राष्ट्रीय चिन्हे - जलद सुधारणा
राष्ट्रीय प्रतीके - द्रुत पुनरावलोकन
मुख्य मुद्दे (एक-ओळीत)
- राष्ट्रध्वज: तिरंगा – केसरी (शौर्य), पांढरा (शांती), हिरवा (समृद्धी); 24 आऱ्यांचा अशोक चक्र (निळसर निळा).
- राष्ट्रप्रतीक: सारनाथच्या अशोक सिंहस्तंभावर आधारित; तत्त्व “सत्यमेव जयते”.
- राष्ट्रगीत: “जन गण मन” – रवींद्रनाथ टागोर; पूर्ण आवृत्ती 52 सेकंदांची.
- राष्ट्रगान: “वंदे मातरम्” – बंकिमचंद्र चट्टोपाध्याय; आनंदमठ या कादंबरीतून.
- राष्ट्रीय पात्रो: शक संवत; चैत्र १ हा २२ मार्चला (लिअप वर्षात २१ मार्चला) येतो.
- राष्ट्रीय फूल: कमळ – पवित्रता व प्रबोधनाचे प्रतीक.
- राष्ट्रीय फळ: आंबा – “फळांचा राजा” म्हणून ओळखला जातो; भारतीय उपखंडात मूळचा.
- राष्ट्रीय झाड: वड – अमरतेचे प्रतीक; जगातील सर्वात विस्तृत सावली.
- राष्ट्रीय नदी: गंगा – ४ नोव्हेंबर २००८ रोजी घोषित; लांबी २,५२५ किमी.
- राष्ट्रीय प्राणी: बंगाल वाघ (१९७२ पासून); पँथेरा टायग्रिस टायग्रिस.
- राष्ट्रीय पक्षी: भारतीय मोर; पावो क्रिस्टॅटस; WPA च्या अनुसूची I अंतर्गत संरक्षित.
- राष्ट्रीय जलचर प्राणी: गंगा डॉल्फिन – प्लॅटॅनिस्टा गॅन्गेटिका; २०१० मध्ये घोषित.
- राष्ट्रीय सरपटणारा प्राणी: किंग कोब्रा – जगातील सर्वात लांब विषारी साप.
- राष्ट्रीय वारसा प्राणी: भारतीय हत्ती – एलिफस मॅक्सिमस इंडिकस.
- राष्ट्रीय खेळ: कोणताही अधिकृत खेळ नाही; हॉकी “de-facto” आहे (२०१२ मध्ये काढून टाकले).
- राष्ट्रीय चलन चिन्ह: ₹ – डी. उदया कुमार यांनी रचले; देवनागरी ‘र’ व रोमन ‘R’ यांचा संगम.
महत्त्वाचे सूत्रे/नियम
| सूत्र/नियम |
उपयोग |
| ध्वजाचे प्रमाण = 3:2 (लांबी:उंची) |
नेहमी ट्रिव्हिया/एमसीक्यूमध्ये विचारले जाते |
| चिन्हात फक्त 3 सिंह वापरले (4 पैकी) |
4वा लपलेला आहे; अबॅकसवर 3 दिसतात |
| राष्ट्रगीत प्रथम गायले: 27 डिसेंबर 1911 |
कोलकाता आयएनसी अधिवेशन |
| गाणे आनंदमठ च्या 6 श्लोकांसमान |
फक्त पहिला श्लोक स्वीकारला |
| शक 1943 = ग्रेगोरियन 2021 (+78) |
झपाटून वर्ष रूपांतरण |
| गंगा खोऱ्याचे क्षेत्रफळ ≈ भारताच्या 26% |
झपाटून क्षेत्रफळ अंदाज |
| वाघ अभयारण्य: 53 (2023) |
किमान 10 मधील 1 एमसीक्यू |
| डॉल्फिन अधिवास: 2,500 किमी गंगा खंड |
स्मृतिचिन्ह |
| ₹ स्वीकारले: 15 जुलै 2010 |
उदय कुमार डिझाईन |
| मोर प्रजनन: पावसाळा |
वन्यजीव प्रश्नांसाठी ऋतू सूचक |
स्मृती ट्रिक्स
- ध्वज: केसरी पांढरा हिरवा → केसरी पांढरे हिरवे रक्षक.
