ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങൾ:

• അരുണാചൽ പ്രദേശ്
• ആസാം
• ബിഹാർ
• ഛത്തീസ്ഗഢ്
• ഗോവ
• ഗുജറാത്ത്
• ഹരിയാന
• ഹിമാചൽ പ്രദേശ്
• ഝാർഖണ്ഡ്
• കർണാടക
• കേരളം
• മധ്യപ്രദേശ്
• മഹാരാഷ്ട്ര
• മണിപ്പൂർ
• മേഘാലയ
• മിസോറം
• നാഗാലാൻഡ്
• ഒഡിഷ
• പഞ്ചാബ്
• രാജസ്ഥാൻ
• സിക്കിം
• തമിഴ്‌നാട്
• തെലങ്കാന
• ത്രിപുര
• ഉത്തരാഖണ്ഡ്
• ഉത്തർ പ്രദേശ്
• പശ്ചിമ ബംഗാൾ

ഇന്ത്യയിലെ കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങൾ:

• അന്തമാൻ നിക്കോബാർ ദ്വീപുകൾ
• ചണ്ഡീഗഡ്
• ദാദ്ര നഗർ ഹവേലി
• ദമൻ ദിയു
• ഡെൽഹി
• ലക്ഷദ്വീപ്
• പുതുച്ചേരി
• ജമ്മു കശ്മീർ

ഇന്ത്യയുടെ ഭൗതിക സവിശേഷതകൾ:

• ഇന്ത്യ ദക്ഷിണേഷ്യയിലാണ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്, ഹിമാലയവും സമുദ്രവും മറ്റ് ഏഷ്യൻ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നും ഇതിനെ വേർതിരിക്കുന്നു.
• ഇത് ലോകത്തിലെ ഏഴാമത്തെ വലിയ രാജ്യമാണ്, 1.3 ബില്യണിലധികം ജനസംഖ്യയോടെ ലോകത്തിലെ രണ്ടാമത്തെ ജനസംഖ്യയുള്ള രാജ്യമാണ്.
• ഇന്ത്യ ഇന്ത്യൻ പ്ലേറ്റിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു, ഇത് ഇന്തോ-ഓസ്ട്രേലിയൻ പ്ലേറ്റിന്റെ ഭാഗമാണ്.

ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ രാജ്യങ്ങൾ വിസ്തീർണ്ണത്തിൽ:

• റഷ്യ (17,124,442 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ)
• കാനഡ (9,984,670 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ)
• ചൈന (9,706,961 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ)
• യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ് (9,629,091 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ)
• ബ്രസീൽ (8,515,767 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ)
• ഓസ്ട്രേലിയ (7,692,924 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ)

ഇന്ത്യയുടെ വിസ്തീർണ്ണം:

• ഇന്ത്യയുടെ ആകെ വിസ്തീർണ്ണം 32,87,263 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്ററാണ്.
• ഭൂവിസ്തീർണ്ണം: 29,73,193 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ
• ജലവിസ്തീർണ്ണം: 3,14,070 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ
• ഇന്ത്യയുടെ ജലവിസ്തീർണ്ണം ആകെ വിസ്തീർണ്ണത്തിന്റെ ഏകദേശം 9.55% വഹിക്കുന്നു.

താരതമ്യങ്ങൾ:

• ഇന്ത്യ യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡത്തേക്കാൾ 12 ഇരട്ട വലുതാണ്.
• ഇന്ത്യ ജപ്പാനേക്കാൾ 8 ഇരട്ട വലുതാണ്.
• ഇന്ത്യ യൂറോപ്യൻ യൂണിയന്റെ (എല്ലാ 28 അംഗ രാജ്യങ്ങളും ചേർന്ന) വലിപ്പത്തിന്റെ ഏകദേശം 3/4 ഭാഗമാണ്.
• കന്യാകുമാരി ഇന്ത്യയുടെ മെയിൻലാൻഡിന്റെ ഏറ്റവും ദക്ഷിണ ബിന്ദുവാണ്. ഇത് മൂന്ന് കടലുകൾ കൂടിക്കാഴ്ച്ച നടത്തുന്ന സ്ഥലത്താണ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്, ഇന്ത്യൻ മഹാസമുദ്രത്തിൽ അവസാനിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് ഇത് ചെറുതാകുന്നു. ഇന്ത്യയുടെ യഥാർത്ഥ ഏറ്റവും ദക്ഷിണ ബിന്ദു ഇന്ദിരാ പോയിന്റാണ്, ഇത് അന്തമാൻ നിക്കോബാർ ദ്വീപുകളിൽ ഇന്തോനേഷ്യയ്ക്ക് അടുത്തായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, 2004-ലെ സുനാമിയിൽ ഇന്ദിരാ പോയിന്റ് മുങ്ങിപ്പോയി.
• ലക്ഷദ്വീപ് ദ്വീപുകൾ ഇന്ത്യൻ തീരത്തിന് അടുത്തുള്ള മറ്റ് ദ്വീപ് സമൂഹങ്ങളെക്കാൾ അടുത്തുള്ള ദ്വീപുകളുടെ സമൂഹമാണ്.
• ഇന്ത്യയ്ക്ക് വളരെ നീളമുള്ള തീരരേഖയുണ്ട്, ഇത് ഭൂമിയുടെ റേഡിയസിന്റെ നീളത്തിന് തുല്യമാണ്.
• ഇന്ത്യയിൽ വടക്ക് നിന്ന് ദക്ഷിണവും കിഴക്ക് നിന്ന് പടിഞ്ഞാറും ഉള്ള ദൂരം ഡിഗ്രികളിൽ ഏകദേശം ഒരേ പോലെയാണ് (ഏകദേശം 30 ഡിഗ്രി), പക്ഷേ കിലോമീറ്ററുകളിൽ വടക്ക്-ദക്ഷിണ ദൂരം (ഏകദേശം 3200 കിലോമീറ്റർ) കിഴക്ക്-പടിഞ്ഞാറ് ദൂരത്തേക്കാൾ (ഏകദേശം 3000 കിലോമീറ്റർ) നീളമാണ്.
• ഇന്ത്യ കിഴക്ക് നിന്ന് പടിഞ്ഞാറ് വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നതിനാൽ, കിഴക്കനെയും പടിഞ്ഞാറനെയും ബിന്ദുക്കളിൽ രണ്ട് മണിക്കൂർ സമയ വ്യത്യാസമുണ്ട്.
• ഇന്ത്യയുടെ സ്റ്റാൻഡേർഡ് മെറിഡിയൻ (82 ഡിഗ്രി 30 മിനിറ്റ് ഈസ്റ്റ്) കാൻസർ രേഖയിലൂടെ കടന്നു പോകുന്നു, ഭൂമധ്യരേഖയിൽ നിന്ന് 23 ഡിഗ്രി 30 മിനിറ്റ് വടക്കായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു ഭാവനാ രേഖയാണ്, ഇത് ഇന്ത്യയെ രണ്ട് ഏകദേശം തുല്യ ഭാഗങ്ങളായി വിഭജിക്കുന്നു.
• വടക്കൻ ഭാഗം കിഴക്ക് നിന്ന് പടിഞ്ഞാറ് വരെ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്ന ഒരു വിശാലമായ പ്രദേശമാണ്, ഇത് സമതലങ്ങളും മഹത്തായ ഹിമാലയ പർവതങ്ങളും ചേർന്നതാണ്.
• കാൻസർ രേഖയ്ക്ക് താഴെയുള്ള ദക്ഷിണ ഭാഗം ഒരു ത്രികോണത്തിന്റെ ആകൃതിയിലാണ്, വടക്ക് ഭാഗം അടിസ്ഥാനവും ദക്ഷിണ ദിശയിലേക്ക് ചൂണ്ടുന്നതുമാണ്. ഈ പ്രദേശം പ്രധാനമായും ഉപദ്വീപ് പീഠഭൂമിയിൽ നിന്നാണ്, പക്ഷേ കിഴക്കും പടിഞ്ഞാറും തീരപ്രദേശങ്ങളും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.
• പടിഞ്ഞാറ് ഗുജറാത്ത് സംസ്ഥാനത്തിൽ നിന്ന് കിഴക്ക് അരുണാചൽ പ്രദേശ് സംസ്ഥാനം വരെ രണ്ട് മണിക്കൂർ സമയ വ്യത്യാസമുണ്ട്. ഏകീകരണം ഉറപ്പാക്കാൻ, ഉത്തർ പ്രദേശ് സംസ്ഥാനത്തെ മിർസാപൂർ വഴി കടന്നു പോകുന്ന ഇന്ത്യയുടെ സ്റ്റാൻഡേർഡ് മെറിഡിയൻ (82 ഡിഗ്രി 30 മിനിറ്റ് ഈസ്റ്റ്) അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള സമയമാണ് മുഴുവൻ രാജ്യത്തിനും സ്റ്റാൻഡേർഡ് സമയമായി എടുക്കുന്നത്.
• ഇന്ത്യയിൽ ദക്ഷിണം നിന്ന് വടക്ക് നീങ്ങുമ്പോൾ, രാജ്യത്തിന്റെ അക്ഷാംശ വ്യാപ്തി (ഭൂമധ്യരേഖയുമായുള്ള സ്ഥാനം) മൂലം ദിവസത്തിന്റെയും രാത്രിയുടെയും നീളം മാറുന്നു.
• അന്തമാൻ, നിക്കോബാർ, ലക്ഷദ്വീപ് ദ്വീപുകൾ ഒഴികെയുള്ള ഇന്ത്യയുടെ മെയിൻലാൻഡിന്റെ തീരരേഖ ഏകദേശം 5,423 കിലോമീറ്റർ നീളമുണ്ട്.
• ഇന്ത്യയിൽ വടക്ക് നിന്ന് ദക്ഷിണം വരെയുള്ള ദൂരം ഏകദേശം 2093.6 കിലോമീറ്ററാണ്.
• ഇന്ത്യയുടെ മെയിൻലാൻഡ് തീരത്ത് വ്യത്യസ്ത തരം ബീച്ചുകളുണ്ട്. ഏകദേശം 43% തീരം മണൽപുറങ്ങളാണ്, 11% ചരിഞ്ഞ പാറക്കെട്ടുകളുള്ള പാറത്തീരങ്ങളാണ്, 46% ചതുപ്പുനിലങ്ങളാണ്.
• ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന ബിന്ദു K2 ആണ്, ഇത് 8611 മീറ്റർ ഉയരമുണ്ട്. എന്നിരുന്നാലും, K2 ഗിൽഗിറ്റ്-ബാൽറ്റിസ്ഥാൻ പ്രദേശത്താണ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്, ഇത് നിലവിൽ പാകിസ്ഥാൻ കൈവശപ്പെടുത്തിയ കശ്മീരിന്റെ ഭാഗമാണ്. സിക്കിം中的 കാഞ്ചൻജംഗ ഇന്ത്യയുടെ നിലവിലെ അതിർത്തികൾക്കുള്ളിലെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന ബിന്ദുവാണ്, ഇത് 8598 മീറ്റർ ഉയരമുണ്ട്.
• താർ മരുഭൂമി ലോകത്തിലെ ഒൻപതാമത്തെ വലിയ ഉപഉഷ്ണമേഖലാ മരുഭൂമിയാണ്. ഇത് 200,000 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്ററിലധികം വിസ്തീർണ്ണം വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു.
• താർ മരുഭൂമിയിലെ മണ്ണിന്റെ ഘടന മണൽ മുതൽ മണൽ-ലോം വരെയാണ്.
• ഇന്ത്യയെ ദക്ഷിണത്തിൽ ഇന്ത്യൻ മഹാസമുദ്രം, തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് അറബിക്കടൽ, തെക്കുകിഴക്ക് ബംഗാൾ ഉൾക്കടൽ എന്നിവ ചുറ്റിയിരിക്കുന്നു.
• ഇന്ത്യയുടെ ഭൗമിക ജലങ്ങൾ 12 നോട്ടിക്കൽ മൈൽ (ഏകദേശം 22.2 കിലോമീറ്റർ) സമുദ്രത്തിലേക്ക് വ്യാപിക്കുന്നു.
• മാലദ്വീപ്, ശ്രീലങ്ക, ഇന്തോനേഷ്യ എന്നിവ ഇന്ത്യയുടെ ദക്ഷിണഭാഗത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ദ്വീപ് രാജ്യങ്ങളാണ്.

അളവുകൾ:

• വടക്കുനിന്ന് തെക്കുവരെ ദൂരം: 3214 കിലോമീറ്റർ
• കിഴക്കുനിന്ന് പടിഞ്ഞാറുവരെ ദൂരം: 2933 കിലോമീറ്റർ
• കടൽത്തീരത്തിന്റെ നീളം: 7516.6 കിലോമീറ്റർ
• ഭൂപ്രദേശ അതിർത്തിയുടെ നീളം: 15,200 കിലോമീറ്റർ
• ആകെ ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ ഭൂവിസ്തീർണം: 32,87,263 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ
• ഭൂമിയുടെ ഉപരിതലത്തിൽ ഇന്ത്യ കവർ ചെയ്യുന്ന ശതമാനം: 2.4%
• ലോകജനസംഖ്യയുടെ ഇന്ത്യയിൽ താമസിക്കുന്ന ശതമാനം: 17.5%
• ഇന്ത്യയുടെ ഔദ്യോഗിക കടൽപരിധി: 12 നോട്ടിക്കൽ മൈൽ
• ഇന്ത്യയുടെ സമീപമേഖല: 24 നോട്ടിക്കൽ മൈൽ
• ഇന്ത്യയുടെ പ്രത്യേക സാമ്പത്തിക മേഖല: 200 നോട്ടിക്കൽ മൈൽ
• ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും നീളമുള്ള നദി: ഗംഗ
• ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയ തടാകം: ചില്ക തടാകം
• ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന ബിന്ദു: കെ-2 കൊടുമുടി (8611 മീറ്റർ)
• ഇന്ത്യയിലെ ഹിമാലയത്തിലെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന ബിന്ദു: കാഞ്ചൻജംഗ (8598 മീറ്റർ)
• ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും താഴ്ന്ന ബിന്ദു: കുട്ടനാട് (-2.2 മീറ്റർ)
• ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും വടക്കേ ബിന്ദു: സിയാചിൻ

കാരകോറം സമീപത്തെ ഹിമനദി:

• ഇന്ത്യയുടെ ഏറ്റവും ദക്ഷിണ ബിന്ദു ഇന്ദിരാ പോയിന്റാണ്, അത് ആൻഡമാൻ നിക്കോബാർ ദ്വീപസമൂഹത്തിലെ ഗ്രേറ്റ് നിക്കോബാർ ദ്വീപിലാണ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്.
• ഇന്ത്യയുടെ ഏറ്റവും പടിഞ്ഞാറേ ബിന്ദു ഗുജറാത്തിലെ ഘൂർ മോട്ടയുടെ പടിഞ്ഞാറാണ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്.
• ഇന്ത്യയുടെ ഏറ്റവും കിഴക്കേ ബിന്ദു അരുണാചൽ പ്രദേശിലെ കിബിത്തു ആണ്.
• ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന ബിന്ദു സിക്കിമിലെ കാഞ്ചൻജംഗ ആണ്.
• ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും താഴ്ന്ന ബിന്ദു കേരളത്തിലെ കുട്ടനാടാണ്.

