रेल्वे परीक्षांसाठी महत्त्वाच्या तारखा: झटपट पुनरावलोकन
भारताच्या रेल्वे व परिवहन मैलाचे दगड
- 16 एप्रिल 1853 – पहिली प्रवासी गाडी: बोरी बंदर → ठाणे (३४ किमी, ४०० प्रवासी)
ट्रिक: “१६-४-५३ = वन-सिक्स फॉर थ्री (स्टीम) इंजिन्स.”
- 15 ऑगस्ट 1947 – ४२ रेल्वे प्रणाली → ४२ → १ इंडियन रेल्वेजचा जन्म.
- 1951 – रेल्वे बजेट सामान्य बजेटपासून वेगळा (पहिले बजेट १९२४).
- 8 सप्टेंबर 2016 – पहिला बुलेट-ट्रेन प्रोजेक्ट (मुंबई-अहमदाबाद) मंजूर.
झोन व मुख्यालय – स्थापनेचे वर्ष
| झोन (अक्षरक्रमानुसार) |
मुख्यालय |
वर्ष |
| सेंट्रल (CR) |
मुंबई CSMT |
1951 |
| ईस्टर्न (ER) |
कोलकाता |
1951 |
| नॉर्थर्न (NR) |
नवी दिल्ली |
1951 |
| नॉर्थ-ईस्टर्न (NER) |
गोरखपूर |
1952 |
| नॉर्थ-ईस्ट फ्रंटियर (NFR) |
गुवाहाटी |
1958 |
| सदर्न (SR) |
चेन्नई |
1951 |
| साउथ-सेंट्रल (SCR) |
सिकंदराबाद |
1966 |
| साउथ-ईस्टर्न (SER) |
कोलकाता |
1955 |
| वेस्टर्न (WR) |
मुंबई चर्चगेट |
1951 |
| कोंकण रेल्वे कॉर्प. |
नवी मुंबई |
1990 (बांधकाम 1990 मध्ये सुरू, 1998 मध्ये उघडले) |
मेमोनिक: “CENS-SCN-SSW-K – अक्षरे झोनची सुरुवातीची अक्षरे देतात; 1951 = बिग-५ झोन.”
मेट्रो व RRTS प्रथम
- 24 ऑक्टोबर 1984 – कोलकाता मेट्रो (भारतातील पहिली) – पहिला टप्पा एस्प्लानेड → भवानीपोर.
- 19 नोव्हेंबर 2006 – दिल्ली मेट्रोची व्यावसायिक धावणी (रेड लाइन).
- 21 ऑक्टोबर 2023 – नमो भारत (दिल्ली-मेरठ RRTS) – भारताची पहिली प्रादेशिक रॅपिड ट्रान्सिट.
रेल्वे बजेट विलीनीकरण
- 2016-17 – शेवटचे स्वतंत्र रेल्वे बजेट (25 फेब्रुवारी 2016 रोजी सादर).
- 2017-18 पासून – केंद्रीय बजेटमध्ये विलीन (1 फेब्रुवारी 2017).
युनेस्को जागतिक वारसा पर्वतीय रेल्वे
| रेल्वे |
नोंदणी दिनांक |
| दार्जिलिंग हिमालयन (टॉय) |
2 डिसेंबर 1999 |
| नीलगिरी माउंटन |
15 जुलै 2005 |
| कालका-शिमला |
9 नोव्हेंबर 2008 |
सुरक्षा आणि उत्पादन युनिट्स – स्थापना
- 1952 – चित्तरंजन लोको वर्क्स (CLW) – पहिले लोको 1 नोव्हेंबर 1950.
- 1961 – इंटिग्रल कोच फॅक्टरी (ICF) चेन्नई.
- 1984 – रेल व्हील फॅक्टरी (RWF) बंगळुरू (आधी व्हील अँड अॅक्सल प्लांट).
- 2015 – डिझेल लोको वर्क्सचे नाव बदलून डिझेल लोको मॉडर्नायझेशन वर्क्स (DMW) वाराणसी.
रेल्वेशी संबंधित राष्ट्रीय दिवस (सामान्य ज्ञानासाठी)
- 14 एप्रिल – रेल्वे आठवडा सुरू होतो (भारतीय रेल्वेच्या स्थापना दिनाचा आठवडा).
- 31 ऑक्टोबर – राष्ट्रीय एकात्मता दिन – एकता दिवस (वल्लभभाई पटेल) – **“एकता प्रतिमा”**चा शुभारंभ आणि “एकता नगर” रेल्वे स्थानकाचे नाव बदल.
रॅपिड-फायर MCQs
Q1. भारतातील पहिली प्रवासी रेल्वे कोणत्या दिनांकी धावली?
उत्तर. 16 एप्रिल 1853
Q2. रेल्वे बजेट सामान्य बजेटपासून वेगळे करण्यात आले ते कोणत्या वर्षी?
उत्तर. 1924 (1924-25 मध्ये अंमलात आले; ही प्रथा 2016 पर्यंत सुरू राहिली)
Q3. पहिल्या बुलेट-ट्रेन प्रकल्काला केंद्रीय मंत्रिमंडळाने कोणत्या दिनांकी मंजुरी दिली?
उत्तर. 8 सप्टेंबर 2016
Q4. भारतातील पहिली मेट्रो सेवा सुरू झाली …………
उत्तर. 24 ऑक्टोबर 1984 (कोलकाता मेट्रो)
Q5. रेल्वे अंदाजपत्रक केंद्रीय अंदाजपत्रकात विलीन करण्यास सुरुवात झाली आर्थिक वर्ष ………… पासून
उत्तर. 2017-18
Q6. युनेस्कोच्या यादीत प्रवेश करणारा सर्वात नवीनतम पर्वत रेल्वे कोणता?
उत्तर. कालका-शिमला (9 नोव्हेंबर 2008)
Q7. इंटिग्रल कोच फॅक्टरी (ICF) स्थापन झाली वर्ष …………
उत्तर. 1961
Q8. कोकण रेल्वे कॉर्पोरेशनची स्थापना झाली …………
उत्तर. 1990
Q9. चित्तरंजन लोको वर्क्समधून पहिली लोकोमोटिव्ह बाहेर पडली …………
उत्तर. 1 नोव्हेंबर 1950
Q10. “नमो भारत” RRTS चा शुभारंभ झाला …………
उत्तर. 21 ऑक्टोबर 2023
BETA
