારે)
- હાથી ગણતરી 2023: 30,000 (±3 %)
- રામસાર સાઇટ્સ: 85 (તાજેતરમાં 2023માં 6)
- વિશ્વનો સૌથી મોટો રિફાઇનરી: જામનગર (રિલાયન્સ, 1.24 mbpd)
- ઓએનજીસીનો ભારતમાં ઓઇલ ટકાવારી: 71 % ઘરેલૂ ક્રૂડ
- કોલ ઇન્ડિયા: વિશ્વનો સૌથી મોટો કોલ ખાણકામકર્તા (આઉટપુટ 703 એમટી 22-23)
- ભારતનો અन्नધાન્ય રેકોર્ડ: 330.5 એમટી 2022-23
- એમએસપી ધાન 2023-24: ₹2,183/ક્વિન્ટલ (સામાન્ય)
- દૂધ ઉત્પાદન 2022-23: 230 એમટી (વિશ્વમાં સૌથી મોટું)
- માછલી ઉત્પાદન: 17.3 એમટી (2022-23)
- ચા ઉત્પાદન: 1,344 મિલિયન કિગ્રા (2022)
46 | કોફી: 0.36 મિલિયન કિગ્રા (કર્ણાટક 70 %)
47 | રેશમ: 35,468 એમટી (2022-23)
48 | સ્ટીલ ક્ષમતા: 154 એમટી (2023)
49 | મોબાઇલ નિકાસ: $11.1 અબજ (એફવાય23)
50 | વૈશ્વિક જીડીપીમાં ભારતનો હિસ્સો: 3.5 % (નૉમિનલ 2023)
====================================================================
વિભાગ-4: અગાઉના વર્ષોના ટ્રેન્ડ્સ (RRB-NTPC 2016-’22 CBT)
વજન: CBT-1 માં 6-8 પ્રશ્નો (100 માંથી)
ટોચના 6 ઉપ-વિષયો (CA પ્રશ્નોનો %)
- સરકારી યોજનાઓ/શરૂઆત – 28 %
- રમતગમત (વિજેતા/સ્થળ) – 18 %
- એવોર્ડ્સ અને સન્માન – 15 %
- ભારતની રેન્ક/ઇન્ડેક્સ – 12 %
- નિમણૂકો (પ્રથમ/મહિલા) – 10 %
- રક્ષા/અંતરિક્ષ – 9 %
સ્ટેટિક-કમ-કરંટ (રામસર, યુનેસ્કો, GDP) – બાકી 8 %
→ પરીક્ષાની તારીખના છેલ્લા 12 મહિના વિન્ડોમાંથી 90 % પ્રશ્નો.
====================================================================
વિભાગ-5: વન-લાઇનર કેપ્સ્યુલ (100)
(પ્રથમ 25 – પુનરાવૃત્તિ-પ્રવણ; બાકીના ઝલક માટે)
- 2023 યુનિયન બજેટ તારીખ: 1 ફેબ્રુઆરી
- FM 2023: નિર્મલા સીતારામન (સતત છઠ્ઠી વખત)
- આર્થિક સર્વે 2023 છાપનાર: ઓક્સફોર્ડ યુનિવર્સિટી પ્રેસ
- વસતી ગણતરી 2021 મોકૂફ: 2024-25
- નવો નીતિ આયોગ VC: સુમન બેરી (મે-22)
- નવો CAG: ગિરીશ ચંદ્ર મુર્મુ (2020)
- નવો CJI (નવે.-23): ડી વાય ચંદ્રચૂડ નિવૃત્તિ નવે.-24
- પ્રથમ દલિત CJI: કે જી બાલકૃષ્ણન
- પ્રથમ મહિલા CJI: હજુ બાકી
- એટર્ની-જનરલ 2023: આર વેંકટારામન
- લોકસભા સ્પીકર: ઓમ બિર્લા (બીજી ટર્મ)
- રાજ્યસભા ડે. ચેરમેન: હરિવંશ (જેડીયુ)
- દિલ્હી સીએમ 2023: અરવિંદ કેજરીવાલ
- પુડુચેરી એલજી: સી પી રાધાકૃષ્ણન
- નવા રાજ્યપાલો (2023): તમિલનાડુ-આર એન રવિ; ઝારખંડ-સી પી રાધાકૃષ્ણન
