રાષ્ટ્રીય પ્રતીકો - ઝડપી પુનરાવર્તન
રાષ્ટ્રીય પ્રતીકો – ઝડપી પુનરાવર્તન
મુખ્ય મુદ્દાઓ (એક વાક્યમાં)
- રાષ્ટ્રીય ધ્વજ: તિરંગો – કેસરિયો (સાહસ), સફેદ (શાંતિ), લીલો (સમૃદ્ધિ); 24 આંસુવાળો અશોક ચક્ર (નૌકા નીલો).
- રાષ્ટ્રીય ચિહ્ન: સારનાથના અશોકના સિંહ સ્તંભમાંથી અનુકૃત; સૂત્ર “સત્યમેવ જયતે”.
- રાષ્ટ્રગાન: “જન ગણ મન” – રવિન્દ્રનાથ ટાગોર; 52 સેકન્ડનું સંપૂર્ણ ગાયન.
- રાષ્ટ્રગીત: “વંદે માતરમ” – બંકિમચંદ્ર ચટ્ટોપાધ્યાય; નવલકથા આનંદમઠમાંથી.
- રાષ્ટ્રીય કેલેન્ડર: શક સંવત; ચૈત્ર 1 22 માર્ચે (લીપ વર્ષે 21 માર્ચે) પડે છે.
- રાષ્ટ્રીય ફૂલ: કમળ – પવિત્રતા અને જ્ઞાનનું પ્રતીક.
- રાષ્ટ્રીય ફળ: કેરી – “ફળોનો રાજા” તરીકે ઓળખાય છે; ભારતીય ઉપખંડમાં મૂળનું.
- રાષ્ટ્રીય વૃક્ષ: વડ – અમરત્વનું પ્રતીક; વિશ્વનું સૌથી વિસ્તૃત છાંયાદાર વૃક્ષ.
- રાષ્ટ્રીય નદી: ગંગા – 4 નવેમ્બર 2008ના રોજ જાહેર કરવામાં આવી; લંબાઈ 2,525 કિમી.
- રાષ્ટ્રીય પ્રાણી: બંગાળ વાઘ (1972થી); પેન્થેરા ટાઈગ્રિસ ટાઈગ્રિસ.
- રાષ્ટ્રીય પક્ષી: ભારતીય મોર; પાવો ક્રિસ્ટેટસ; WPAના અનુસૂચિ-I હેઠળ સુરક્ષિત.
- રાષ્ટ્રીય જળચર પ્રાણી: ગંગા ડોલ્ફિન – પ્લાટાનિસ્ટા ગેન્ગેટિકા; 2010માં જાહેર કરવામાં આવી.
- રાષ્ટ્રીય સરીસૃપ: કિંગ કોબ્રા – વિશ્વનો સૌથી લાંબો ઝેરી સાપ.
- રાષ્ટ્રીય વારસાગત પ્રાણી: ભારતીય હાથી – એલિફસ મેક્સિમસ ઇન્ડિકસ.
- રાષ્ટ્રીય રમત: કોઈ સત્તાવાર રમત નથી; હોકી “ડી-ફેક્ટો” છે (2012માં દૂર કરવામાં આવી).
- રાષ્ટ્રીય ચલણ પ્રતીક: ₹ – ડી. ઉદય કુમાર દ્વારા ડિઝાઇન કરાયું; દેવનાગરી ‘ર’ અને રોમન ‘R’નું મિશ્રણ.
મહત્વપૂર્ણ સૂત્રો/નિયમો
| સૂત્ર/નિયમ |
ઉપયોગ |
| ધ્વજનો અનુપાત = 3:2 (લંબાઈ:ઊંચાઈ) |
ટ્રિવિયા/MCQમાં હંમેશાં પૂછાય છે |
| ચિહ્નમાં માત્ર 3 સિંહો (4માંથી) વપરાય છે |
4મો છુપાયેલો છે; 3 અબેકસ પર દેખાય છે |
| રાષ્ટ્રગાન પ્રથમ વખત ગવાયું: 27 ડિસે 1911 |
કોલકાતા INC સત્ર |
| ગીત આનંદમઠના 6 પદ્યો સમાન છે |
માત્ર પ્રથમ પદ્ય અપનાવાયું |
| શક 1943 = ગ્રેગોરિયન 2021 (+78) |
ઝડપી વર્ષ રૂપાંતર |
| ગંગા બેસિન વિસ્તાર ≈ ભારતના 26% |
ઝડપી વિસ્તાર અંદાજ |
| વાઘ અભયારણ્યો: 53 (2023) |
દર 10 MCQમાં ઓછામાં ઓછું 1 |
| ડોલ્ફિન નિવાસસ્થાન: 2,500 કિમી ગંગા વિસ્તાર |
મેમરી ચિહ્ન |
| ₹ અપનાવાયું: 15 જુલાઈ 2010 |
ઉદય કુમાર ડિઝાઇન |
| મોર પ્રજનન: ચોમાસું |
વન્યજીવ પ્રશ્નો માટે ઋતુ સંકેત |
મેમરી ટ્રિક્સ
- ધ્વજ: કેસરિયું સફેદ હરિત → કઠિન સૈનિકો હિફાજત કરે.
