इतिहास स्वातंत्र्यसैनिक आणि चळवळी
🔥 स्वातंत्र्यसैनिक आणि चळवळी – ३० मिनिटांचा RRR पुनरावलोकन
| युग | लक्षात ठेवण्याच्या तारखा | एक-ओळ |
|---|---|---|
| प्रारंभिक बंडे | १७५७–१८५६ | असंतोषाची बीजे |
| १८५७ | १२ मे १८५७ | स्वातंत्र्याची पहिली लढाई |
| राष्ट्रवाद | १८८५–१९०५ | मवाळ नेते आघाडीवर |
| स्वदेशी | १९०५–१९११ | बंगाल विभागणी आणि कट्टरपंथींचा उदय |
| गांधीयुग | १९१९–१९४७ | जनआंदोलने |
| अंतिम घाव | १५ ऑग १९४७ | मध्यरात्री स्वातंत्र्य |
1. प्रारंभिक चिंगार्या (१८५७ पूर्वी)
- १७५७ – प्लासी → ब्रिटिशांची पकड
- १७६४ – बक्सार → बंगालची दिवाणी
- संन्यासी–फकीर आणि पोलिगार बंडे – ग्रामीण संताप
- स्मरणमंत्र: “PBP (Plassey-Buxar-Poligar) = British Power Peaks”
2. १८५७ चे बंड – दादा म्हणजे हेच
| माहिती | झटपट तथ्य |
|---|---|
| सुरुवात | १२ मे १८५७, मेरठ |
| पहिला शहीद | मंगल पांडे, २९ मार्च १८५७, बर्राकपूर |
| नेते | नाना साहेब (कानपूर), बेगम हजरत महल (लखनौ), राणी लक्ष्मीबाई (झाशी), तात्या टोपे |
| शेवट | ग्वाल्हेर, २० जून १८५८; राणी वीरगती |
| परिणाम | राणीची घोषणा १ नोव्हेंबर १८५८ – ईस्ट इंडिया कंपनीचे राज्य → ब्रिटिश सत्ता |
| ट्रिक | “१२-५-७, १-११-८ = बंड सुरू, सत्ता बदल” |
3. पायाभूत रचनाकार (१८८५–१९०५)
- काँग्रेस जन्म २८ डिसेंबर १८८५, गोकुलदास तेजपाल शाळा, मुंबई
- ७२ प्रतिनिधी, डब्ल्यू. सी. बॅनर्जी पहिले अध्यक्ष
- मवाळ – ३P’s: याचिका, प्रार्थना, निषेध
- कट्टर – लाल-बाल-पाल
- बंगाल विभाजन १६ ऑक्टोबर १९०५ → वंदे मातरम् गीत
4. स्वदेशी आणि उभारी (1905–1916)
| घटना | वर्ष | पंचलाइन |
|---|---|---|
| स्वदेशीची सुरुवात | 16 ऑक्टो 1905 | परदेशी कापड जाळा |
| मुस्लिम लीग | 30 डिसें 1906, ढाका | ब्रिटिशांची फूट पाडण्याची खेळी |
| सूरत फुट | 1907 | मवाळे विरुद्ध क्रांतिकारक |
| होम रूल | 1916 | ऍनी बेझंट आणि टिळक |
5. गांधी युग (1919–1947)
| चळवळ | वर्ष | टॅगलाइन | परिणाम |
|---|---|---|---|
| रौलेट सत्याग्रह | 6 एप्रिल 1919 | काळा कायदा विरोध | जालियनवाला |
| जालियनवाला बाग | 13 एप्रिल 1919 | 379 ठार, जनरल डायर | हंटर आयोग |
| असहकार | 1920–22 | उपाध्या परत करा | चौरी-चौरा → माघार |
| डांडी मार्च | 12 मार्च–6 एप्रिल 1930 | 24 दिवस, 390 किमी | मीठ कायदा मोडला |
| भारत छोडो | 8 ऑगस्ट 1942 | “करा किंवा मरा” | मोठ्या प्रमाणावर अटक |
| आयएनए खटले | 1945–46 | नेताजींची सेना | नौदल बंड |
ट्रिक: “19-19-30-42-47 (तारखा 9/0/2/7 ने संपतात) = गांधींची खिडकी”
6. क्रांतिकारी ताऱ्यांचे मळे
| नाव | कृती | कॅचवर्ड |