- ભારતનો પ્રથમ સાયબર જિલ્લો: બિદર (કર્ણાટક)
- પ્રથમ આદિવાસી યુનિવર્સિટી: ઋષિકેશ (2018)
- ભારતનો સૌથી લાંબો સમુદ્રી પુલ: મુંબઈ ટ્રાન્સ-હાર્બર (21.8 કિમી, 2023)
- સૌથી લાંબો રસ્તા સુરંગ: અટલ (હિમાચલ, 9.02 કિમી)
- સૌથી ઊંડી મેટ્રો: કોલકાતા (30 મી)
- ભારતની પ્રથમ પોડ ટેક્સી: નોઈડા (GRT)
- પ્રથમ કેશલેસ ગામ: અકોદરા (ગુજ)
- પ્રથમ ઓર્ગેનિક રાજ્ય: સિક્કિમ (2016)
- પ્રથમ સંપૂર્ણ ઇ-ગવર્ન્ડ: તેલંગાણા (2022 દાવો)
- ભારતનો પ્રથમ LNG ટર્મિનલ પૂર્વ: ધામરા (ઓડિશા, 2023)
26-100: (PDFના અંતે 30 સેકન્ડના બુલેટ્સમાં આપેલા – વધુ 75)
==================================================================== ભાગ-6: સામાન્ય ગેરસમજો દૂર
| ઘણીવાર ગેરસમજાય છે | સાચી હકીકત |
|---|
- 2023 બજેટ મહિનો | ફેબ્રુઆરી (માર્ચ નહીં) |
- વંદે ભારત પ્રથમ વિ. પ્રથમ સેમી-હાઈ-સ્પીડ | વીબી પ્રથમ રન 2019; પ્રથમ સેમી-હાઈ-સ્પીડ 2023 (ભોપાલ-એનઝેડએમ) |
- જી-20 અધ્યક્ષતા હસ્તાંતરણ | બ્રાઝિલે 1 ડિસે 2023 થી સંભાળ્યું (સમિટના અંતે નહીં) |
- મિસ યુનિવર્સ 2023 દેશ | નિકારાગુઆ (યુએસએ નહીં) |
- ભારતના વાઘ વિ. દીપડા સંખ્યા | વાઘ ↑; દીપડા 13,874 (2022) |
- પ્રથમ મહિલા રક્ષા મંત્રી | સીતારામણ (2017) ઇન્દિરા નહીં |
- રેપો વિ. બેંક-રેટ | બેંક-રેટ હંમેશા 2022 થી રેપો કરતાં 100 બીપીએસ વધુ |
- રાષ્ટ્રીય ખેલ દિવસ તારીખ | 29 ઑગસ્ટ (ધ્યાનચંદ જન્મદિન) |
- ઉત્તર ગોળાર્ધનો સૌથી લાંબો દિવસ | 21 જૂન (20 નહીં) |
- ભારતનો જીએસટી ડી-ડે | 1 જુલાઈ 2017 (2016 નહીં) |
==================================================================== વિભાગ-7: મેમરી ટ્રિક્સ
- G-20 2023 થિમ “વસુધૈવ કુટુંબકમ” → વંદે ભારત 2023 → બંને “વ”થી શરૂ થાય છે
- 3 ભારતીય યુનેસ્કો 2023 → SHA (શાંતિનિકેતન, હોયસાળ, …) → “ઇન્ડિયા SHA-red કલ્ચર”
- ટાઈગર રિઝર્વ્સ ન્યૂઝમાં: RAM → રામગઢ-વિશધારી, અચાનકમાર, મુકુંદ્રા
- 5 ચૂંટણી યોગ્ય રાજ્યો 2023 → “M-C-T-R-J” (MP, છત્તીસગઢ, તેલંગાણા, રાજસ્થાન, મિઝોરમ)
- બેંક મર્જર 2020: “4-12” → 4 બોર્ડ 12 PSU બેંકો બને (યાદ રાખો 4×3=12)
- ઓસ્કાર 2023 ભારત જીતે: “Naatu Naatu” – ડબલ “Na” → Na-tional Award
- 3 માર્સ મિશન સાથે 2021: “E-C-H” એમિરેટ્સ, ચાઈના, હોપ (હોપ=UAE)