- ચિહ્ન સિંહો: “સ્થિર રહો નાગરિક થી” → સારનાથ.
- ફ-ફ-ફ: ફૂલ-કમળ, ફળ-કેરી, ફિશ-ડોલ્ફિન (બધાની શરૂઆત ફ અવાજથી).
- ટ-3: ટાઈગર, ટ્રી-વડ, ટાઈમ-શક → 3 T’s.
- વંદે માતરમ = બંકિમ → વિખ્યાત બુક્સ.
સામાન્ય ભૂલો
| ભૂલ |
યોગ્ય અભિગમ |
| ગીત 1950માં લખાયું |
1911માં લખાયું; 24 જાન્યુઆરી 1950એ અપનાવાયું |
| ચિહ્નમાં 4 સિંહ દેખાય છે |
માત્ર 3 દેખાય છે; 4મો પાછળ છુપાયેલો છે |
| રાષ્ટ્રીય રમત = હોકી |
2012થી કોઈ રમત અધિકૃત નથી |
| મોર માદરી છે |
રાષ્ટ્રીય પક્ષી નર મોર છે (પૂંછડી હોય છે) |
| ગંગાને 1947માં જાહેર કરાઈ |
4 નવેમ્બર 2008ના રોજ રાષ્ટ્રીય નદી જાહેર કરાઈ |
છેલ્લી ઘડીની ટિપ્સ
- વર્ષો પર અડગ રહો: 1911 (ગીત), 1972 (વાઘ), 2010 (ડોલ્ફિન & ₹).
- ચિત્ર યાદ: ચિહ્નના સિંહો અને ચક્રને દ્રશ્યમાન કરો જેથી 3-વિરુદ્ધ-4 ભૂલ ટાળી શકાય.
- ધ્વજનું પ્રમાણ: 3:2 અનુપાત—ક્યારેય 2:3 નહીં (પહેલા પહોળાઈ).
- ડબલ નકારાત્મક: “કોઈ અધિકૃત રમત નથી” એ પોતે જ તથ્ય છે—“હોકી”ના જાળમાં ન ફસાવું.
- 30 સેકન્ડ સ્કેન: પરીક્ષાની ઘંટડી પહેલાં એકલાઈઓ ફરીથી વાંચો.
ઝડપી અભ્યાસ (5 MCQs)
1. ભારતના રાષ્ટ્રીય ધ્વજનું પ્રમાણ શું છે?
A) 2:3 B) 3:2 C) 5:3 D) 4:3
**જવાબ: B) 3:2**
2. રાષ્ટ્રીય ચિહ્ન કયા અશોક સ્તંભનું રૂપાંતર છે?
A) સાંચી B) સારનાથ C) લોરિયા નંદનગઢ D) રામપુરવા
**જવાબ: B) સારનાથ**
3. નીચેના પૈકી કયું રાષ્ટ્રીય પ્રતીક **નથી**?
A) કિંગ કોબ્રા B) ભારતીય હાથી C) બ્રહ્મોસ મિસાઇલ D) ગંગા નદી
**જવાબ: C) બ્રહ્મોસ મિસાઇલ**
4. રાષ્ટ્રીય ગીત “વંદે માતરમ” કયા નવલકથામાંથી લેવામાં આવ્યું હતું?
A) દુર્ગેશ નંદિની B) આનંદમઠ C) કપાલ કુંડલા D) દેવી ચૌધુરાની
**જવાબ: B) આનંદમઠ**
5. ગંગા ડોલ્ફિનને રાષ્ટ્રીય જળચર પ્રાણી જાહેર કરવામાં આવેલું તે કયા વર્ષે?
A) 2008 B) 2009 C) 2010 D) 2011
**જવાબ: C) 2010**
BETA