അതിർത്തികൾ:

• വടക്കുഭാഗത്ത്, ഇന്ത്യയെ തിബറ്റിൽ നിന്ന് ഹിമാലയ പർവതനിര വേർതിരിക്കുന്നു. ഇന്ത്യ ചൈനയുമായി (സീമയുടെ നീളം: 4057 കിലോമീറ്റർ), ഭൂട്ടാനുമായി (സീമയുടെ നീളം: 699 കിലോമീറ്റർ), നേപ്പാളുമായി (സീമയുടെ നീളം: 1751 കിലോമീറ്റർ) എന്നിവയുമായി അതിർത്തി പങ്കിടുന്നു.
• ഭൂട്ടാൻ, നേപ്പാൾ, ബംഗ്ലാദേശ് എന്നിവയുടെ അതിർത്തികൾക്കിടയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന സിലിഗുരി കോറിഡോർ, മെയിൻലാൻഡ് ഇന്ത്യയെ വടക്കുകിഴക്കൻ സംസ്ഥാനങ്ങളുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു.
• ഇന്ത്യയും ചൈനയും തമ്മിലുള്ള അതിർത്തി രേഖ മക്മാഹൻ ലൈൻ എന്നറിയപ്പെടുന്നു.
• ഇന്ത്യയുടെ അക്ഷാംശപരമായും രേഖാംശപരമായയും വ്യാപ്തി ഡിഗ്രികളിൽ ഏകദേശം ഒരേപോലെയാണ്, രണ്ടും ഏകദേശം 30 ഡിഗ്രി വീതം. എന്നാൽ കിലോമീറ്ററുകളിൽ, വടക്ക്-തെക്ക് ദൂരം (ഏകദേശം 3200 കിലോമീറ്റർ) കിഴക്ക്-പടിഞ്ഞാറ് ദൂരത്തേക്കാൾ കൂടുതലാണ്.
• കിഴക്കുഭാഗത്ത്, ഇന്ത്യ ചിൻ ഹില്ലുകളും കാച്ചിൻ ഹില്ലുകളും എന്നിവയുമായി അതിർത്തി പങ്കിടുന്നു.

ഇന്ത്യയുടെ അന്താരാഷ്ട്ര അതിർത്തികൾ:

വടക്കുകിഴക്ക്:

• ഇന്ത്യ മ്യാന്മറിനോട് (ബർമ്മ എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു) വളരെ വടക്കുകിഴക്കായി അതിർത്തി പങ്കിടുന്നു. അതിർത്തി സാന്ദ്രമായ വനപർവതങ്ങളാൽ അടയാളപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു.

കിഴക്ക്:

• ബംഗ്ലാദേശിനെ ഇന്ത്യയിൽ നിന്ന് ഇന്തോ-ഗംഗാ സമതലത്തിന്റെ വാട്ടർഷെഡ് പ്രദേശം, ഖാസി ഹില്ലുകൾ, മിസോ ഹില്ലുകൾ എന്നിവ വേർതിരിക്കുന്നു. ഇന്ത്യയും ബംഗ്ലാദേശും തമ്മിലുള്ള അതിർത്തി 4,096 കിലോമീറ്റർ നീളമുണ്ട്.

പടിഞ്ഞാറ്:

• പാകിസ്താൻ പഞ്ചാബ് തലത്തിലും താർ മരുഭൂമിയിലുമാണ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ഇന്ത്യയും പാകിസ്താനും തമ്മിലുള്ള അതിർത്തി 3,323 കിലോമീറ്റർ നീളമുണ്ട്.
• അഫ്ഗാനിസ്താൻ വടക്കുപടിഞ്ഞാറായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ഇന്ത്യയും അഫ്ഗാനിസ്താനും തമ്മിലുള്ള അതിർത്തി 106 കിലോമീറ്റർ നീളമുണ്ട്.
• പാകിസ്താൻ പഞ്ചാബ് തലത്തിലും താർ മരുഭൂമിയിലുമാണ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ഇന്ത്യയും പാകിസ്താനും തമ്മിലുള്ള അതിർത്തി 3,323 കിലോമീറ്റർ നീളമുണ്ട്.
• അഫ്ഗാനിസ്താൻ വടക്കുപടിഞ്ഞാറായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ഇന്ത്യയും അഫ്ഗാനിസ്താനും തമ്മിലുള്ള അതിർത്തി 106 കിലോമീറ്റർ നീളമുണ്ട്.

തെക്ക്:

• ഇന്ത്യയെ തെക്കുഭാഗത്ത് ഇന്ത്യൻ മഹാസമുദ്രം ചുറ്റിപ്പ包围യിരിക്കുന്നു.
• ശ്രീലങ്കയെ ഇന്ത്യയിൽ നിന്ന് മന്നാർ ഉൾക്കടലും പാൽക്ക് കടലിടുക്കും വേർതിരിക്കുന്നു.

അന്താരാഷ്ട്ര അതിർത്തികൾ പങ്കിടുന്ന സംസ്ഥാനങ്ങൾ:

• അഫ്ഗാനിസ്താൻ: ജമ്മു കശ്മീർ (പാകിസ്താൻ കൈവശമുള്ള പ്രദേശം)
• ബംഗ്ലാദേശ്: പശ്ചിമ ബംഗാൾ, മിസോറം, മേഘാലയ, ത്രിപുര, അസം
• ഭൂട്ടാൻ: പശ്ചിമ ബംഗാൾ, സിക്കിം, അരുണാചൽ പ്രദേശ്, അസം
• ചൈന: ജമ്മു കശ്മീർ, ഹിമാചൽ പ്രദേശ്, ഉത്തരാഖണ്ഡ്, സിക്കിം, അരുണാചൽ പ്രദേശ്
• നേപ്പാൾ: ബിഹാർ, ഉത്തരാഖണ്ഡ്, ഉത്തർ പ്രദേശ്, സിക്കിം, പശ്ചിമ ബംഗാൾ
• മ്യാന്മാർ: അരുണാചൽ പ്രദേശ്, നാഗാലാൻഡ്
• പാകിസ്താൻ: രാജസ്ഥാൻ, ഗുജറാത്ത്, ജമ്മു കശ്മീർ, പഞ്ചാബ്

ഇന്ത്യയുടെ ഭൗതിക സവിശേഷതകൾ:

• ഇന്ത്യയെ മൂന്ന് പ്രധാന ഭാഗങ്ങളായി വിഭജിക്കാം:

  1. ഹിമാലയവും അതിനുചുറ്റുമുള്ള പർവതങ്ങളും
  2. ഇന്തോ-ഗംഗാ തലങ്ങൾ
  3. ദ്വീപക ഇന്ത്യ

• നാലാമത്തെ ഭാഗമായ തീരദേശ തലങ്ങളും ഉണ്ട്, ഇവ ദ്വീപകത്തെ ചുറ്റിപ്പ包围യിരിക്കുന്നു.

• ഹിമാലയങ്ങൾ ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും പുതിയ മടക്കു പർവതങ്ങളാണ്. അവ ഇന്ത്യയെ വടക്ക്, വടക്കുപടിഞ്ഞാറ്, വടക്കുകിഴക്ക് എന്നിവിടങ്ങളിൽ ചുറ്റിപ്പ包围യിരിക്കുന്നു.

• ഹിമാലയവും അതിന് ചുറ്റുമുള്ള പർവതങ്ങളും കടലിനടിയിൽ രൂപം കൊണ്ട വളരെ പഴയ പാറകളാൽ നിർമ്മിതമാണ്.

• ഇന്തോ-ഗംഗാ സമതലങ്ങൾ ഹിമാലയത്തിന്റെ ദക്ഷിണഭാഗത്താണ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. അവ ഹിമാലയത്തിൽ നിന്നുള്ള നദികൾ കൊണ്ടുവന്ന മണ്ണാൽ നിർമ്മിതമാണ്.

• ദ്വീപക ഇന്ത്യ ഇന്ത്യയുടെ ഏറ്റവും പഴയ ഭാഗമാണ്. ഇത് വളരെ കട്ടിയുള്ള പാറകളാൽ നിർമ്മിതമാണ്.

• തീരദേശ സമതലങ്ങൾ ദ്വീപക ഇന്ത്യയെ ചുറ്റിപ്പറ്റിയിരിക്കുന്നു. അവ പർവതങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള നദികൾ കൊണ്ടുവന്ന മണലും കളിമണ്ണും കൊണ്ട് നിർമ്മിതമാണ്.

ഹിമാലയവും കാരാകോറം പർവതങ്ങളും

ഹിമാലയവും കാരാകോറം പർവതങ്ങളും ലോകത്തെ ഏറ്റവും മനോഹരമായ പർവതനിരകളിൽ രണ്ടാണ്. അവ ഏഷ്യയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു, ഇന്ത്യയുടെ വടക്കൻ അതിർത്തിയിലൂടെ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു.

കാരാകോറം പർവതങ്ങൾക്ക് സസ്കാർ, ലഡാക്ക്, പിർപഞ്ചാൽ പർവതനിരകൾ ഉൾപ്പെടെ നിരവധി നിരകളുണ്ട്. ഝെലം നദി ഈ പ്രദേശത്തിലൂടെ ഒഴുകുന്നു.

ഹിമാലയത്തിന് മൂന്ന് പ്രധാന നിരകളുണ്ട്: ഹിമാദ്രി, ഹിമാചൽ, സിവാലിക് നിരകൾ. അവ ഏകദേശം 2400 കിലോമീറ്റർ നീളമുണ്ട്, 240 മുതൽ 320 കിലോമീറ്റർ വരെ വീതിയുണ്ട്.

ഗ്രേറ്റർ ഹിമാലയസ് അഥവാ വടക്കൻ നിര, ഹിമാലയത്തിന്റെ ഏറ്റയും ഉയർന്ന ഭാഗമാണ്. ഇതിൽ ലോകത്തെ ഏറ്റവും ഉയരം കൂടിയ മൂന്ന് പർവതങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്നു: മൗണ്ട് എവറസ്റ്റ് (8848 മീറ്റർ), കെ-2 അഥവാ മൗണ്ട് ഗോഡ്‌വിൻ ഓസ്റ്റിൻ (8611 മീറ്റർ), കാഞ്ചൻജംഗ (8598 മീറ്റർ).

ഈ ഉയരം കൂടിയ പ്രദേശങ്ങൾ ഹിമാലയത്തിലൂടെ യാത്ര ചെയ്യാൻ ബുദ്ധിമുട്ടാക്കുന്നു. പർവതങ്ങൾ കടക്കാൻ അനുവദിക്കുന്ന കുറച്ച് പാസുകൾ മാത്രമേയുള്ളൂ. ഏറ്റവും പ്രശസ്തമായ പാസുകളിൽ ചിലത് ഷിപ്കി ല, ജെലെപ് ല, നാഥു ല എന്നിവയാണ്.

ഹിമാലയം

ഹിമാലയങ്ങൾ ഏഷ്യയിലെ ഒരു പർവതനിരയാണ്. അവ ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന പർവതങ്ങളാണ്. ഹിമാലയങ്ങൾ മൂന്നായി വിഭജിച്ചിരിക്കുന്നു: വലിയ ഹിമാലയങ്ങൾ, ചെറിയ ഹിമാലയങ്ങൾ, പുറം ഹിമാലയങ്ങൾ.

വലിയ ഹിമാലയങ്ങൾ

വലിയ ഹിമാലയങ്ങൾ ഹിമാലയങ്ങളുടെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന ഭാഗമാണ്. അവ വർഷം മുഴുവൻ മഞ്ഞുപതിച്ചിരിക്കുന്നു. വലിയ ഹിമാലയങ്ങളിൽ നിരവധി ഗ്ലേഷ്യറുകളുണ്ട്, അവ ഗംഗ, യമുന തുടങ്ങിയ നദികളുടെ ഉറവിടങ്ങളാണ്. വലിയ ഹിമാലയങ്ങളുടെ ആന്തരിക ഭാഗം ഗ്രാനൈറ്റ് കൊണ്ടാണ് നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നത്.

ചെറിയ ഹിമാലയങ്ങൾ

ചെറിയ ഹിമാലയങ്ങൾ വലിയ ഹിമാലയങ്ങളുടെ ദക്ഷിണഭാഗത്താണ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. അവ വലിയ ഹിമാലയങ്ങളെക്കാൾ ഉയരം കുറവുള്ളതാണെങ്കിലും ഇപ്പോഴും വളരെ ഉയരമുള്ളവയാണ്. ചെറിയ ഹിമാലയങ്ങളിൽ നിരവധി താഴ്വരകളുണ്ട്, പ്രശസ്തമായ കാശ്മീർ താഴ്വരയും ഉൾപ്പെടുന്നു. ചെറിയ ഹിമാലയങ്ങളിൽ നിരവധി ആരോഗ്യ റിസോർട്ടുകളും ഉണ്ട്.

പുറം ഹിമാലയങ്ങൾ

ബാഹ്യ ഹിമാലയങ്ങൾ ഹിമാലയത്തിന്റെ ഏറ്റവും താഴ്ന്ന ഭാഗമാണ്. ഇവ കുറഞ്ഞ ഹിമാലയങ്ങളും ഇന്ത്യാ-ഗംഗാ തീരപ്രദേശങ്ങളും തമ്മിലാണ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ബാഹ്യ ഹിമാലയങ്ങൾ അത്യന്തം സമ്മർദ്ദിതവും മാറ്റപ്പെട്ടതുമായ പാറകളാൽ നിർമ്മിതമാണ്. കിഴക്കുഭാഗത്ത് കുറഞ്ഞ ഹിമാലയങ്ങൾ തുടർച്ചയായ പർവതനിരകളാൽ ബന്ധിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. കുറഞ്ഞ ഹിമാലയങ്ങളും ശിവാലികുകളും തമ്മിലുള്ള ദൈർഘ്യwise താഴ്വരയെ ഡൂണുകൾ എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ദെഹ്ര ഡൂൺ, കോട്ട്ലി ഡൂൺ, പട്ട്ലി ഡൂൺ എന്നിവ പ്രശസ്തമായ ഡൂണുകളിലൊക്കെയാണ്. ഈ പർവതനിരകൾ വടക്കുഭാഗത്തെ പ്രധാന ഹിമാലയ പർവതനിരകളിൽ നിന്ന് നദികൾ കൊണ്ടുവന്ന അയഞ്ഞ അവസ്ഥയിലുള്ള അവസ്ഥയിലുള്ള അവശിഷ്ടങ്ങൾ കൊണ്ടാണ് നിർമ്മിതമായിരിക്കുന്നത്. ഈ താഴ്വരകൾ കട്ടിയുള്ള കല്ലുമണൽ ഒപ്പം അലൂവിയത്താൽ മൂടപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. വടക്കൻ തീരപ്രദേശങ്ങൾ അഥവാ ഇന്ത്യാ-ഗംഗാ തീരപ്രദേശങ്ങൾ ഗംഗയും ബ്രഹ്മപുത്രയും നദികളുടെ താഴ്വരകളാൽ രൂപപ്പെട്ടതാണ്. ഇവ ഏകദേശം 2400 കിലോമീറ്റർ നീളവും 240-320 കിലോമീറ്റർ വീതിയുമുള്ളവയാണ്. ഈ തീരപ്രദേശങ്ങൾ ഇന്ത്യയുടെ ഭൂപ്രദേശത്തിന്റെ മൂന്നിലൊന്ന് ഭാഗം വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു ഏറ്റവും ഉത്പാദനക്ഷമമായ പ്രദേശവുമാണ്. ഭൂപ്രകൃതി സവിശേഷതകളെ അടിസ്ഥാനമാക്കി ഈ തീരപ്രദേശത്തിന് രണ്ട് ഭാഗങ്ങളുണ്ട്. ഇന്ത്യാ-ഗംഗാ പ്രദേശം ക്വാട്ടേർണറി കാലയളവിൽ മാത്രമാണ് രൂപപ്പെട്ട അത്യന്തം പുതിയ ഭൂപ്രകൃതിയാണ്. ഇതിന് വലിയ ഉയർന്ന ഭൂപ്രകൃതി കുറവാണ്, ഭൂരിഭാഗവും നന്നായി വികസിച്ച നദികൾ കൊത്തിയെടുത്ത ഉരുണ്ട തീരപ്രദേശങ്ങളാണ്.