- પાડોશ રાજધાનીઓ: “MBBS PKL” માલે, બેઇજિંગ, બાંગ્લાદેશ-ઢાકા, શ્રીલંકા-શ્રી જયવર્ધનપુર કોટ્ટે
- 3 નવા મંત્રાલયો 2021: “Co-Co-Co” Cooperation, Co-ordination, Co-mmunications
- 5 S-400 સ્ક્વોડ્રન્સ: “S-400 ‘સુરેશ’ જેવું લાગે → સુરેશ રૈના જર્સી 33 → 2023 સુધી ડિલિવરી”
====================================================================
ભાગ-8: અંતિમ કલાકની પુનરાવલોકન – ટોચ-20
(ગેટ બંધ થવાના છેલ્લા 30 મિનિટ પહેલાં પુનરાવલોકન કરો)
- રેપો 6.50 %; રિવર્સ 3.35 %; MSF 6.75 %
- FM નિર્મલા એસ; RBI ગવર્નર શક્તિકાંત દાસ (ડિસેમ્બર-24 સુધી 3 વર્ષનું વિસ્તરણ)
- ભારત GDP 2022-23: 7.2 %; 2023-24 (EA અંદાજ) 7.3 %
- જનગણના મુલતવી; NPR અપડેટ રોકાયેલું
- G-20 ભારત 2023; આગામી બ્રાઝિલ 2024; દક્ષિણ આફ્રિકા 2025
- ભારત 5G લોન્ચ 1 ઓક્ટ 22; 3 લાખ સાઇટ લક્ષ્ય 2024
- આયુષ્માન ભારતે 5 વર્ષ પૂર્ણ કર્યા (23 સપ્ટે 23) – 6 કરોડ હોસ્પિટલાઇઝેશન
- વંદે ભારત કુલ જૂન-24 સુધી: 57 ટ્રેન
- ચિત્તા ફરીથી રજૂ: 8 નામિબિયન (સપ્ટે 22) + 12 દક્ષિણ આફ્રિકન (ફેબ 23) → કુનો NP
- PM-KISAN 16મો હપ્તો: ફેબ-24 (₹2 હજાર)
- PLI 14 ક્ષેત્રો; સૌથી મોટું ફાળવણી મોબાઇલ અને ACC (₹55 હજાર કરોડ)
- આત્મનિર્ભર 3.0 કુલ પેકેજ: ₹2.65 લાખ કરોડ (ઓક્ટ 23)
- ભારતનો વિદેશી વિનિમય જૂન-24: ~$650 અબજ
- WPI ખાદ્ય 2023-24 સરેરાશ: (-)1.04 %
- CPI લક્ષ્ય બેન્ડ: 2-6 % (વાસ્તવિક 5.7 % મે-24)
- ભારતે UKને પાછળ છોડીને 5મું સ્ટોક માર્કેટ કેપ બન્યું (સપ્ટે 23)
- 2023 WC ફાઇનલ: ભારત ઓસ્ટ્રેલિયાથી હાર્યું (નરેન્દ્ર મોદી સ્ટેડિયમ)
- 2023 એશિયા કપ વિજેતા: ભારત (શ્રીલંકા યજમાન)
- નવી IPL ટીમ 2023: કોઈ નહીં (ગુજ-ટાઇટન્સ અને લખનઉ 2022માં જોડાયા)
- છેલ્લો ભારતીય નોબેલ: અભિજીત બેનરજી (2019 અર્થશાસ્ત્ર)
==================================================================== આ શીટ કેવી રીતે વાપરવી
- પ્રથમ 5 મિનિટ: સેક્શન-8 (છેલ્લો કલાક) ને સરસ રીતે વાંચો
- આગલા 25 મિનિટ: સેક્શન 1→3 વાંચો (બોલ્ડ હાઈલાઈટ કરેલા)
- આગલા 15 મિનિટ: સેક્શન 4→6 (ટ્રેન્ડ્સ અને ગૂંચવણો)
- છેલ્લા 15 મિનિટ: ટ્રિક્સ અને વન-લાઈનર્સ જોરે યાદ કરો
કુલ 60 મિનિટ → પરીક્ષા હોલમાં આત્મવિશ્વાસથી પ્રવેશ કરો!