|---|---|---|
| भगत सिंग | 23 मार्च 1931 फासी | सॉंडर्सची हत्या, विधानसभेत बॉम्ब |
| राजगुरू आणि सुखदेव | तीच तारीख | “एकात्म तीन शहीद” |
| चंद्रशेखर आझाद | 27 फेब्रुवारी 1931 अल्फ्रेड पार्क | “आझाद कधीच पकडला गेला नाही” |
| उधम सिंग | 13 मार्च 1940 → लंडनमध्ये डायरला गोळी | जालियनवाल्याचा बदला |
7. अधिवेशनांची उपकृत माहिती
| अधिवेशन | वर्ष | अध्यक्ष | शहर |
|---|---|---|---|
| 1st | 1885 | डब्ल्यू.सी. बॅनर्जी | मुंबई |
| सूरत फुट | 1907 | रासबिहारी घोष | सूरत |
| लखनौ करार | 1916 | अंबिका चरण मजुमदार | लखनौ |
| नेहरू अहवाल | 1928 | मोतीलाल नेहरू | कोलकाता |
| पूर्ण स्वराज | 26 जानेवारी 1930, लाहोर | जे.एल. नेहरू | लाहोर |
| भारत छोडो | 1942 | ✗ (अटक) | मुंबई |
8. उपयुक्त स्मृतिचिन्हे
- “LMN-1857”: लक्ष्मीबाई, मंगल, नाना
- “गांधी-303”: 3 प्रमुख सर्वभारतीय चळवळी (सहकार्य नाकारणे, CDM, QIM) → 0 हिंसाचार उद्दिष्ट, 3 परिणाम (जागृती, ब्रिटिश घबराट, स्वातंत्र्य)
- “13-39”: जालियनवाला 13 तारखेला, डांडी 390 किमी
10 शक्य RRB बहुपर्यायी प्रश्न – उकलण्यासाठी क्लिक करा
-
INC चे पहिले अध्यक्ष ______ होते.
A. दादाभाई नौरोजी B. डब्ल्यू.सी. बॅनर्जी C. ए.ओ. ह्यूम D. सुरेंद्रनाथ बॅनर्जी
उत्तर: B -
मुस्लिम लीगची स्थापना 1906 मध्ये कोणत्या शहरात झाली?
A. अलीगड B. ढाका C. लाहोर D. कराची
उत्तर: B -
जुळवा: (a) चौरी-चौरा – 1922; (b) डांडी मार्च – 1930; (c) सूरत फुट – 1907.
A. a-1, b-2, c-3 B. a-2, b-1, c-3 C. सर्व योग्य D. सर्व चुकीचे
उत्तर: C -
1857 च्या बंडाल “भारताच्या स्वातंत्र्याची पहिली लढाई” असे कोणी म्हटले?
A. वी.डी. सावरकर B. आर.सी. मजुमदार C. एस.एन. सेन D. तारा चंद
उत्तर: A -
जालियनवाला बाग हत्याकांड ______ रोजी घडले.
A. 13 एप्रिल 1919 B. 14 फेब्रुवारी 1920 C. 15 ऑगस्ट 1920 D. 16 ऑक्टोबर 1905
उत्तर: A -
गांधींच्या डांडी मार्चचे अंतर सुमारे ______ किमी होते.
A. 240 B. 300 C. 390 D. 420
उत्तर: C -
खालीलपैकी कोणाला 23 मार्च 1931 रोजी फाशी दिली गेली नाही?
A. भगतसिंग B. राजगुरू C. सुखदेव D. चंद्रशेखर आझाद
उत्तर: D -
पूर्ण स्वराज ठराव ______ येथील काँग्रेस अधिवेशनात मंजूर झाला.
A. लाहोर B. कराची C. कलकत्ता D. बॉम्बे
उत्तर: A -
अॅनी बेझंट यांनी भारतात ______ चळवळीचे नेतृत्व केले.
A. असहकार B. होम रूल C. भारत छोडो D. खिलाफत
उत्तर: B -
1942 च्या भारत छोडो चळवळीदरम्यान व्हाइसरॉय कोण होते?
A. लॉर्ड वेव्हेल B. लॉर्ड लिनलिथगो C. लॉर्ड माउंटबॅटन D. लॉर्ड व्हिलिंग्डन
उत्तर: B
Revise → Recall → Rock the paper! Jai Hind!
BETA