നദീവ്യൂഹം

• നദീവ്യവസ്ഥയുടെ ഉപരിതലം മധ്യം മുതൽ അന്ത്യം വരെയുള്ള പ്ലീസ്റ്റോസീൻ, ഹോളോസീൻ അഥവാ പുതിയ കാലഘട്ടത്തിലെ അവസാദങ്ങൾ കൊണ്ട് മൂടിയിരിക്കുന്നു.
• പടിഞ്ഞാറ് ഭാഗത്ത് ഇത് വിശാലമായ താർ മരുഭൂമിയെ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു.
• വെള്ളപ്പൊക്ക നിലയ്ക്ക് മുകളിലുള്ള ഉയർന്ന നിലങ്ങളിൽ അലൂവിയൽ മണ്ണാണ്. ഇത് ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും ഉത്പാദനക്ഷമമായ പ്രദേശങ്ങളിലൊന്നാണ്.
• താഴ്ന്ന നിലങ്ങൾ വെള്ളപ്പൊക്ക സമയത്ത് വെള്ളപ്പൊക്കത്തിന് വിധേയമാകുന്നു.
• വലിയ നിരപ്പായ ഭൂമി വടക്കൻ വലിയ പർവതങ്ങളുടെ തെക്ക് ഭാഗത്തായി ഉത്പാദനക്ഷമമായ അലൂവിയൽ മണ്ണാൽ നിർമ്മിതമായതാണ്.
• വലിയ നിരപ്പുകൾക്ക് കിഴക്ക്, വടക്ക്, പടിഞ്ഞാറ് ഭാഗങ്ങളിൽ വടക്കൻ പർവതങ്ങളും തെക്ക് ഭാഗത്ത് ഉപദ്വീപ് പീഠഭൂമികളും അതിരുകളായി ഉണ്ട്.
• അസം നിരപ്പുകൾ ബ്രഹ്മപുത്ര താഴ്വരയെ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു; കിഴക്കൻ നിരപ്പുകൾ ബംഗാൾ തടാകവും ബീഹാറും ഉൾക്കൊള്ളുന്നു; വടക്കൻ നിരപ്പുകൾ ഉത്തർ പ്രദേശ്-പഞ്ചാബ് ദോവാബുകളിലായി വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു, ഇന്ദസ് നിരപ്പുകൾ വലിയ നദി ജലസേചനം ചെയ്യുന്ന പഞ്ചാബ്, സിന്ധ് പ്രദേശങ്ങളെ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു.
• അതിനാൽ ഇത് ഇന്ദസ് തടാകം, ഗംഗ തടാകം, ബ്രഹ്മപുത്ര തടാകം എന്നിവ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു. ഇന്ദസ് നദിയും അതിന്റെ ഉപനദികളായ ജെഹ്‌ലം, ചിനാബ്, രവി, ബിയാസ്, സത്ലജ് എന്നിവയും ചേർന്ന് ഇന്ദസ് തടാകം രൂപപ്പെടുത്തുന്നു.

ഗംഗ നദിയുടെ ഉപനദികൾ:

• ഗംഗ നദിയുടെ ചില ഉപനദികൾ ഹിമാലയത്തിൽ ആരംഭിക്കുന്നു, മറ്റുള്ളവ ഉപദ്വീപ് പീഠഭൂമിയിൽ ആരംഭിക്കുന്നു.
• ഹിമാലയ ഉപനദികളിൽ യമുന, ഘാഘര, ഗണ്ടക്, കോസി, തിസ്ത നദികൾ ഉൾപ്പെടുന്നു.
• ഉപദ്വീപ് പീഠഭൂമിയിലെ ഉപനദികളിൽ ചംബൽ, സിന്ധ്, ബെറ്റ്വ, സോൺ, കെൻ, ദാമോദാർ നദികൾ ഉൾപ്പെടുന്നു.

ബ്രഹ്മപുത്ര നദി:

• ബ്രഹ്മപുത്ര നദി ഹിമാലയത്തിന് അപ്പുറം ആരംഭിക്കുന്നു.

ദക്കൺ പീഠഭൂമി:

• വടക്കൻ തലസ്ഥാനങ്ങളുടെ തെക്കായി ഡെക്കൻ പീഠഭൂമി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
• അതിനെ കിഴക്കൻ പടിഞ്ഞാറൻ ഘട്ട പർവതനിരകൾ ചുറ്റിയിരിക്കുന്നു.
• ഡെക്കൻ പീഠഭൂമി പ്രീകാമ്പ്രിയൻ പാറകളാൽ നിർമ്മിതമാണ്, ഭൂമിയിലെ ഏറ്റവും പഴയ പാറകളിൽ ചിലത് ഇവയാണ്.
• ഡെക്കൻ പീഠഭൂമിയിലെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന ശിഖരങ്ങൾ നീലഗിരി കുന്നുകളാണ്, 2,500 മീറ്ററിലധികം ഉയരമുള്ളവ.
• ഡെക്കൻ പീഠഭൂമിയുടെ ഭൂപ്രകൃതി കടുത്തതാണ്, എന്നാൽ ഹിമാലയത്തോളം കടുത്തതല്ല.
• ഡെക്കൻ പീഠഭൂമിയിലെ ഭൂരിഭാഗം കുന്നുകളും ടെക്ടോണിക് പ്രവർത്തനത്താലല്ല, ക്ഷയത്താലാണ് രൂപപ്പെട്ടത്.

4. തീരപ്രദേശങ്ങൾ:

• പടിഞ്ഞാറൻ തീരപ്രദേശം രണ്ടായി വിഭജിച്ചിരിക്കുന്നു: വടക്ക് കൊങ്കൺ, തെക്ക് മലബാർ തീരം.
• കിഴക്കൻ തീരപ്രദേശം കോറമണ്ഡൽ തീരം എന്നറിയപ്പെടുന്നു.

പെൻസുലാർ ഇന്ത്യയുടെ വലിയ പീഠഭൂമി:

• പെൻസുലാർ ഇന്ത്യയുടെ വലിയ പീഠഭൂമി വലിയ തലസ്ഥാനങ്ങളുടെ തെക്കായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ഇത് കടുത്ത ഇഗ്നിയസ് പാറകളാൽ നിർമ്മിതമാണ്.
• പീഠഭൂമിക്ക് രണ്ട് ഭാഗങ്ങളുണ്ട്:
  • വടക്ക് മാൽവ പീഠഭൂമി വടക്കോട്ട് ചരിയാണ്.
  • തെക്ക് ഡെക്കൻ പീഠഭൂമി.

വലിയ ഇന്ത്യൻ മരുഭൂമി:

• മാൽവ പീഠഭൂമിയുടെ വടക്കുപടിഞ്ഞാറായി വലിയ ഇന്ത്യൻ മരുഭൂമി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ഇത് പാറകളും മണലും നിറഞ്ഞ ഉൾഭാഗ പ്രദേശമാണ്.

ഡെക്കൻ പീഠഭൂമി:

• നർമ്മദാ നദിക്ക് ദക്ഷിണത്തിൽ ഡെക്കൻ പീഠഭൂമി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. പടിഞ്ഞാറൻ ഘട്ടങ്ങളും കിഴക്കൻ ഘട്ടങ്ങളും ഇതിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റിയിരിക്കുന്നു.
• പടിഞ്ഞാറൻ ഘട്ടങ്ങൾ പഴയ പർവതങ്ങളാണ്; അറേബ്യൻ തീരത്തിന് സമാന്തരമായി നീളുന്ന നാല് പ്രധാന കുന്നുകൾ ചേർന്ന് ഇവ രൂപപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
• കിഴക്കൻ ഘട്ടങ്ങൾ താഴ്ന്നതും തുടര്ച്ചയില്ലാത്തതുമാണ്. ഇവ ബംഗാൾ ഉൾക്കടലിന്റെ തീരത്തിന് സമീപമാണ്.
• പല നദികളും പീഠഭൂമിയിലൂടെ ഒഴുകുന്നു; ചിലത് അറേബ്യൻ കടലിലേക്കും മറ്റു ചിലത് ബംഗാൾ ഉൾക്കടലിലേക്കും.

തീരപ്രദേശങ്ങൾ

• പടിഞ്ഞാറൻ തീരപ്രദേശങ്ങൾ ഇടുങ്ങിയതാണ്; ഇവ കൊങ്കൺ തീരവും മലബാർ തീരവുമായി വിഭജിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഇവയിൽ അഴിമുഖങ്ങളും തടാകങ്ങളുമുണ്ട്.
• കിഴക്കൻ തീരപ്രദേശങ്ങൾ വിശാലമാണ്; ഇവ വടക്കൻ സർക്കാറുകളും കൊറമണ്ഡൽ തീരവുമായി വിഭജിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഇവയിൽ ഉറവിടമുള്ള ഡെൽറ്റകളുണ്ട്.

അരവല്ലികളും ഡെക്കൻ പർവതങ്ങളും

1. അരവല്ലികൾ:

   • ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും പഴയ പർവതനിര.
   • ഏറ്റവും ഉയരം കൂടിയ ശിഖരം: ഗുരു ശിഖർ, മൗണ്ട് ആബുവിൽ, 1722 മീറ്റർ ഉയരത്തിൽ.
   • ഗുജറാത്ത് അതിർത്തിക്ക് സമീപം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.

2. വിന്ധ്യകൾ:

   • ദക്ഷിണ ഇന്ത്യയെ വടക്കൻ ഇന്ത്യയിൽ നിന്ന് വേർതിരിക്കുന്നു.
   • 1050 കിലോമീറ്റർ നീളത്തിൽ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു.
   • ശരാശരി ഉയരം: 3000 മീറ്റർ.

3. സത്പുരകൾ:

   • നർമ്മദയും തപ്തിയും നദികൾക്കിടയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
   • 900 കിലോമീറ്റർ നീളത്തിൽ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു.
   • 1000 മീറ്ററിലധികം ഉയരമുള്ള പല ശിഖരങ്ങളുമുണ്ട്.
   • വിന്ധ്യ നിരയ്ക്ക് വടക്കായി സമാന്തരമായി നീളുന്നു.
   • ഈ കിഴക്ക്-പടിഞ്ഞാറ് നിരകൾ നദിക്ക് വടക്കായി ഡെക്കൻ പീഠഭൂമിയെ ഇന്തോ-ഗംഗാ തീരഭൂമിയിൽ നിന്ന് വേർതിരിക്കുന്നു.

   നർമ്മദാ നദി:

• നർമദാ നദി ഇന്ത്യയിലെ ഒരു പ്രധാന നദിയാണ്.
• ഇത് മധ്യപ്രദേശും ഗുജറാത്തും എന്നീ സംസ്ഥാനങ്ങളിലൂടെ ഒഴുകുന്നു.
• ഇന്ത്യയിലെ അഞ്ചാമത്തെ വലിയ നദിയാണിത്.
• ഹിന്ദുക്കൾക്ക് ഇത് ഒരു പുണ്യനദിയായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

പശ്ചിമഘട്ടം:

• പശ്ചിമഘട്ടം ഇന്ത്യയിലെ ഒരു പർവതനിരയാണ്.
• ഇന്ത്യയുടെ ദക്കൺ പീഠഭൂമിയുടെ പടിഞ്ഞാറേക്കുള്ള അതിർത്തിയിലൂടെയാണ് ഇത് വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നത്.
• ദക്കൺ പീഠഭൂമിയെ അറബിക്കടലിന്റെ സമീപമുള്ള നARROW തീരദേശപ്രദേശത്തിൽ നിന്ന് വേർതിരിക്കുന്നത് ഈ പർവതനിരയാണ്.
• ഈ പർവതനിര ഏകദേശം 1600 കിലോമീറ്റർ നീളത്തിൽ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു.
• പശ്ചിമഘട്ടങ്ങളുടെ ശരാശരി ഉയരം ഏകദേശം 915-1220 മീറ്ററാണ്.

പൂർവഘട്ടം:

• പൂർവഘട്ടം ഇന്ത്യയിലെ ഒരു പർവതനിരയാണ്.
• ഇവ പശ്ചിമഘട്ടങ്ങളെക്കാൾ ഉയരം കുറഞ്ഞതാണ്.
• പൂർവഘട്ടങ്ങളിലെ ചില ശിഖരങ്ങൾ 1000 മീറ്ററിലധികം ഉയരമുള്ളവയാണ്.
• പൂർവഘട്ടങ്ങളുടെ ശരാശരി ഉയരം ഏകദേശം 610 മീറ്ററാണ്.
• തമിഴ്നാട്ടിലെ നീലഗിരി കുന്നുകൾ പൂർവഘട്ടവും പശ്ചിമഘട്ടവും ചേരുന്ന സ്ഥലത്താണ്.

ദ്വീപുകൾ:

• ഇന്ത്യയിൽ രണ്ട് ദ്വീപസമൂഹങ്ങളുണ്ട്:
  • അന്തമാൻ നിക്കോബാർ സമൂഹം:
    • അന്തമാൻ നിക്കോബാർ സമൂഹം ബംഗാൾ ഉൾക്കടലിലെ ഒരു ദ്വീപസമൂഹമാണ്.
    • 204 ചെറിയ ദ്വീപുകളടങ്ങിയ വടക്കൻ കൂട്ടമാണ് അന്തമാൻ ദ്വീപുകൾ.
    • 19 ചെറിയ ദ്വീപുകളടങ്ങിയ തെക്കൻ കൂട്ടമാണ് നിക്കോബാർ ദ്വീപുകൾ.
  • ലക്ഷദ്വീപ്:
    • ലക്ഷദ്വീപ് അറബിക്കടലിലെ 27 പവിഴദ്വീപുകളടങ്ങിയ ഒരു സമൂഹമാണ്.
    • ഇവ കേരളത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറ് ഏകദേശം 300 കിലോമീറ്റർ അകലെയാണ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്.
    • ലക്ഷദ്വീപ് സമൂഹം മുഴുവൻ പവിഴപാളികൾ കൊണ്ടാണ് നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നത്.