- चिन्ह सिंह: “स्टॅंड अट रॅम्पार्ट नॅशनल” → सारनाथ.
- एफ-एफ-एफ: एफ्लॉवर-कमळ, एफ्रूट-आंबा, एफिश-डॉल्फिन (सगळ्यांना एफ आवाज सुरुवात).
- टी-3: टीायगर, टी्री-बरगद, टीाईम-शक → 3 टी.
- वंदे मातरम् = बंकिम → वॅल्युएबल बुक्स.
सामान्य चुका
| चूक |
योग्य दृष्टिकोण |
| 1950 मध्ये राष्ट्रगीत लिहिले गेले |
1911 मध्ये लिहिले गेले; 24 जानेवारी 1950 रोजी अंगीकृत |
| चिन्हात 4 सिंह दाखवते |
फक्त 3 दिसतात; चौथा मागे लपलेला आहे |
| राष्ट्रीय खेळ = हॉकी |
2012 पासून अधिकृत कोणताही खेळ नाही |
| मोर मादी आहे |
राष्ट्रीय पक्षी नर मोर आहे (त्याच्याकडे शेपटी असते) |
| गंगा 1947 मध्ये घोषित केली गेली |
4 नोव्हेंबर 2008 रोजी राष्ट्रीय नदी घोषित केली गेली |
शेवटच्या क्षणी टिप्स
- वर्षांवर लक्ष केंद्रित करा: 1911 (राष्ट्रगीत), 1972 (वाघ), 2010 (डॉल्फिन & ₹).
- प्रतिमा आठवण: चिन्हातील सिंह आणि चक्र डोळ्यासमोर आणा, 3 विरुद्ध 4 चुकीपासून वाचण्यासाठी.
- झेंड्याचे प्रमाण: 3:2 गुणोत्तर—कधीच 2:3 नाही (पहिली रुंदी).
- दुहेरी नकार: “कोणताही अधिकृत खेळ नाही” हे स्वतः एक तथ्य आहे—“हॉकी” सापळ्यांपासून सावध रहा.
- 30 सेकंद स्कॅन: परीक्षेची घंटा वाजण्यापूर्वी एकओळी पुन्हा वाचा.
झटपट सराव (5 MCQs)
1. भारताच्या राष्ट्रीय ध्वजाचे गुणोत्तर किती आहे?
A) 2:3 B) 3:2 C) 5:3 D) 4:3
**उत्तर: B) 3:2**
2. राष्ट्रीय चिन्ह कोणत्या अशोकस्तंभाचे रूपांतर आहे?
A) सांची B) सारनाथ C) लौरिया नंदनगड D) रामपूरवा
**उत्तर: B) सारनाथ**
3. खालीलपैकी कोणते *राष्ट्रीय प्रतीक नाही*?
A) किंग कोब्रा B) भारतीय हत्ती C) ब्रह्मोस क्षेपणास्त्र D) गंगा नदी
**उत्तर: C) ब्रह्मोस क्षेपणास्त्र**
4. राष्ट्रगीत “वंदे मातरम्” कोणत्या कादंबरीतून घेतले गेले होते?
A) दुर्गेश नंदिनी B) आनंदमठ C) कपालकुंडला D) देवी चौधुराणी
**उत्तर: B) आनंदमठ**
5. गंगा डॉल्फिनला राष्ट्रीय जलचर प्राणी घोषित करण्यात आले ते कोणत्या वर्षी?
A) 2008 B) 2009 C) 2010 D) 2011
**उत्तर: C) 2010**
BETA
