অৰ্থনীতি পাঁচ বছৰীয়া পৰিকল্পনাৰ সাৰাংশ
পাঁচ বছৰীয়া পৰিকল্পনাৰ সাৰাংশ – RRB দ্ৰুত পুনৰীক্ষণ
মনে ৰাখিবলৈ সহায়ক শব্দ: “1-2-3-4-5-6-7-8-9-10-12-None” → প্ৰথমৰ পৰা দ্বাদশ পৰ্যন্ত পৰিকল্পনা + NITI Aayog যুগ (ত্ৰয়োদশ নাই)
1. সময়ৰেখা আৰু মূল থীম
| পৰিকল্পনা | বছৰ | টেগ-লাইন/মূল ফোকাছ | GDP বৃদ্ধিৰ লক্ষ্য | প্ৰকৃত |
|---|---|---|---|---|
| প্ৰথম | 1951-56 | কৃষি আৰু সেচ | 2.1 % | 3.6 % |
| দ্বিতীয় | 1956-61 | শিল্প ভিত্তি (ইস্পাত) | 4.5 % | 4.2 % |
| তৃতীয় | 1961-66 | স্বয়ংনিৰ্ভৰতা | 5.6 % | 2.8 % (যুদ্ধ/খৰাপ বছৰ) |
| পৰিকল্পনা বিৰতি | 1966-69 | বাৰ্ষিক পৰিকল্পনা | – | – |
| চতুৰ্থ | 1969-74 | স্থিৰতাৰ সৈতে বৃদ্ধি “Garibi Hatao” | 5.7 % | 3.3 % |
| পঞ্চম | 1974-79 | দাৰিদ্ৰ্য নিবাৰণ (ন্যূনতম প্ৰয়োজন) | 4.4 % | 5.0 % (আগতে শেষ – 1978) |
| Rolling | 1978-80 | জনতা পৰিকল্পনা (তৈল সংকট) | – | – |
| ষষ্ঠ | 1980-85 | দাৰিদ্ৰ্য আৰু নিযুক্তি | 5.2 % | 5.5 % |
| সপ্তম | 1985-90 | খাদ্য-কাম-উৎপাদনশীলতা | 5.0 % | 6.0 % |
| বাৰ্ষিক | 1990-91 | সংকট স্থিৰকৰণ | – | – |
| অষ্টম | 1992-97 | মানৱ উন্নয়ন + সংস্কাৰ | 5.6 % | 6.8 % |
| নবম | 1997-02 | “সামাজিক ন্যায়ৰ সৈতে বৃদ্ধি” | 6.5 % | 5.5 % |
| দশম | 2002-07 | “অধিক দ্ৰুত, অধিক অন্তৰ্ভুক্তিমূলক” | 8.0 % | 7.7 % |
| একাদশ | 2007-12 | “অন্তৰ্ভুক্তিমূলক বৃদ্ধি” | 9.0 % | 8.0 % |
| দ্বাদশ | 2012-17 | “অধিক দ্ৰুত, টেকসই, অধিক অন্তৰ্ভুক্তিমূলক” | 8.0 % | 7.1 % |
| 2017ৰ পিছত | NITI Aayog | 3 বছৰীয়া কাৰ্যসূচী (ত্ৰয়োদশ নাই) | – | – |
2. মনত ৰাখিবলৈ দ্ৰুত তথ্য
- সবাতোকৈ দীঘলীয়া পঞ্চবৰ্ষীয় পৰিকল্পনা: ৬ষ্ঠ (৫ বছৰ) → কাৰ্যকৰীভাৱে সবাতোকৈ চুটি আছিল ৫ম (1978 ত শেষ হৈছিল)
- সবাতোকৈ উচ্চ বাস্তব প্ৰবৃদ্ধি: ৮ম পৰিকল্পনা (৬.৮ %)
- সবাতোকৈ নিম্ন বাস্তব: ৩য় পৰিকল্পনা (২.৮ %)
- প্ৰথম পৰিকল্পনাৰ সভাপতি: জৱাহৰলাল নেহৰু (1950 ত পৰিকল্পনা আয়োগ গঠনো কৰিছিল)
- পৰিকল্পনা বিৰতি: ৩ বাৰ্ষিক পৰিকল্পনা (1966-69) ৩য় পৰিকল্পনাৰ ব্যৰ্থতাৰ পিছত
- ৰোলিং পৰিকল্পনা ধাৰণা আৰম্ভ কৰিছিল: জনতা চৰকাৰে (1978-80)
- ডিছইনভেষ্টমেণ্ট নীতি আৰম্ভ হৈছিল: 1991 → ৮ম পৰিকল্পনাত প্ৰতিফলিত
- নীতি আয়োগে পৰিকল্পনা আয়োগৰ সলনি লৈছে: 1 জানুৱাৰী 2015 (13 ৰা পৰিকল্পনা নাই)