മരുഭൂമികൾ

• താർ മരുഭൂമി, ഗ്രേറ്റ് ഇന്ത്യൻ ഡെസേർട്ട് എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു, ഇന്ത്യയുടെയും പാകിസ്താന്റെയും വടക്കുപടിഞ്ഞാറൻ ഭാഗങ്ങളിലായി വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്ന വലിയ, വരണ്ട പ്രദേശമാണ്. ഇത് രണ്ട് രാജ്യങ്ങൾക്കിടയിൽ സ്വാഭാവിക അതിർത്തിയായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു.
• താർ മരുഭൂമി സിന്ധു, ഗംഗ, ബ്രഹ്മപുത്ര നദികളുടെ ഉരവിടമുള്ള ഫലഭൂയിഷ്ഠമായ സമതലങ്ങളിൽ നിന്ന് വളരെ വ്യത്യസ്തമാണ്. ഈ കാരണത്താൽ, ഇത് ഒരു പ്രത്യേക ഭൗഗോളിക പ്രദേശമായി പരിഗണിക്കപ്പെടുന്നു.
• താർ മരുഭൂമി സത്ലജ് നദിയിൽ നിന്ന് ആരംഭിച്ച് സിന്ധു നദിയിൽ അവസാനിക്കുന്നു. അരവല്ലി പർവതങ്ങൾ മരുഭൂമിയുടെ തെക്കുകിഴക്കിലാണ്, ഉപ്പുപ്പാടമായ കച്ച് റണ്ണിന്റെ തെക്കിലാണ്.
• താർ മരുഭൂമിയുടെ ഭൂരിഭാഗവും ഇന്ത്യയുടെ രാജസ്ഥാൻ സംസ്ഥാനത്താണ്. ഇത് ഹരിയാനയുടെയും പഞ്ചാബിന്റെയും തെക്കൻ ഭാഗങ്ങളെയും ഗുജറാത്തിന്റെ വടക്കൻ ഭാഗത്തെയും സ്പർശിക്കുന്നു. പാകിസ്താനിലെ ചോലിസ്ഥാൻ മരുഭൂമി താർ മരുഭൂമിക്ക് സമീപമാണ്.

ഇന്ത്യയിലെ മണ്ണുകൾ

1. അലൂവിയൽ മണ്ണ്:

• അലൂവിയൽ മണ്ണ് ഇന്ത്യയുടെ ഏകദേശം നാലിലൊന്ന് ഭാഗം വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്ന ഇന്തോ-ഗംഗാ സമതലത്തിലാണ് കാണപ്പെടുന്നത്.
• ഈ മണ്ണ് വളരെ ഫലഭൂയിഷ്ഠമാണ്, വിവിധ വിളകൾ കൃഷി ചെയ്യാൻ ഉപയോഗിക്കുന്നു.

ഇന്ത്യയിലെ മണ്ണിന്റെ തരങ്ങൾ

1. അലൂവിയൽ മണ്ണ്: ഇന്ത്യയുടെ വടക്കൻ സമതലങ്ങളിലാണ് ഈ മണ്ണ് കാണപ്പെടുന്നത്, നദികൾ കൊണ്ടുവന്ന അവസാദങ്ങൾ നിക്ഷേപിച്ചുണ്ടാകുന്നതാണ്. ഇത് ഫലഭൂയിഷ്ഠമാണ്, വിവിധ വിളകൾ കൃഷി ചെയ്യാൻ അനുയോജ്യമാണ്.

2. കറുത്ത മണ്ണ്: ഡെക്കൻ പീഠഭൂമിയിലാണ് ഈ മണ്ണ് കാണപ്പെടുന്നത്, അഗ്നിപർവത ശിലകളുടെ കാലാവസ്ഥാവശമായ തകർച്ചയിലൂടെ രൂപപ്പെടുന്നതാണ്. ഇത് ധാതുക്കളാൽ സമൃദ്ധമാണ്, പരുത്തി കൃഷിക്ക് അനുയോജ്യമാണ്.

3. ചുവന്ന മണ്ണ്: ഈ മണ്ണ് ഇന്ത്യയുടെ തെക്കൻ കിഴക്കൻ ഭാഗങ്ങളിലാണ് കാണപ്പെടുന്നത്, സ്ഫടിക പാറകളുടെ അഴുകലിലൂടെ രൂപപ്പെടുന്നു. ഇത് അലൂവിയൽ മണ്ണിനെക്കാൾ കുറച്ച് ഉരവിടമുള്ളതാണ്, എന്നാൽ പയറുവർഗങ്ങളും കുത്തുധാന്യങ്ങളും കൃഷിചെയ്യാൻ അനുയോജ്യമാണ്.

4. ലാറ്ററൈറ്റ് മണ്ണ്: ഇന്ത്യയുടെ തീരദേശ പ്രദേശങ്ങളിലാണ് ഈ മണ്ണ് കാണപ്പെടുന്നത്, ലാറ്ററൈറ്റ് പാറകളുടെ അഴുകലിലൂടെ രൂപപ്പെടുന്നു. ഇത് ആമ്ലതയും കുറഞ്ഞ ഉരവിടവും ഉള്ളതാണ്, എന്നാൽ കശുമാവ്, തേങ്ങ തുടങ്ങിയ ചില വിളകൾക്ക് കൃഷിചെയ്യാൻ ഉപയോഗിക്കാം.

ഇന്ത്യയിൽ കാണപ്പെടുന്ന മറ്റ് മണ്ണുകൾ:

• ഉപ്പും ആൽക്കലിയും ഉള്ള മണ്ണുകൾ
• പീറ്റും ചതുപ്പ് മണ്ണുകളും
• വരണ്ട അഥവാ മരുഭൂമി മണ്ണുകൾ
• വനമണ്ണ്

ഇന്ത്യയുടെ നദീവ്യവസ്ഥകൾ

ഇന്ത്യയ്ക്ക് നിരവധി പ്രധാന നദീവ്യവസ്ഥകളുണ്ട്, അവ രാജ്യത്തിന്റെ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയിലും സംസ്കാരത്തിലും നിർണായക പങ്ക് വഹിക്കുന്നു. പ്രധാന നദീവ്യവസ്ഥകൾ:

• ഗംഗ നദീവ്യവസ്ഥ
• സിന്ധു നദീവ്യവസ്ഥ
• ബ്രഹ്മപുത്ര നദീവ്യവസ്ഥ
• ഗോദാവരി നദീവ്യവസ്ഥ
• കൃഷ്ണ നദീവ്യവസ്ഥ
• മഹാനദി നദീവ്യവസ്ഥ
• നർമദ നദീവ്യവസ്ഥ
• താപ്തി നദീവ്യവസ്ഥ ഇന്ത്യയിലെ നദികളെ വ്യത്യസ്ത ഗ്രൂപ്പുകളായി വിഭജിച്ചിരിക്കുന്നു.

1. ഹിമാലയ വ്യവസ്ഥ: ഈ നദികൾ ഹിമാലയത്തിൽ ആരംഭിച്ച് ഹിമം ഉരുകുന്നതിലൂടെ ജലം ലഭിക്കുന്നു. മഴക്കാലത്ത് ഇവ വെള്ളപ്പൊക്കമുണ്ടാക്കി നദികളിലൂടെ കടലിലേക്ക് ഏറ്റവും കൂടുതൽ ജലം എത്തിക്കുന്നു. മൂന്ന് പ്രധാന ഹിമാലയ നദികൾ സിന്ധു, സത്ലജ്, ബിയാസ് ആണ്.

ടേബിൾ 3.1 ഹിമാലയ നദീവ്യവസ്ഥയെക്കുറിച്ചുള്ള വിവരങ്ങൾ കാണിക്കുന്നു.

(തുടരുന്നു)

*പുണ്യമായ ഗംഗയാണ് ഏറ്റവും നീളം കൂടിയത്

ഇന്ത്യയിലെ നദികൾ

ഇന്ത്യയിൽ ധാരാളം നദികളുണ്ട്. ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും നീളം കൂടിയ നദി ബ്രഹ്മപുത്രയാണ്, 2900 കിലോമീറ്റർ നീളമുള്ളത്. എന്നാൽ നദിയുടെ മൂന്നിലൊന്നു മാത്രമാണ് ഇന്ത്യയിലൂടെ ഒഴുകുന്നത്.

ഡെക്കാൻ സിസ്റ്റം മഴയെ ആശ്രയിച്ചു നിലനിൽക്കുന്ന നദികളുടെ സമൂഹമാണ്. ഇന്ത്യയിലെ നദികളിലൂടെ ഒഴുകുന്ന മൊത്തം ജലത്തിന്റെ ഏകദേശം 30% ഇവയിലൂടെയാണ് ഒഴുകുന്നത്. ഗോദാവരി ഈ സിസ്റ്റത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ നദിയാണ്. കാവേരി ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും ദക്ഷിണത്തുള്ള നദിയാണ്.

കോസ്റ്റൽ റിവർ സിസ്റ്റം കടലിലേക്ക് ഒഴുകുന്ന ചെറിയ നദികളുടെ സമൂഹമാണ്. പടിഞ്ഞാറൻ തീരത്ത് ഇത്തരം 600-ത്തിലധികം നദികളുണ്ട്, എന്നാൽ കിഴക്കൻ തീരത്തെ ഡെൽറ്റയ്ക്കടുത്തായി കടലിലേക്ക് ഒഴുകുന്നത് അവയിൽ കുറച്ചുമാത്രമാണ്.

മൂന്നാമത്തെ നദീവ്യവസ്ഥ

മൂന്നാമത്തെ നദീവ്യവസ്ഥയിൽ ഗോദാവരി, കൃഷ്ണ, കാവേരി, പെന്നാർ നദികൾ ഉൾപ്പെടുന്നു. ഈ വ്യവസ്ഥയിലെ ഏറ്റവും വലിയ നദി ഗോദാവരിയാണ്; ഇത് 1450 കിലോമീറ്റർ ഒഴുകി ബംഗാൾ ഉൾക്കടലിൽ ചേരുന്നു. ഈ വ്യവസ്ഥയിലെ രണ്ടാമത്തെ വലിയ നദി കൃഷ്ണയാണ്; ഇത് 1290 കിലോമീറ്റർ ഒഴുകുന്നു. കാവേരി ഈ വ്യവസ്ഥയിലെ മൂന്നാമത്തെ വലിയ നദിയാണ്; ഇത് 760 കിലോമീറ്റർ ഒഴുകുന്നു. പെന്നാർ ഈ വ്യവസ്ഥയിലെ നാലാമത്തെ വലിയ നദിയാണ്; ഇത് 560 കിലോമീറ്റർ ഒഴുകുന്നു.

ഡെക്കൻ പീഠഭൂമിയിലെ നദികൾ

അന്തർദ്രോണി ഡ്രെയിനേജ് ബേസിനിലെ നദികൾ

രാജസ്ഥാനിലെ മണൽപ്രദേശങ്ങളിലെ ചെറുനദികളെ ‘അന്തർദ്രോണി ഡ്രെയിനേജ് ബേസിനുകളിലെ നദികൾ’ എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ഇവയ്ക്ക് കടലിലേക്കുള്ള വഴിയില്ല; ലൂണി നദി ഒഴിച്ച്, അത് കച്ച്‌ചിന്റെ റണ്ണിലേക്ക് ഒഴുകുന്നു. ഈ വിഭാഗത്തിൽപ്പെടുന്ന മറ്റ് പ്രധാന നദികൾ മച്ച്ഛു, രൂപൻ, സരസ്വതി, ബനാസ്, ഘഗ്ഗർ എന്നിവയാണ്.

തടാകങ്ങൾ

നൽകിയിരിക്കുന്ന ഭൂപടം ഒരു രേഖാചിത്രം മാത്രമാണ്; അളവുപ്രകാരം വരച്ചതല്ല. ഈ ആശയം മനസ്സിലാക്കാൻ സഹായിക്കുന്നതിനുള്ള റഫറൻസിനായി അവതരിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു.

ഹിമാലയത്തിൽ പല തടാകങ്ങളുമുണ്ട്.

• കൂടുതൽ തടാകങ്ങളും സമുദ്രനിരപ്പിൽ നിന്ന് 5000 മീറ്ററിൽ താഴെയാണ്. ഉയരം കൂടുന്തോറും തടാകങ്ങൾ ചെറുതാകും.
• ഏറ്റവും വലിയ തടാകം പാങ്‌ഗോങ് ട്സോ ആണ്. ഇത് ഇന്ത്യയും ടിബറ്റും തമ്മിലുള്ള അതിർത്തിയിലാണ്. ഇത് സമുദ്രനിരപ്പിൽ നിന്ന് 4600 മീറ്റർ ഉയരത്തിലാണ്, 8 കിലോമീറ്റർ വീതിയും 134 കിലോമീറ്റർ നീളവുമുണ്ട്.
• ഏറ്റവും ഉയരത്തിലുള്ള തടാകം വടക്കൻ സിക്കിമിലെ ഗുരുഡോഗ്മാർ ആണ്. ഇത് സമുദ്രനിരപ്പിൽ നിന്ന് 5370 മീറ്റർ ഉയരത്തിലാണ്.

ഇന്ത്യയിൽ വ്യത്യസ്ത തരം തടാകങ്ങളുണ്ട്:

• ടെക്ടോണിക് തടാകങ്ങൾ: ഇവ കാശ്മീരിലും കുമയോൺ ഹിമാലയത്തിലും പ്ലീസ്റ്റോസീൻ യുഗത്തിൽ രൂപം കൊണ്ട പഴയ തടാകങ്ങളാണ്.

• ക്രാറ്റർ തടാകങ്ങൾ: ഇവ അഗ്നിപർവതങ്ങൾ രൂപപ്പെടുത്തിയവയാണ്.

• ഹിമാനീതര തടാകങ്ങൾ: ഇവ വലിയ പർവതങ്ങളിൽ കാണപ്പെടുന്നു.

• അലൂവിയൽ തടാകങ്ങൾ: ഇവ ഗംഗാ തീരങ്ങളിലെ ഓക്‌സ്‌ബോ തടാകങ്ങളാണ്.

• ഇയോലിയൻ തടാകങ്ങൾ: ഇവ ചെറിയ പിളർപ്പുകളോ കുഴികളോ രൂപപ്പെടുത്തിയവയാണ്.

