संयुक्त राष्ट्र (UN) – रेल्वी परीक्षांसाठी संपूर्ण GK कॅप्सूल

1. आढावा – संयुक्त राष्ट्र म्हणजे काय?

• स्थापना: २४ ऑक्टोबर १९४५ (दुसऱ्या महायुद्धानंतर)
• मुख्यालय: न्यू यॉर्क शहर, यूएसए
• संस्थापक सदस्य: ५१ (पोलंडने १५ ऑक्टोबर १९४५ रोजी स्वाक्षरी केली, ५१वे सदस्य झाले)
• वर्तमान सदस्य: १९३ (सर्वात नवीन: दक्षिण सुदान २०११)
• अधिकृत भाषा: अरबी, चिनी, इंग्रजी, फ्रेंच, रशियन, स्पॅनिश
• ब्रीदवाक्य: “शांतता, प्रतिष्ठा आणि समानता एका निरोगी ग्रहावर”
• संयुक्त राष्ट्राचा करार: २६ जून १९४५ रोजी सॅन फ्रान्सिस्को येथे स्वाक्षरी (२४ ऑक्टोबर १९४५ रोजी अंमलात आला)
• संयुक्त राष्ट्र दिन: २४ ऑक्टोबर (जागतिक स्तरावर पाळला जातो)

2. प्रमुख अवयव – द्रुत-तथ्य सारणी

३. संयुक्त राष्ट्राचे महासचिव – कालक्रम

४. सुरक्षा समितीतील कायम आणि अकाली सदस्य

• वीटो अधिकार: कोणताही P-5 सदस्य महत्त्वाचे ठराव अवरोधित करू शकतो.
• भारत ८व्या कार्यकाळासाठी निवडून आला (२०२१-२२); पुढील शक्यत: २०२८-२९.

५. संयुक्त राष्ट्राच्या विशेष संस्था (मुख्यालय आणि वर्ष)

६. भारत आणि संयुक्त राष्ट्र – वाटचालीतील टप्पे

७. संयुक्त राष्ट्र प्रणालीला मिळालेले नोबेल शांतता पुरस्कार

८. एक-ओळीत द्रुत पुनरावलोकन तथ्ये

• UN चार्टरमध्ये १११ कलमे आणि १९ धडे आहेत.
• कलम ९९: SG कोणत्याही बाबीकडे UNSC चे लक्ष वेधू शकतो.
• UN ध्वज: हलक्या-निळ्या रंगावर पांढरा UN चिन्ह; २० ऑक्टोबर १९४७ रोजी स्वीकारला.
• UN पोस्टल प्रशासन: USD, CHF, EUR मध्ये टिकटे जारी करते.
• UN शांतता रक्षण बजेट २०२३: $६.५ अब्ज; भारताचे योगदान ०.१६%.
• UNGA ठराव २७५८ (१९७१): PRC ला मान्यता दिली, तैवान बाहेर काढले.
• ब्रंडटलंड अहवाल (१९८७): “शाश्वत विकास” हा शब्द प्रचलित केला.
• मिलेनियम शिखर परिषद: ६-८ सप्टेंबर २००० (MDGs स्वीकारले).
• SDGs स्वीकारले: २५ सप्टेंबर २०१५ (१७ उद्दिष्टे, १६९ लक्ष्ये) २०३० पर्यंत पूर्ण करायची.
• UNGA २०२३ थीम: “विश्वास पुनर्बांधणी आणि जागतिक एकजुटता पुनर्जीवित करणे”.
• पहिले UN शहर: जिनिव्हा (लीगचे मुख्यालय पॅले दे नॅशन्स झाले).
• UN ला आतापर्यंत १२ नोबेल पुरस्कार मिळाले आहेत (व्यक्तींसह).
• सर्वात जास्त वीटो वापरले यूएसए (८२ वेळा), त्यानंतर USSR/रशिया.
• भारताच्या पहिल्या महिला फोर्स कमांडर: लेफ्टनंट-जनरल (निवृत्त) शोकिन चौहान (UNDOF २०२२).
• UN यंग लीडर्स: भारतीय NGO “मेक अ डिफरन्स” २०१८ मध्ये दाखल.
• UNICEF गुडविल अॅम्बेसेडर (भारत): प्रियंका चोपडा २०१६ पासून.
• UN चिनी भाषा दिन: २० एप्रिल (कांगजी).
• UN ग्रंथालय: डॅग हॅमरशोल्ड लायब्ररी (NYC).
• UN लेसे-पासे: १९४६ पासून अधिकृत राजनैतिक पासपोर्ट.
• UN ७५वा घोषणापत्र: “२०४५ साठी सामायिक दृष्टीकोन” २१ सप्टेंबर २०२० रोजी स्वीकारला.

९. सराव बहुपर्यायी प्रश्न – रेल्वी परीक्षा स्तर

ह्या सारण्या आणि एक-ओळी तथ्यांचे दररोज पुनरावलोकन करा; १०० % धारणा करण्यासाठी बहुपर्यायी प्रश्न दोनदा सोडवा.