3. খণ্ড-বিশেষ স্ন্যাপশ্বট
| পৰিকল্পনা | পতাকা প্ৰকল্প / পৰিকল্পনা |
|---|---|
| ১ম | ভাক্ৰা-নাঙ্গল, হিৰাকুড বাঁধ; সম্প্ৰদায় উন্নয়ন |
| ২য় | ইস্পাত কাৰখানা (ভিলাই, দুৰ্গাপুৰ, ৰৌৰকেলা) |
| ৩য় | ৩ IIT (বোম্বে, কানপুৰ, মাদ্ৰাজ) |
| ৫ম | একীভূত গাঁও চাকৰি প্ৰকল্প (IREP) |
| ৬ষ্ঠ | ৰাষ্ট্ৰীয় গাঁও চাকৰি প্ৰকল্প (NREP) → পিছত MGNREGA ৰ মূল |
| ৮ম | প্ৰধানমন্ত্ৰী গ্ৰাম সড়ক যোজনা (PMGSY) আৰম্ভ |
| ১১তম | MGNREGA বিস্তৃত; শিক্ষাৰ অধিকাৰ (2010) |
| ১২তম | প্ৰত্যক্ষ লাভ হস্তান্তৰ (DBT), ডিজিটেল ইণ্ডিয়া বীজ বপন |
4. স্মৃতি ট্ৰিক
-
১ম-৫ম পৰিকল্পনাৰ “A-B-C-D-E”:
A – কৃষি (১ম)
B – মৌলিক আৰু গুৰু ইন্ডাষ্ট্ৰি (২য়)
C – সঙ্কট আৰু স্বয়ংনিৰ্ভৰতা (৩য়)
D – খৰাপ → পৰিকল্পনা বিৰতি
E – দাৰিদ্ৰ্য নিবাৰণ (৫ম) -
৮-৯-১০-১১ = প্ৰবৃদ্ধি হাৰ ৬→৭→৮ % লৈ লাফ খায় (প্ৰায়)
5. সম্ভাব্য RRB MCQ
Q1. কোনটো পঞ্চবাৰ্ষিক পৰিকল্পনাক “গাড়গীল যোজনা” বুলিও কোৱা হয়?
Ans. তৃতীয় পঞ্চবাৰ্ষিক পৰিকল্পনা (1961-66)Q2. প্লেনিং কমিচন ভাৰত চৰকাৰৰ এখন প্ৰস্তাৱৰে দ্বাৰা কেতিয়া গঠন কৰা হৈছিল?
Ans. 15 মাৰ্চ 1950Q3. “গৰীবী হটাও” শ্লোগান কোনটো পৰিকল্পনাৰ সৈতে জড়িত আছিল?
Ans. চতুৰ্থ পঞ্চবাৰ্ষিক পৰিকল্পনাQ4. প্ৰথম পৰিকল্পনাই কোনটো খণ্ডত সবাতোকৈ বেছি গুৰুত্ব দিছিল?
Ans. কৃষি আৰু সেচQ5. কোনটো পৰিকল্পনাই সবাতোকৈ উচ্চ প্ৰকৃত গড় বাৰ্ষিক GDP বৃদ্ধিৰ নথিভুক্ত কৰিছিল?
Ans. অষ্টম পৰিকল্পনা (6.8 %)Q6. “সমান্তৰাল বৃদ্ধি” শব্দটো প্ৰথমবাৰৰ বাবে স্পষ্টভাৱে কোনটো পৰিকল্পনা নথিপত্ৰত ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল?
Ans. একাদশ পঞ্চবাৰ্ষিক পৰিকল্পনাQ7. কোনটো পৰিকল্পনাৰ পিছত প্লেনিং কমিচন বিলোপ কৰা হৈছিল?
Ans. দ্বাদশ পৰিকল্পনা (ত্ৰয়োদশৰ আগতে বিলোপ কৰা হৈছিল)Q8. কোনটো পৰিকল্পনাৰ সময়ত নতুন অৰ্থনৈতিক নীতি (উদাৰীকৰণ) প্ৰৱৰ্তন কৰা হৈছিল?
Ans. অষ্টম পৰিকল্পনা (1992-97)Q9. “ৰোলিং প্লেন” ধাৰণাটো কোন চৰকাৰৰ সময়ত প্ৰৱৰ্তন কৰা হৈছিল?
Ans. জনতা পাৰ্টি চৰকাৰ (1978-80, পঞ্চম আৰু ষষ্ঠৰ মাজত)প্ৰশ্ন ১০. পৰিকল্পনা আয়োগৰ শেষ উপাধ্যক্ষ কোন আছিল?
উত্তৰ. মোন্তেক সিং আহলুৱালিয়াশেষ দিনৰ টিপ্: কেৱল মনত ৰাখক ১-২-৩-৪-৫-৬-৭-৮-৯-১০-১২ → ১৩ নাই। সৰ্বোচ্চ বৃদ্ধি = ৮ম; কৃষি = ১ম; অন্তৰ্ভুক্তিমূলক = ১১ম। শুভকামনা!
BETA