• ലഗൂണുകൾ: ഇവ കടൽത്തീരങ്ങളിലെ മണൽതിട്ടകൾ രൂപപ്പെടുത്തിയവയാണ്.ഇന്ത്യയിലെ ചില ലഗൂണുകളുടെ ഉദാഹരണങ്ങൾ:

• ഒഡിഷയിലെ ചില്ക തടാകം

• ആന്ധ്രാപ്രദേശിലെ പുലിക്കാട് തടാകം

• കേരളത്തിലെ മലബാർ തീരത്തെ നിരവധി കായൽകൾ

ഇന്ത്യയിലെ പ്രധാന തടാകങ്ങൾ

• കാശ്മീരിലെ തടാകങ്ങൾ: ദാൽ, വുലർ, ഷേഷ്നാഗ്, വെരിനാഗ്, മാനസ്ബാൽ, നാഗിൻ തുടങ്ങിയവ.
• കുമയോൺ തടാകങ്ങൾ: നൈനിറ്റാൽ, ഭീമ്താൽ, ഖുർപതാൽ, സത്താൽ, പുനാതാൽ തുടങ്ങിയവ.
• രാജസ്ഥാനിലെ തടാകങ്ങൾ: ഉദയ്സാഗർ, ഫതേസാഗർ, ജയ് സമന്ദ്, പിച്ചോള, സാംഭാർ ഉപ്പുതടാകം.
• മറ്റ് പ്രധാന തടാകങ്ങൾ: മഹാരാഷ്ട്രയിലെ ലോണാർ തടാകം, ഒഡിഷയിലെ ചില്ക, ആന്ധ്രാപ്രദേശിലെ കൊല്ലേരു തടാകം, നക്കിതാൽ (മൗണ്ട് അബു).ഏറ്റവും വലിയ ജില്ല:
• കച്ച് (ഗുജറാത്ത്) 45,652 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ വിസ്തീർണ്ണമുള്ളതാണ്

ഏറ്റവും ചെറിയ ജില്ല:

• മാഹെ (പുതുച്ചേരി) 9 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ വിസ്തീർണ്ണമുള്ളതാണ്

കാൻസർ വൃത്തം:

• എട്ട് സംസ്ഥാനങ്ങളിലൂടെ കടന്നു പോകുന്നു: മിസോറം, ത്രിപുര, പശ്ചിമ ബംഗാൾ, ജാർഖണ്ഡ്, ഛത്തീസ്ഗഢ്, മധ്യപ്രദേശ്, രാജസ്ഥാൻ, ഗുജറാത്ത്

ഇന്ത്യൻ സ്റ്റാൻഡേർഡ് മെറിഡിയൻ:

• അഞ്ച് സംസ്ഥാനങ്ങളിലൂടെ കടന്നു പോകുന്നു: ആന്ധ്രപ്രദേശ്, ഒഡിഷ, ഛത്തീസ്ഗഢ്, മധ്യപ്രദേശ്, ഉത്തർപ്രദേശ്

കാലാവസ്ഥയും വനവിഭവങ്ങളും

ഇന്ത്യൻ കാലാവസ്ഥാ വകുപ്പ് നാല് ഋതുക്കളെ അംഗീകരിക്കുന്നു:

• ശീതകാലം (ഡിസംബർ-മാർച്ച്)
• വേനൽക്കാലം (ഏപ്രിൽ-മേയ്)
• മൺസൂൺ (ജൂൺ-സെപ്റ്റംബർ)
• തെക്കുപടിഞ്ഞാറൻ മൺസൂൺ പിൻവാങ്ങുന്ന കാലം (ഒക്ടോബർ-നവംബർ)

ഇന്ത്യയുടെ കാലാവസ്ഥ രണ്ട് മഴ കൊണ്ടുവരുന്ന കാറ്റുകളാൽ സ്വാധീനിക്കപ്പെടുന്നു:

1. തെക്കുപടിഞ്ഞാറൻ മൺസൂൺ (ജൂൺ-സെപ്റ്റംബർ): ഇവ ഇന്ത്യയിലെ ആകെ മഴയുടെ 86% കൊണ്ടുവരുന്നു. ജൂണിന്റെ തുടക്കത്തിൽ പടിഞ്ഞാറൻ തീരത്ത് ആരംഭിച്ച് സെപ്റ്റംബർ വരെ തുടരുന്നു, ഉള്ളിലേക്ക് നീങ്ങുമ്പോൾ മഴ കുറയുന്നു.
2. വടക്കുകിഴക്കൻ മൺസൂൺ (നവംബർ-ഡിസംബർ): ഇവയെ ശീതകാല മൺസൂണുകളെന്നും വിളിക്കുന്നു, കുറച്ച് പ്രദേശങ്ങളിലേക്ക് മാത്രം പരിമിതപ്പെടുത്തിയതാണ്, പ്രത്യേകിച്ച് കിഴക്കൻ തീരം. തമിഴ്നാടിന്റെ പ്രധാന മൺസൂൺ ഇതാണ്.കനത്ത മഴയുള്ള പ്രദേശങ്ങൾ (200 സെ.മീ.ക്ക് മുകളിൽ)

• അസം, അരുണാചൽ, മേഘാലയ, സിക്കിം, പശ്ചിമ ബംഗാളിന്റെ വടക്കൻ ഭാഗങ്ങൾ
• പശ്ചിമ ഘട്ടങ്ങൾ
• ഹിമാലയ ചരിവുകൾ

കുറഞ്ഞ മഴയുള്ള പ്രദേശങ്ങൾ (50 സെ.മീ.ക്ക് താഴെ):

• കച്ച്, പടിഞ്ഞാറൻ രാജസ്ഥാൻ
• തെക്കൻ ഹരിയാന, തെക്കുകിഴക്കൻ പഞ്ചാബ്, ലഡാക്ക്

2011 ലെ വന സർവേ പ്രകാരം ഇന്ത്യയിലെ വനാവൃതി:

• മധ്യപ്രദേശിനാണ് ഏറ്റവും വലിയ വനപ്രദേശം (11.25%), അതിനുപിന്നിൽ അരുണാചൽ പ്രദേശ് (9.75%), ഛത്തീസ്ഗഢ് (8.09%), മഹാരാഷ്ട്ര (7.33%), ഒഡിഷ (7.07%) എന്നിവയാണ്.
• വടക്കുകിഴക്കൻ സംസ്ഥാനങ്ങൾ, ഇന്ത്യയുടെ ഭൂപ്രദേശത്തിന്റെ 7.76% മാത്രമുള്ളവ, രാജ്യത്തിന്റെ മൊത്തം വനപ്രദേശത്തിന്റെ ഏകദേശം 25% വഹിക്കുന്നു.
• വടക്കുകിഴക്കൻ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ വനങ്ങൾ ഭൂമിയുടെ ഏകദേശം 66.81% പരന്നിരിക്കുന്നു; ഇത് ദേശീയ ശരാശരിയായ 21.02% ന്റെ പലമടങ്ങാണ്.
• 2005 മുതൽ വടക്കുകിഴക്കൻ സംസ്ഥാനങ്ങൾക്ക് 598 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ വനപ്രദേശം കൂടിയിട്ടുണ്ട്.
• ആദ്യമായി, വ്യത്യസ്ത ഉയരമേഖലകളിലായി വനപ്രദേശം വിലയിരുത്തപ്പെട്ടു.
• സമുദ്രനിരപ്പിൽ നിന്ന് 1000 മുതൽ 2000 മീറ്റർ ഉയരമുള്ള പ്രദേശങ്ങളിലാണ് ഏറ്റവും കൂടുതൽ വനപ്രദേശം (72.19%).
• ഇന്ത്യയുടെ വനപ്രദേശത്തിന്റെ പകുതിയിലധികം സമുദ്രനിരപ്പിൽ നിന്ന് 1 മുതൽ 500 മീറ്റർ ഉയരമുള്ള പ്രദേശങ്ങളിലാണ്.
• ആദ്യമായി, ഇന്ത്യയിലെ വ്യത്യസ്ത വനതരങ്ങളിലെ വനപ്രദേശത്തെക്കുറിച്ച് വിവരമുണ്ട്.
• ഇന്ത്യയുടെ വനങ്ങളിൽ ഏകദേശം മൂന്നിലൊന്ന് ഉഷ്ണമേഖലാ ഈർപ്പമുള്ള പതിഞ്ഞ പച്ചില വനങ്ങളാണ്, ഉഷ്ണമേഖലാ വരണ്ട പതിഞ്ഞ പച്ചില വനങ്ങൾ 30.16% വഹിക്കുന്നു.
• ഉഷ്ണമേഖലാ ഈർപ്പമുള്ള സദാ പച്ചില വനങ്ങൾ ഇന്ത്യയുടെ ഭൂമിയുടെ 8.75% പരന്നിരിക്കുന്നു.
• പശ്ചിമ ബംഗാളിൽ ഇന്ത്യയിലെ മാങ്ങrove വനങ്ങളുടെ ഏകദേശം പകുതിയുണ്ട്.
• ഇന്ത്യയുടെ മാങ്ങrove പരപ്പ് 58 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ വർദ്ധിച്ചു.
• അന്തമാൻ നിക്കോബാർ ദ്വീപസമൂഹങ്ങളിലെ മാങ്ങrove പരപ്പിന്റെ കുറവ് സുനാമിയാണ് കാരണം.
• മഹാരാഷ്ട്രയിലാണ് ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയ വൃക്ഷപ്രദേശം (9466 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ), അതിനുപിന്നിൽ ഗുജറാത്ത് (8390 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ), രാജസ്ഥാൻ (8274 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ), ഉത്തർ പ്രദേശ് (7381 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ) എന്നിവയാണ്.
• ഹിമാലയ പ്രദേശത്ത് നദികൾ ഉത്ഭവിക്കുന്ന സ്ഥലങ്ങളിൽ വലിയ തോതിൽ വനനശീകരണം നടക്കുന്നു.
• നമ്മുടെ പരിസ്ഥിതി ആരോഗ്യകരമായി നിലനിർത്താൻ നമ്മുടെ സ്വാഭാവിക വനസസ്യം സംരക്ഷിക്കേണ്ടതുണ്ട്. നമ്മുടെ വനങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കാൻ ചില പ്രധാന നടപടികൾ സ്വീകരിക്കേണ്ടതുണ്ട്.

1. നാം മരങ്ങൾ നിർദ്ദാക്ഷിണ്യം മുറിക്കുന്നത് തടയേണ്ടതുണ്ട്, അതിന്റെ പരിണതികളെക്കുറിച്ച് ചിന്തിക്കാതെ.
2. കാടുകളിൽ മൃഗങ്ങൾ അധികം പുല്ലും ചെടികളും തിന്നുന്നില്ലെന്ന് നാം ഉറപ്പാക്കേണ്ടതുണ്ട്.
3. കാട്ടുതീ ഉണ്ടാകാതെ നാം ജാഗ്രത പാലിക്കേണ്ടതുണ്ട്.
4. “ജൂമിങ്” എന്ന പേരിലുള്ള ഒരു കൃഷിരീതി നാം നിർത്തേണ്ടതുണ്ട്, അതിൽ കൃഷിക്കായി ഭൂമി വെട്ടിത്തെളിക്കാൻ ആളുകൾ കാടുകൾ കത്തിക്കുന്നു.
5. നമ്മുടെ നഗരങ്ങളും പട്ടണങ്ങളും എങ്ങനെ ഉപയോഗിക്കണമെന്ന് നാം ആസൂത്രണം ചെയ്യേണ്ടതുണ്ട്, അവ കൂടുതൽ കാട്ടുഭൂമി കൈയ്യടക്കാതിരിക്കാൻ.
6. ആളുകളെ വാണിജ്യാടിസ്ഥാനത്തിൽ മരങ്ങൾ നടാൻ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുകയും കാടുകളുടെ പരിപാലനത്തിൽ പങ്കാളികളാകാൻ പ്രേരിപ്പിക്കുകയും വേണം.

2011-ലെ ഒരു റിപ്പോർട്ട് പ്രകാരം, ഇന്ത്യയിൽ ആകെ 6,92,027 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ വനപ്രദേശമുണ്ട്, ഇത് രാജ്യത്തിന്റെ മൊത്തം ഭൂപ്രദേശത്തിന്റെ ഏകദേശം 21% ആണ്. ഇതിൽ 83,471 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ വളരെ ഘനമായ വനങ്ങളാണ്, 32,073 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ മിതമായ ഘനതയുള്ള വനങ്ങളാണ്, ബാക്കിയെല്ലാം തുറന്ന വനങ്ങളാണ്.

• ഇന്ത്യയുടെ വനപ്രദേശം ഏകദേശം 6,92,027 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്ററാണ്, ഇത് രാജ്യത്തിന്റെ ആകെ ഭൂപ്രദേശത്തിന്റെ 21.05% ആണ്.
• ഇന്ത്യയിലെ മരച്ചുവപ്പ് ഏകദേശം 90,844 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്ററായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു, ഇത് ആകെ ഭൂപ്രദേശത്തിന്റെ 2.76% ആണ്. 1 ഹെക്ടറിൽ കുറവുള്ള മരച്ചുവപ്പ് പാച്ചുകളും 10% കാനോപി സാന്ദ്രതയുള്ളവയും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.
• 1988-ലെ ദേശീയ വനനയം ഇന്ത്യയിലെ വനപ്രദേശം ഏകദേശം 33.3% ആയി വർദ്ധിപ്പിക്കുക എന്ന ലക്ഷ്യം നിശ്ചയിച്ചു.
• 2009-ലെ മുൻകാല വിലയിരുത്തലുമായി താരതമ്യപ്പെടുത്തുമ്പോൾ, രാജ്യത്ത് 367 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ വനപ്രദേശത്തിന്റെ ശുദ്ധ കുറവ് ഉണ്ടായിട്ടുണ്ട്. എന്നിരുന്നാലും, വിലയിരുത്തൽ രീതികളിലെ മാറ്റങ്ങൾ പരിഗണിച്ചാൽ, 2009-നെ അപേക്ഷിച്ച് 1128 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ വനപ്രദേശത്തിന്റെ ശുദ്ധ വർദ്ധനവ് ഉണ്ടായിട്ടുണ്ട്.
• അരുണാചൽ പ്രദേശിനാണ് അതിന്റെ ഭൗഗോളിക പ്രദേശത്തിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ വിഹിതം സാന്ദ്ര വനപ്രദേശമായി ഉള്ളത്, 20,868 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ.
• ഹരിയാനയ്ക്കാണ് വനപ്രദേശത്തിന്റെ ഏറ്റവും കുറഞ്ഞ വിസ്തീർണ്ണം, 1068 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ മാത്രം.

ഏറ്റവും വലിയ വനപ്രദേശം:

• മധ്യപ്രദേശിനാണ് വനപ്രദേശത്തിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ വിസ്തീർണ്ണം, 77,700 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ.

ഏറ്റവും ഉയർന്ന വനപ്രദേശ ശതമാനം:

• മിസോറാമിനാണ് അതിന്റെ ആകെ ഭൗഗോളിക പ്രദേശവുമായി താരതമ്യപ്പെടുത്തുമ്പോൾ ഏറ്റവും ഉയർന്ന വനപ്രദേശ ശതമാനം. ഇതിന്റെ 90.68% ഭൂമിയും വനപ്രദേശമാണ്.

കുന്ന് ജില്ലകളിലെ വനപ്രദേശം:

• ഇന്ത്യയ്ക്ക് 124 ഹിൽ ജില്ലകളുണ്ട്, അവയുടെ ആകെ വിസ്തീർണ്ണത്തിന്റെ 39.74% വനപ്രദേശങ്ങളാണ്.
• എന്നാൽ, ഈ ഹിൽ ജില്ലകളിലെ വനപ്രദേശം 548 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ കുറഞ്ഞു.
• അരുണാചൽ പ്രദേശ്, ഹിമാചൽ പ്രദേശ്, മണിപ്പൂർ, മേഘാലയ, മിസോറം, നാഗാലാൻഡ്, സിക്കിം, ത്രിപുര, ഉത്തരാഖണ്ഡ് എന്നീ സംസ്ഥാനങ്ങളിലെ എല്ലാ ജില്ലകളും ഹിൽ ജില്ലകളായി പരിഗണിക്കപ്പെടുന്നു.
• ഈ ഒൻപത് സംസ്ഥാനങ്ങൾക്ക് ചേർന്ന് അവയുടെ ഭൗഗോളിക വിസ്തീർണ്ണത്തിന്റെ 63.07% വനപ്രദേശങ്ങളാണ്.

Tribal Districts-ലെ വനപ്രദേശം:

• ഇന്ത്യയ്ക്ക് 188 tribal ജില്ലകളുണ്ട്, അവയുടെ ആകെ വിസ്തീർണ്ണത്തിന്റെ 37.25% വനപ്രദേശങ്ങളാണ്.
• ദു:ഖകരമെന്നു പറയട്ടെ, ഈ tribal ജില്ലകളിലെ വനപ്രദേശം 679 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ കുറഞ്ഞു.

Natural Vegetation-ലെ മാറ്റങ്ങൾ:

• മലനിരകളിൽ ഉയരം കൂടുന്തോറും താപനില കുറയുകയും സ്വാഭാവിക വെജിറ്റേഷന്റെ തരം അതിനനുസൃതമായി മാറുകയും ചെയ്യുന്നു. ഹിമാലയയിൽ, വ്യത്യസ്ത ഉയരങ്ങളിൽ വ്യത്യസ്ത തരം വെജിറ്റേഷൻ കാണാം. സമുദ്രനിരപ്പിൽ നിന്ന് 500 മീറ്റർ വരെ ട്രോപ്പിക്കൽ വെജിറ്റേഷൻ കാണാം. 500 മുതൽ 1500 മീറ്റർ വരെ സബ്-ട്രോപ്പിക്കൽ വെജിറ്റേഷൻ കാണാം. 2500 മുതൽ 3500 മീറ്റർ വരെ ടെമ്പറേറ്റ് വെജിറ്റേഷൻ കാണാം. 3500 മീറ്ററിന് മുകളിൽ കോൾഡ് ഡെസേർട്ട് വെജിറ്റേഷൻ കാണാം.

ദക്ഷിണ ഇന്ത്യയിൽ, ഭൂമധ്യരേഖയ്ക്ക് അടുത്തായതും ട്രോപ്പിക്കൽ കാലാവസ്ഥയുള്ളതുമായതിനാൽ, വെജിറ്റേഷൻ തരത്തിലുള്ള മാറ്റം ഉയർന്ന ഉയരങ്ങളിലാണ് സംഭവിക്കുന്നത്.

ഇന്ത്യയിലെ വനങ്ങളുടെ തരങ്ങൾ

1. ന evergreen വനങ്ങൾ (ഉഷ്ണമേഖലാ): വർഷത്തിൽ 200 മുതൽ 300 സെന്റിമീറ്റർ വരെ മഴ ലഭിക്കുന്ന പ്രദേശങ്ങളിലാണ് ഈ വനങ്ങൾ കാണപ്പെടുന്നത്. പശ്ചിമഘട്ടത്തിലും ഹിമാലയത്തിന്റെ താഴ്വരയിലുമാണ് ഇവയുടെ വ്യാപകം. സൂചിയാകൃതിയിലുള്ള ഇലകളുള്ള കോണിഫറസ് വൃക്ഷങ്ങളാണ് ഇവയിൽ ഉള്ളത്. തേക്ക്, റോസ്വുഡ്, മഹോഗണി, പൈൻ, ബാംബൂ പോലുള്ള വിലപ്പെട്ട തടി ഇവ നൽകുന്നു.2. പതിഞ്ഞുവീഴുന്ന വനങ്ങൾ (മൺസൂൺ വനങ്ങൾ): വർഷത്തിൽ 150 മുതൽ 200 സെന്റിമീറ്റർ വരെ മഴ ലഭിക്കുന്ന പ്രദേശങ്ങളിലാണ് ഈ വനങ്ങൾ കാണപ്പെടുന്നത്. മഹാരാഷ്ട്ര, മധ്യപ്രദേശ്, കർണാടക എന്നിവയിലൂടെ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്ന ഡെക്കൻ പീഠഭൂമിയുടെ ഭാഗങ്ങളിലാണ് ഇവ. തേക്ക്, സാൽ, ചന്ദനം പോലുള്ള നല്ല തടി ഇവ നൽകുന്നു.3. വരണ്ട വനങ്ങൾ: രാജസ്ഥാനിലെയും ഗുജറാത്തിലെയും മരുഭൂമി പ്രദേശങ്ങളിലാണ് ഈ വനങ്ങൾ കാണപ്പെടുന്നത്. വരണ്ട കാലാവസ്ഥയ്ക്ക് അനുയോജ്യമായ മുള്ളുള്ള വൃക്ഷങ്ങളും പൊടിമരങ്ങളും ഇവയിലുണ്ട്.4. ഉഷ്ണമേഖലാ പതിഞ്ഞുവീഴുന്ന വനങ്ങൾ:

• വർഷത്തിൽ 75-100 സെന്റിമീറ്റർ മഴ ലഭിക്കുന്ന പ്രദേശങ്ങളിൽ കാണപ്പെടുന്നു.
• ബാബുൽ, നീം, പുളി എന്നിവയാണ് വൃക്ഷങ്ങൾ.

5. അർദ്ധമരുഭൂമി-മരുഭൂമി സസ്യജാലം:

• വർഷത്തിൽ 50 സെന്റിമീറ്ററിൽ താഴെ മഴ ലഭിക്കുന്ന, ഉദാഹരണത്തിന് മധ്യ-പടിഞ്ഞാറൻ രാജസ്ഥാനിലുള്ള പ്രദേശങ്ങളിൽ കാണപ്പെടുന്നു.
• പച്ചക്കറികൾ, മുള്ളുള്ള കുറ്റിച്ചെടികൾ, കാക്ടസ് എന്നിവയാണ് സസ്യങ്ങൾ.

6. കുന്ന് വനങ്ങൾ:

• ദക്ഷിണേന്ത്യയിലും ഹിമാലയ പ്രദേശങ്ങളിലും കാണപ്പെടുന്നു.
• തടി നൽകുന്നു.
• പ്രധാന വൃക്ഷങ്ങൾ ഓക്ക്, ദേവദാരു, പൈൻ, ചിർ.

7. ജ്വാരം വനങ്ങൾ (മാംഗ്രോവ്):

• പലപ്പോഴും മുങ്ങുന്ന തീരപ്രദേശങ്ങളിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് കിഴക്കൻ തീരത്തിലെ നദീഡെൽറ്റകളിൽ (ഗംഗ, മഹാനദി, ഗോദാവരി) കാണപ്പെടുന്നു.
• ബംഗാളിലെ ഗംഗാ ഡെൽറ്റയിലെ വനങ്ങൾ സുന്ദർബൻ എന്നറിയപ്പെടുന്നു, അവിടെ കാണപ്പെടുന്ന സുന്ദരി വൃക്ഷങ്ങളുടെ പേരിലാണ് ഇതിന് പേരിട്ടത്.
• ഇന്ത്യയിലെ മാംഗ്രോവ് വ്യാപ്തി 4639 കി.മീ² (ഇന്ത്യയുടെ ഭൗഗോളിക വിസ്തീർണ്ണത്തിന്റെ 0.14%) ആണ്, ഇത് 12 സംസ്ഥാനങ്ങളിലും കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങളിലുമായി വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു.

കാർബൺ സിങ്കുകളായി വനങ്ങൾ:

• കഴിഞ്ഞ രണ്ട് ദശകങ്ങളായി, വനങ്ങൾ അന്തരീക്ഷത്തിൽ നിന്ന് കാർബൺ ഡൈ ഓക്സൈഡ് ആഗിരണം ചെയ്യുന്നതിൽ നിർണായക പങ്ക് വഹിച്ചു, കാലാവസ്ഥാ മാറ്റത്തെ മിതമാക്കാൻ സഹായിച്ചു.

ഇന്ത്യയുടെ വനസംരക്ഷണ ശ്രമങ്ങൾ

ഇന്ത്യയുടെ ദേശീയ വനനിയമങ്ങളും നയങ്ങളും വനങ്ങളെ സംരക്ഷിക്കാനും സുസ്ഥിരമായി നിയന്ത്രിക്കാനും ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നു. ഈ ശ്രമങ്ങൾ വനനാശത്തെ തിരിച്ചറിയാനും ഇന്ത്യയുടെ വനങ്ങളെ കാർബൺ ഡൈ ഓക്സൈഡിന്റെ (CO2) വലിയ ആഗിരണക്കാരാക്കി മാറ്റാനും സഹായിച്ചു.

കാർബൺ ഡൈ ഓക്സൈഡ് നീക്കം

ഇന്ത്യയുടെ വനങ്ങളും വൃക്ഷങ്ങളും ആഗിരണം ചെയ്യുന്ന CO2, രാജ്യത്തിന്റെ ആകെ ഹരിതഗൃഹ വാതക ഉത്സർജനത്തിന്റെ 11.25% നീക്കം ചെയ്യാൻ പര്യാപ്തമാണ്. ഇത് താമസസ്ഥലങ്ങളിലും ഗതാഗതത്തിലും ഉപയോഗിക്കുന്ന ഊർജ്ജത്തിൽ നിന്നുള്ള CO2 ഉത്സർജനം മുഴുവൻ ഇല്ലാതാക്കുന്നതിന് തുല്യമാണ് അല്ലെങ്കിൽ കൃഷിയിൽ നിന്നുള്ള ഉത്സർജനത്തിന്റെ 40% ഇല്ലാതാക്കുന്നതിന് തുല്യമാണ്.

ഒരു പ്രധാന കാർബൺ സിങ്ക്

ഇന്ത്യയുടെ വനങ്ങളും വൃക്ഷങ്ങളും കാർബൺ ഉത്സർജനത്തെ മിതമാക്കുന്നതിൽ നിർണായക പങ്ക് വഹിക്കുന്നു, ഇന്ത്യയ്ക്കും ലോകത്തിനും വേണ്ടി.

ഇന്ത്യയിലെ പവിഴപ്പാറ പ്രദേശങ്ങൾ

ഇന്ത്യയിൽ ഏകദേശം 2375 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ പവിഴപ്പാറകൾ ഉണ്ട്.

സംരക്ഷണത്തിനായുള്ള പവിഴപ്പാറകൾ

നാല് പ്രധാന പവിഴപ്പാറ പ്രദേശങ്ങൾ പ്രത്യേക പരിചരണവും നിയന്ത്രണവും നൽകുന്നതിനായി തിരഞ്ഞെടുത്തിരിക്കുന്നു:

1. മന്നാർ കടൽ
2. കച്ച് കടൽ
3. ലക്ഷദ്വീപ്
4. അന്തമാൻ നിക്കോബാർ

കൃഷി

• ഇന്ത്യയിൽ ഏകദേശം 65-70% ആളുകൾ കൃഷിയിൽ ജോലി ചെയ്യുന്നു. രാജ്യത്തിന്റെ 50% -ത്തിലധികം ഭൂമി വിളകൾക്കായി ഉപയോഗിക്കുന്നു.

വിളക്കാലങ്ങൾ

• ഇന്ത്യയിൽ രണ്ട് പ്രധാന വിളക്കാലങ്ങളുണ്ട്:

1. ഖരീഫ്
2. റബി

ഖരീഫ് കാലം

• ജൂണിലോ ജൂലൈലോ വിളകൾ നടുകയും സെപ്റ്റംബറിലോ ഒക്ടോബറിലോ വിളവെടുക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
• ഖരീഫ് വിളകളിൽ ചോറ്, ചോളം, ബജ്ര, റാഗി, മക്ക, പരുത്തി, ജ്യൂട്ട് എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു.

റബി കാലം

• ഒക്ടോബറിലോ ഡിസംബറിലോ വിളകൾ നടുകയും ഏപ്രിലിലോ മെയിലോ വിളവെടുക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
• റബി വിളകളിൽ ഗോതമ്പ്, ബാർലി, പയർ, റാപ്സീഡ്, കടുക്, കടല എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു.

പ്രധാന വിളകളും ഉത്പാദകരും

• ഗോതമ്പ് പ്രധാനമായും ഉത്തർ പ്രദേശ്, പഞ്ചാബ്, ഹരിയാന എന്നിവിടങ്ങളിൽ കൃഷി ചെയ്യുന്നു.
• ചോറ് പ്രധാനമായും പശ്ചിമ ബംഗാൾ, ആന്ധ്രാപ്രദേശ്, ഉത്തർ പ്രദേശ് എന്നിവിടങ്ങളിൽ കൃഷി ചെയ്യുന്നു.
• കടല പ്രധാനമായും മധ്യപ്രദേശിൽ കൃഷി ചെയ്യുന്നു.

ഇവിടെ ഉള്ളടക്കം ലളിതമായ ഭാഷയിൽ പുനരെഴുതിയിരിക്കുന്നു:

ഉറവിടം: Directorate of Economics and Statistics, Department of Agriculture and Cooperation.

കുറിപ്പ്: തെലങ്കാനയെ ആന്ധ്രാപ്രദേശിൽ നിന്ന് 29-ാമത്തെ സംസ്ഥാനമായി വിഭജിച്ചിരിക്കുന്നു. മുകളിലുള്ള വിവരങ്ങളിൽ തെലങ്കാനയും ആന്ധ്രാപ്രദേശും ഉൾപ്പെടുന്ന ആന്ധ്രാപ്രദേശ് ഉണ്ട്.

പച്ചവിപ്ലവം

• 1967-68-ൽ കൃഷി മെച്ചപ്പെടുത്താൻ രണ്ട് ഘട്ടങ്ങളിലായി പച്ചവിപ്ലവം ആരംഭിച്ചു:

ആദ്യ പച്ചവിപ്ലവം:

• ആദ്യ പച്ചവിപ്ലവം പ്രധാനമായും ഗോതമ്പ് ഉത്പാദനത്തിന് പേരുള്ള പഞ്ചാബ്, ഹരിയാന, പടിഞ്ഞാറൻ ഉത്തർപ്രദേശ് എന്നീ സംസ്ഥാനങ്ങളിലാണ് ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ചത്.

രണ്ടാം പച്ചവിപ്ലവം:

• 1983-84-ൽ പച്ചവിപ്ലവം പടിഞ്ഞാറൻ, കേന്ദ്ര സംസ്ഥാനങ്ങളായ പശ്ചിമ ബംഗാൾ, ബിഹാർ, ഒഡിഷ, മധ്യപ്രദേശ്, ഉത്തർപ്രദേശ് എന്നിവയിലേക്ക് വ്യാപിപ്പിച്ചു.

പച്ചവിപ്ലവത്തിന്റെ ഫലങ്ങൾ:

• പച്ചവിപ്ലവത്തിന്റെ ഫലമായി ഗോതമ്പ് ഉത്പാദനം ഇരട്ടിയിലധികമായി, അരി ഉത്പാദനം 53 ശതമാനം വർധിച്ചു.

പാല്‍വളര്‍ത്തല്‍:

• ഓപ്പറേഷന്‍ ഫ്ലഡ് I (1970-81):

  • ഈ പദ്ധതി ലോകബാങ്കുമായി ചേര്‍ന്ന് ആരംഭിച്ചു.
  • വലിയ നഗരങ്ങളിലെ ദ്രാവക പാല്‍ വിപണിയെ നിയന്ത്രിക്കുക എന്നതായിരുന്നു ലക്ഷ്യം.

• ഓപ്പറേഷന്‍ ഫ്ലഡ് II (1981-85):

  • ഈ പദ്ധതി 1981-ല്‍ ആരംഭിച്ച് ഏകദേശം എല്ലാ സംസ്ഥാനങ്ങളിലേക്കും വ്യാപിപ്പിച്ചു.

• ഓപ്പറേഷന്‍ ഫ്ലഡ് III (1985-90):

  • ഈ പദ്ധതി 1985-ല്‍ ഏഴാമത് അഞ്ചുവര്‍ഷപദ്ധതിയുടെ കീഴില്‍ ആരംഭിച്ചു.

• അനുഷ്ഠാനം:

  • ഈ പദ്ധതികള്‍ നാഷണല്‍ ഡയറി ഡെവലപ്മെന്റ് ബോര്‍ഡ് (NDDB) ഉം ഇന്ത്യന്‍ ഡയറി കോര്‍പ്പറേഷന്‍ (IDC) ഉം ചേര്‍ന്ന് നടപ്പാക്കി.

**പാല്‍വളര്‍ത്തല്‍ പദ്ധതികളുടെ ഫലങ്ങള്‍:**ഇന്ത്യയുടെ പാല്‍ ഉത്പാദനവും അധികവും

ഇന്ത്യ ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ പാല്‍ ഉത്പാദക രാജ്യമായി മാറി. അതിന്റെ ഫലമായി വ്യക്തിക്ക് ലഭ്യമായ പാല്‍ 107 ഗ്രാമില്‍ നിന്ന് 232 ഗ്രാമായി ഉയര്‍ന്നു. എന്നാല്‍ ഈ വര്‍ദ്ധന അധിക പാലിന്റെ പ്രശ്നവും സൃഷ്ടിച്ചു.

ഇന്ത്യയിലെ സിഞ്ചന മാര്‍ഗ്ഗങ്ങള്‍

1. കിണറുകള്‍: ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും സാധാരണമായ സിഞ്ചന മാര്‍ഗ്ഗമാണ് കിണറുകള്‍; മൊത്തം സിഞ്ചിത പ്രദേശത്തിന്റെ ഏകദേശം പകുതിയും ഇതിലൂടെയാണ്. പ്രധാനമായും ഉത്തര്‍പ്രദേശ്, പഞ്ചാബ്, തമിഴ്‌നാട്, മഹാരാഷ്ട്ര എന്നിവിടങ്ങളിലാണ് ഇവ ഉപയോഗിക്കുന്നത്.
2. ടാങ്കുകള്‍: കേന്ദ്ര-ദക്ഷിണ ഇന്ത്യയില്‍, പ്രത്യേകിച്ച് ആന്ധ്രാപ്രദേശില്‍ ടാങ്കുകള്‍ സിഞ്ചനത്തിനായി ഉപയോഗിക്കുന്നു. മൊത്തം സിഞ്ചിത പ്രദേശത്തിന്റെ ഏകദേശം 10% ഇതിലൂടെയാണ്.
3. കനാലുകള്‍: പഞ്ചാബ്, ഉത്തര്‍പ്രദേശ്, ഹരിയാന എന്നിവിടങ്ങളില്‍ പ്രധാന സിഞ്ചന മാര്‍ഗ്ഗം കനാലുകളാണ്. മൊത്തം സിഞ്ചിത പ്രദേശത്തിന്റെ ഏകദേശം 40% ഇതിലൂടെ വെള്ളം ലഭിക്കുന്നു.

ഇന്ത്യയുടെ ഖനിജ സമ്പത്തുകള്‍

ഇന്ത്യയ്ക്ക് ഇരുമ്പ്, മൈക്ക, മാംഗനീസ്, ബോക്സൈറ്റ് തുടങ്ങിയ ധാതുസമ്പത്തുകളുണ്ട്. ആന്റിമണി, നിർമ്മാണ സാമഗ്രികൾ, സിമന്റ് വസ്തുക്കൾ, കളിമണ്ണ്, ക്രോമൈറ്റ്, ചുണ്ണാമ്പ്, ഡോളമൈറ്റ്, സ്വർണ്ണം എന്നിവയിലും രാജ്യം സ്വയംപര്യാപ്തമാണ്. എന്നാൽ, കopper, ലെഡ്, മെർക്കുറി, സിങ്ക്, ടിൻ, നിക്കൽ, പെട്രോളിയം ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ, സൾഫർ, ടംഗ്സ്റ്റൻ എന്നിവയിൽ ഇന്ത്യയ്ക്ക് കുറവുണ്ട്.

പട്ടിക 3.6: പ്രധാന ധാതുക്കൾ

ഇന്ത്യയിൽ കണ്ടെത്തിയ ധാതുക്കൾ

ടാക്ക: മധ്യപ്രദേശ്, ഗുജറാത്ത് എന്നിവിടങ്ങളിൽ കാണപ്പെടുന്നു.ക്രൂഡ് ഓയിൽ: അസം, ത്രിപുര, മണിപ്പൂർ, പശ്ചിമ ബംഗാൾ, ഗംഗാ താഴ്‌വര, ഹിമാചൽ പ്രദേശ്, കച്ച്, ആന്ധ്രപ്രദേശ്, പശ്ചിമ ബംഗാളിന്റെ തീരപ്രദേശം, ഒഡിഷ, മഹാരാഷ്ട്ര, ഗുജറാത്ത് എന്നിവിടങ്ങളിൽ കാണപ്പെടുന്നു.ലിഗ്നൈറ്റ്: തമിഴ്‌നാട്ടിലാണ് കാണപ്പെടുന്നത്, ഗുജറാത്ത്, പുതുച്ചേരി, രാജസ്ഥാൻ, ജമ്മു കശ്മീർ എന്നിവിടങ്ങളിലും ചില നിക്ഷേപങ്ങൾ കാണപ്പെടുന്നു. ലിഗ്നൈറ്റ് ഉത്പാദനത്തിൽ ഇന്ത്യ മൂന്നാം സ്ഥാനത്താണ്.സ്വർണം: കർണാടകയിലാണ് കാണപ്പെടുന്നത്, ചെറിയ അളവിൽ ആന്ധ്രപ്രദേശിലും കാണപ്പെടുന്നു.മാഗ്നസൈറ്റ്: തമിഴ്‌നാട്, ഉത്തരാഖണ്ഡ്, കർണാടക എന്നിവിടങ്ങളിൽ കാണപ്പെടുന്നു.ജിപ്സം: രാജസ്ഥാൻ, ജമ്മു കശ്മീർ, തമിഴ്‌നാട് എന്നിവിടങ്ങളിൽ കാണപ്പെടുന്നു.ലെഡ്-സിങ്ക്: ആന്ധ്രപ്രദേശ്, ഗുജറാത്ത്, മഹാരാഷ്ട്ര, മേഘാലയ, തമിഴ്‌നാട്, ഒഡിഷ, സിക്കിം, രാജസ്ഥാൻ എന്നിവിടങ്ങളിൽ കാണപ്പെടുന്നു.ക്രോമൈറ്റ്: ഒഡിഷ, ജാർഖണ്ഡ്, കർണാടക, തമിഴ്‌നാട്, മഹാരാഷ്ട്ര, ആന്ധ്രപ്രദേശ്, മണിപ്പൂർ എന്നിവിടങ്ങളിൽ കാണപ്പെടുന്നു.ഡോളമൈറ്റ്: മധ്യപ്രദേശ്, ഒഡിഷ, ഗുജറാത്ത്, മഹാരാഷ്ട്ര, ഉത്തർപ്രദേശ്, പശ്ചിമ ബംഗാൾ, അരുണാചൽ പ്രദേശ് എന്നിവിടങ്ങളിൽ കാണപ്പെടുന്നു.വജ്രം: മധ്യപ്രദേശിലാണ് കാണപ്പെടുന്നത്, ആന്ധ്രപ്രദേശിൽ ചില അവശേഷങ്ങൾ കാണപ്പെടുന്നു.

ഇന്ത്യയിലെ ദേശീയോദ്യാനങ്ങളും വന്യജീവി സങ്കേതങ്ങളും

• ദേശീയോദ്യാനങ്ങൾ: ഇന്ത്യയിൽ ഏകദേശം 94 ദേശീയോദ്യാനങ്ങളുണ്ട്. ഇവ ഏകദേശം 33,998 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ വിസ്തീർണ്ണം വഹിക്കുന്നു, ഇത് ഇന്ത്യയുടെ മൊത്തം ഭൂപ്രദേശത്തിന്റെ ഏകദേശം 1% ആണ്.
• വന്യജീവി സങ്കേതങ്ങൾ: ഇന്ത്യയിൽ ഏകദേശം 501 വന്യജീവി സങ്കേതങ്ങളുണ്ട്. ഇവ ഏകദേശം 1,07,310 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ വിസ്തീർണ്ണം വഹിക്കുന്നു, ഇത് ഇന്ത്യയുടെ മൊത്തം ഭൂപ്രദേശത്തിന്റെ ഏകദേശം 3% ആണ്.

പട്ടിക 3.7: പ്രധാനപ്പെട്ട സങ്കേതങ്ങളും ഉദ്യാനങ്ങളും

കോർബറ്റ് ദേശീയോദ്യാനം

• സ്ഥലം: നൈനിറ്റാൾ, ഉത്തരാഞ്ചൽ
• വിസ്തീർണ്ണം: 1318.54 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ
• വന്യജീവികൾ: പുലികൾ, ചിത്രപ്പുലികൾ, ആനകൾ, സാമ്പാർ

ഡചിഗാം സങ്കേതം

• സ്ഥലം: ശ്രീനഗർ/പുൽവാമ, കശ്മീർ
• വിസ്തീർണ്ണം: 141 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ
• വന്യജീവികൾ: കശ്മീരി കഴുതപ്പുലിയോ ഹാംഗുൽ, ഹിമാലയൻ കരടി, മസ്‌ക് മാൻ, അപൂർവ ഹിമാലയൻ പക്ഷികൾ

ഗാന്ധി സാഗർ സങ്കേതം

• സ്ഥലം: മന്ദ്സൗർ, നീമുച്, മധ്യപ്രദേശ്
• വിസ്തീർണ്ണം: 368.62 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ
• വന്യജീവികൾ: ചിതൽ, സാമ്പാർ, ചിന്കാര, ബാർക്കിംഗ് മാൻ, കാട്ടുപക്ഷികൾ

ഘാന പക്ഷിസങ്കേതം

• സ്ഥലം: ഭരത്പുർ, രാജസ്ഥാൻ
• വിസ്തീർണ്ണം: 29 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ
• വന്യജീവികൾ: ജലപക്ഷികൾ, കറുത്ത മാൻ, ചിതൽ, സാമ്പാർ

ഗിർ വനം

• സ്ഥലം: ജുനാഗഡ്, ഗുജറാത്ത്
• വിസ്തീർണ്ണം: 1412.13 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ
• വന്യജീവികൾ: ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയ വന്യജീവി സങ്കേതം, ഗിർ സിംഹങ്ങൾക്ക് പ്രസിദ്ധം

കസിരംഗ ദേശീയോദ്യാനം

• സ്ഥലം: ജോർഹാട്ട്, ആസാം
• വിസ്തീർണ്ണം: 430 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ
• വന്യജീവികൾ: ഗണ്ടർ, കാട്ടുപോത്ത്, ഹംസം, മാൻ, പന്നി, ആന, ചിത്രപ്പുലി, ലംഗൂർ, പൈതൺ

പാഖൽ സങ്കേതം

• സ്ഥലം: വരംഗൽ, ആന്ധ്രപ്രദേശ്
• വിസ്തീർണ്ണം: 874.20 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ
• വന്യജീവികൾ: പുലി, പാൻതർ, സാമ്പാർ, നിൽഗായ്, ചിതൽ, പുള്ളി മാൻ

പ്രധാനപ്പെട്ട പട്ടണങ്ങളും സ്ഥലങ്ങളും

പട്ടിക 3.8: നദീതീരങ്ങളിലുള്ള ഇന്ത്യൻ നഗരങ്ങൾ

ഇവിടെ ലളിതമായ ഭാഷയിൽ പുനഃലിഖിച്ച ഉള്ളടക്കം:

കുറിപ്പ്: ആന്ധ്രാപ്രദേശിൽ നിന്നാണ് തെലങ്കാന പ്രത്യേക സംസ്ഥാനമായി രൂപപ്പെട്ടത്. ഇന്ത്യയുടെ 29-ാമത്തെ സംസ്ഥാനമാണ് ആന്ധ്രാപ്രദേശ്. മുകളിലുള്ള വിവരത്തിൽ തെലങ്കാനയും ആന്ധ്രാപ്രദേശും ഉൾപ്പെടുന്നു.

ഇന്ത്യൻ വംശജരും അവരുടെ താമസസ്ഥലങ്ങളും:

രാഡേഷ്, ഛത്തീസ്ഗഡ്:

• ഛത്തീസ്ഗഡ് സംസ്ഥാനത്താണ് രാഡേഷ് ജനത താമസിക്കുന്നത്.

ഭിൽസ്:

• മധ്യപ്രദേശ്, രാജസ്ഥാൻ, ഗുജറാത്ത്, ഛത്തീസ്ഗഡ്, മഹാരാഷ്ട്ര എന്നീ സംസ്ഥാനങ്ങളിലാണ് ഭിൽസ് താമസിക്കുന്നത്.

ഭോട്ടിയാസ്:

• ഉത്തരാഖണ്ഡിലെ ഗഡ്വാൾ, കുമായുൻ പ്രദേശങ്ങളിലാണ് ഭോട്ടിയാസ് താമസിക്കുന്നത്.

ബിർഹോർ:

• ജാർഖണ്ഡിലെ ഹസാരിബാഗ് ജില്ലയിലാണ് ബിർഹോർ ജനത താമസിക്കുന്നത്.

ചെഞ്ചുസ്:

• ആന്ധ്രപ്രദേശ്, ഒറീസ എന്നീ സംസ്ഥാനങ്ങളിലാണ് ചെഞ്ചുസ് താമസിക്കുന്നത്.

ഗഡ്ഡിസ്:

• ഹിമാചൽ പ്രദേശ്, ജമ്മു കശ്മീർ എന്നീ സംസ്ഥാനങ്ങളിലാണ് ഗഡ്ഡിസ് താമസിക്കുന്നത്.

ഗാലോങ്:

• വടക്കുകിഴക്കൻ ഹിമാലയ പ്രദേശത്താണ് ഗാലോങ് ജനത താമസിക്കുന്നത്.

ഗാരോസ്:

• മേഘാലയ സംസ്ഥാനത്താണ് ഗാരോസ് താമസിക്കുന്നത്.

ഗോണ്ട്സ്:

• മധ്യപ്രദേശ്, ജാർഖണ്ഡ്, ഛത്തീസ്ഗഡ്, ഒറീസ, ആന്ധ്രപ്രദേശ് എന്നീ സംസ്ഥാനങ്ങളിലാണ് ഗോണ്ട്സ് താമസിക്കുന്നത്.

ഖാസ്:

• ഉത്തർപ്രദേശ്, ഹിമാചൽ പ്രദേശ്, ഉത്തരാഖണ്ഡ്, നേപ്പാൾ, ബംഗാൾ, സിക്കിം, ഭൂട്ടാൻ എന്നിവിടങ്ങളിലാണ് ഖാസ് ജനത താമസിക്കുന്നത്.

ഖാസിസ്:

• ആസാം, മേഘാലയ എന്നീ സംസ്ഥാനങ്ങളിലാണ് ഖാസിസ് താമസിക്കുന്നത്.

ഖോണ്ട്സ്:

• ഒറീസ, ആന്ധ്രപ്രദേശ് എന്നീ സംസ്ഥാനങ്ങളിലാണ് ഖോണ്ട്സ് താമസിക്കുന്നത്.

കോൾ:

• മധ്യപ്രദേശ്, ഛത്തീസ്ഗഡ് എന്നീ സംസ്ഥാനങ്ങളിലാണ് കോൾ ജനത താമസിക്കുന്നത്.

കോളം:

• ആന്ധ്രപ്രദേശ്, മഹാരാഷ്ട്ര എന്നീ സംസ്ഥാനങ്ങളിലാണ് കോളം ജനത താമസിക്കുന്നത്.

കോട്ടാസ്:

• തമിഴ്നാട്ടിലെ നീലഗിരി ജില്ലയിലാണ് കോട്ടാസ് താമസിക്കുന്നത്.

കൂക്കി:

• മണിപ്പൂർ സംസ്ഥാനത്താണ് കൂക്കി ജനത താമസിക്കുന്നത്.

ലഹോറ:

• നാഗാലാൻഡ്, ആസാം എന്നീ സംസ്ഥാനങ്ങളിലാണ് ലഹോറ ജനത താമസിക്കുന്നത്.

ലെപ്ചാസ്:

• സിക്കിം സംസ്ഥാനത്താണ് ലെപ്ചാസ് താമസിക്കുന്നത്.

ലുഷായിസ്:

• ത്രിപുര സംസ്ഥാനത്താണ് ലുഷായിസ് താമസിക്കുന്നത്.

മീന:

• മിന ജനങ്ങൾ രാജസ്ഥാൻ സംസ്ഥാനത്താണ് താമസിക്കുന്നത്.

മികിർസ്:

• മികിർസ് അസം സംസ്ഥാനത്താണ് താമസിക്കുന്നത്.

മോൺപ:

• മോൺപ ജനങ്ങൾ അരുണാചൽ പ്രദേശ് സംസ്ഥാനത്താണ് താമസിക്കുന്നത്.

മുണ്ടാസ്:

• മുണ്ടാസ് ജാർഖണ്ഡ് സംസ്ഥാനത്താണ് താമസിക്കുന്നത്.

മൂറിയാസ്:

• മൂറിയാസ് മധ്യപ്രദേശ് സംസ്ഥാനത്താണ് താമസിക്കുന്നത്.

കുരുഖ് ഒറാവോൺസ്:

• കുരുഖ് ഒറാവോൺസ് ജാർഖണ്ഡ്, ഒഡിഷ സംസ്ഥാനങ്ങളിലാണ് താമസിക്കുന്നത്.

ഓംഗെസ്:

• ഓംഗെസ് ആൻഡമാൻ നിക്കോബാർ ദ്വീപുകളിലാണ് താമസിക്കുന്നത്.

സാന്താൾസ്:

• സാന്താൾസ് പശ്ചിമ ബംഗാൾ, ജാർഖണ്ഡ്, ഒഡിഷ സംസ്ഥാനങ്ങളിലാണ് താമസിക്കുന്നത്.

ഇന്ത്യയിലെ ആദിവാസികൾ

• സ്സ: ബിഹാറിൽ കാണപ്പെടുന്നു.
• സേമ: നാഗാലാൻഡിലും അസമിലും കാണപ്പെടുന്നു.
• സെന്റിനലീസ്: ആൻഡമാൻ നിക്കോബാർ ദ്വീപുകളിൽ കാണപ്പെടുന്നു.
• ഷോമൻസ്: ആൻഡമാൻ നിക്കോബാർ ദ്വീപുകളിൽ കാണപ്പെടുന്നു.
• താങ്ക്ഹുൽ: നാഗാലാൻഡിലും അസമിലും കാണപ്പെടുന്നു.
• ടോഡാസ്: തമിഴ്‌നാട്ടിലെ നീലഗിരി കുന്നുകളിൽ കാണപ്പെടുന്നു.
• ഉറാലിസ്: കേരളത്തിൽ കാണപ്പെടുന്നു.
• വാർലിസ്: മഹാരാഷ്ട്രയിൽ കാണപ്പെടുന്നു.

ഇന്ത്യയിലെ ഹിൽ സ്റ്റേഷനുകൾ

• അൽമോറ: ഉത്തരാഖണ്ഡിലെ കുമൗൺ കുന്നുകളിൽ, 5500 അടി ഉയരത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
• ചെറാപ്പുഞ്ചി: മേഘാലയയിലെ ഷില്ലോങിന് 30 മൈൽ ദക്ഷിണത്തിൽ, 4455 അടി ഉയരത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
• കൂനൂർ: തമിഴ്നാട്ടിലെ നീലഗിരി കുന്നുകളിൽ, 6740 അടി ഉയരത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
• ഡൽഹൗസി: ഹിമാചൽ പ്രദേശിൽ, 7867 അടി ഉയരത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
• ദാർജിലിംഗ്: പശ്ചിമ ബംഗാളിൽ, 7168 അടി ഉയരത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
• ഗുൽമാർഗ്: ജമ്മു കാശ്മീരിൽ, 8850 അടി ഉയരത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
• കാലിംപോങ്: പശ്ചിമ ബംഗാളിലെ ദാർജിലിംഗിന് സമീപം, 4000 അടി ഉയരത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
• കസൗളി: ഹിമാചൽ പ്രദേശിലെ ഷിംലയ്ക്ക് സമീപം, 7200 അടി ഉയരത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
• കോടൈക്കാനൽ: തമിഴ്നാട്ടിൽ, 7200 അടി ഉയരത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
• കുളു വാലി: ഹിമാചൽ പ്രദേശിൽ, 3999 അടി ഉയരത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
• ലാൻസ്ഡൗൺ: ഉത്തരാഖണ്ഡിലെ ഗർവാളിൽ, 5597 അടി ഉയരത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
• മഹാബലേശ്വർ: മഹാരാഷ്ട്രയിൽ, 4500 അടി ഉയരത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
• മൗണ്ട് അബു: രാജസ്ഥാനിൽ, 3900 അടി ഉയരത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.

ഉത്തരാഖണ്ഡ്:

• മുക്തേശ്വർ: സമുദ്രനിരപ്പിൽ നിന്ന് 7,500 അടി ഉയരത്തിൽ

• മസൂറി: സമുദ്രനിരപ്പിൽ നിന്ന് 7,500 അടി ഉയരത്തിൽ

• നൈനിറ്റാൽ: സമുദ്രനിരപ്പിൽ നിന്ന് 6,365 അടി ഉയരത്തിൽ

• ഹിമാചൽ പ്രദേശ്:

• ഷിംല: സമുദ്രനിരപ്പിൽ നിന്ന് 7,000 അടി ഉയരത്തിൽ

• തമിഴ്നാട്:

  • ഊട്ടകമണ്ട് (ഊട്ടി): സമുദ്രനിരപ്പിൽ നിന്ന് 7,500 അടി ഉയരത്തിൽ

സെൻസസ് 2011:

• ജനസംഖ്യ:

  • ആകെ: 121 കോടി
  • പുരുഷന്മാർ: 62.37 കോടി
  • സ്ത്രീകൾ: 58.65 കോടി

• ജനസംഖ്യ വളർച്ച:

  • ആകെ വർദ്ധനവ്: 18.15 കോടി
  • വളർച്ചാ നിരക്ക്: 17.64%

• ജനസംഖ്യ സാന്ദ്രത:

  • ഗ്രാമീണ: 83.30 കോടി
  • നഗര: 37.71 കോടി
  • ആകെ: ചതുരശ്ര കിലോമീറ്ററിന് 382 പേർ

• ലിംഗ അനുപാതം:

  • ഗ്രാമീണ: 1000 പുരുഷന്മാർക്ക് 947 സ്ത്രീകൾ
  • നഗര: 1000 പുരുഷന്മാർക്ക് 926 സ്ത്രീകൾ

• സാക്ഷരതാ നിരക്ക്:

  • പുരുഷന്മാർ: 82.14%
  • സ്ത്രീകൾ: 65.46%

• ജനസംഖ്യ സാന്ദ്രത:

• വടക്കുകിഴക്കൻ ഡെൽഹിക്കാണ് ഏറ്റവും കൂടുതൽ ജനസംഖ്യ സാന്ദ്രത, ചതുരശ്ര കിലോമീറ്ററിന് 37,346 പേർ.

• ദിബാങ് വാലിയിലാണ് ഏറ്റവും കുറവ് ജനസംഖ്യ സാന്ദ്രത, ചതുരശ്ര കിലോമീറ്ററിന് വെറും 1 പേർ മാത്രം.

• ലിംഗ അനുപാതം:

• ഇന്ത്യയിലെ ലിംഗ അനുപാതം 1000 പുരുഷന്മാർക്ക് 940 സ്ത്രീകളാണ്.

• പുതുച്ചേരിയിലെ മാഹെ ജില്ലയിലാണ് ഏറ്റവും ഉയർന്ന ലിംഗ അനുപാതം, 1000 പുരുഷന്മാർക്ക് 1176 സ്ത്രീകൾ.

• ദമൻ ജില്ലയിലാണ് ഏറ്റവും കുറഞ്ഞ ലിംഗ അനുപാതം, 1000 പുരുഷന്മാർക്ക് 533 സ്ത്രീകൾ മാത്രം.

സാക്ഷരതാ നിരക്ക്:

• ഇന്ത്യയിലെ സാക്ഷരതാ നിരക്ക് 2001-ലെ 64.83%-ൽ നിന്ന് 2011-ലെ 74.04%- ആയി ഉയർന്നു.
• മിസോറാമിലെ സെർച്ചിപ്പ് ജില്ലയിലാണ് ഏറ്റവും ഉയർന്ന സാക്ഷരതാ നിരക്ക്, 98.76%.
• മധ്യപ്രദേശിലെ ആലിരാജ്പൂർ ജില്ലയിലാണ് ഏറ്റവും കുറഞ്ഞ സാക്ഷരതാ നിരക്ക്, 37.22%.

ജനസംഖ്യ വളർച്ചാ നിരക്ക്:

• അരുണാചൽ പ്രദേശിലെ കുറുങ് കുമേയ് ജില്ലയാണ് ഏറ്റവും ഉയർന്ന ജനസംഖ്യ വളർച്ചാ നിരക്ക് രേഖപ്പെടുത്തിയത്, 111.01%.
• നാഗാലാൻഡിലെ ലോംഗ്ലെംഗ് ജില്ല നെഗറ്റീവ് ജനസംഖ്യ വളർച്ചാ നിരക്ക് രേഖപ്പെടുത്തി, -58.39%.

ഏറ്റവും കൂടുതലും കുറവുമുള്ള ജനസംഖ്യയുള്ള ജില്ലകൾ:

• മഹാരാഷ്ട്രയിലെ താനെ ജില്ലയാണ് ഏറ്റവും കൂടുതൽ ജനസംഖ്യയുള്ളത്, 1,10,54,131 ആളുകളുണ്ട്.
• അരുണാചൽ പ്രദേശിലെ ദിബാങ് വാലി ഏറ്റവും കുറവ് ജനസംഖ്യയുള്ള ജില്ലയാണ്.

ഇവയെ ലളിതമായി പറഞ്ഞാൽ:

• ലക്ഷദ്വീപാണ് ഏറ്റവും കുറവ് ജനസംഖ്യയുള്ള കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശം.
• സിക്കിം ആണ് ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും കുറവ് ജനസംഖ്യയുള്ള സംസ്ഥാനം (6,07,688).
• ദമൻയും ദിയുവും 55.50% ഉയർന്ന ശതമാനം വളർച്ചയാണ് രേഖപ്പെടുത്തിയത്.
• മേഘാലയയ്ക്കാണ് ഏറ്റവും കുറഞ്ഞ ശതമാനം വളർച്ച (-0.47%).
• ഡെൽഹി എൻസിആറിനാണ് ചതുരശ്ര കിലോമീറ്ററിന് 11,297 ആളുകളെന്ന ഏറ്റവും ഉയർന്ന ജനസാന്ദ്രത.
• അരുണാചൽ പ്രദേശിനാണ് ചതുരശ്ര കിലോമീറ്ററിന് 17 ആളുകളെന്ന ഏറ്റവും കുറഞ്ഞ ജനസാന്ദ്രത.
• കേരളത്തിനാണ് 1000 പുരുഷന്മാർക്ക് 1084 സ്ത്രീകളെന്ന ഏറ്റവും ഉയർന്ന ലിംഗാനുപാതം.
• കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങളിൽ ദമനും ദിയുവും ഏറ്റവും കുറഞ്ഞ ലിംഗാനുപാതമാണ് (618).
• സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ ഹരിയാനയ്ക്കാണ് ഏറ്റവും കുറഞ്ഞ ലിംഗാനുപാതം (877).
• കേരളത്തിനാണ് 93.91% ഏറ്റവും ഉയർന്ന സാക്ഷരത നിരക്ക്.
• സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ ബിഹാറിനാണ് ഏറ്റവും കുറഞ്ഞ സാക്ഷരത നിരക്ക് (63.82%), എന്നാൽ 2001-11 ദശകത്തിൽ സാക്ഷരത നിരക്കിൽ ഏറ്റവും ഉയർന്ന വളർച്ചയും ഇതിനുണ്ടായിരുന്നു.

പട്ടിക 3.11: അടിസ്ഥാന വിവരങ്ങൾ

ഇതാ ഉള്ളടക്കത്തിന്റെ ലളിതമായ പതിപ്പ്:

കുറിപ്പ്: ജിഡിപി പെര capita എന്നത് സംസ്ഥാനത്തിന്റെ ജനസംഖ്യയെ ജിഡിപിയായി ഹരിച്ച് കണക്കാക്കുന്നതാണ്.ഇവിടെ ഉള്ളടക്കം ലളിതമായ ഭാഷയിൽ പുനരെഴുതിയിരിക്കുന്നു:

**ശ്രീനഗർ (ഗ്രീഷ്മകാല തലസ്ഥാനം); ജമ്മു (ശീതകാല തലസ്ഥാനം).**2011-ലെ താൽക്കാലിക കണക്കുകൾ പ്രകാരം.

കുറിപ്പ്: ആന്ധ്രപ്രദേശിൽ നിന്ന് തെലങ്കാനയെ 29-ാമത്തെ സംസ്ഥാനമായി വേർതിരിച്ചു. മുകളിലുള്ള വിവരത്തിൽ തെലങ്കാനയും ആന്ധ്രപ്രദേശും ഉൾപ്പെടുന്ന ആന്ധ്രപ്രദേശാണ്.