ৰাষ্ট্ৰকুট
ৰাষ্ট্ৰকূট
প্ৰতিষ্ঠা আৰু বিস্তাৰ
- প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল: দন্তিদুৰ্গা (দন্তিদুৰ্গা I নামেও জনাজাত)
- প্ৰতিষ্ঠা কৰা সময়: 753 খ্ৰীষ্টাব্দ
- ৰাজধানী: মান্যখেড়ি (প্ৰাৰম্ভিকভাৱে), পিছত **ভোকৰ》লৈ স্থানান্তৰ
- ক্ষমতালৈ উত্থান: দন্তিদুৰ্গাই বাটাপিৰ চালুক্যৰ পৰাজয় কৰি ৰাষ্ট্ৰকূট বংশ প্ৰতিষ্ঠা কৰে
- প্ৰধান বিস্তাৰ: অমোঘবংশ I (শাসন c. 814–878 খ্ৰীষ্টাব্দ)
- ভৌগোলিক বিস্তাৰ:
- ডেকান অঞ্চল জয় কৰে
- দক্ষিণ ভাৰতৰ অংশত নিয়ন্ত্ৰণ বিস্তাৰ কৰে
- পশ্চিম ঘাটৰ ওপৰত আধিপত্য প্ৰতিষ্ঠা কৰে
- প্ৰশাসনিক ব্যৱস্থা: কেন্দ্ৰীয় প্ৰশাসন, সামৰিক আৰু অৰ্থনৈতিক নীতিত গভীৰ গুৰুত্ব
- অৰ্থনৈতিক নীতি: ব্যৱসায় উৎসাহিত কৰে, বিশেষকৈ আৰব বিশ্ব আৰু দক্ষিণ-পূব এচিয়াৰ সৈতে
- সাংস্কৃতিক পৃষ্ঠপোষকতা: কলা, স্থাপত্য আৰু সাহিত্যক উৎসাহিত কৰে
ৰজা
| ৰজা | শাসনকাল | প্ৰধান সাফল্য |
|---|---|---|
| দন্তিদুৰ্গা I | c. 753–793 খ্ৰীষ্টাব্দ | ৰাষ্ট্ৰকূট বংশ প্ৰতিষ্ঠা, চালুক্যক পৰাজয় |
| কৃষ্ণ I | c. 793–814 খ্ৰীষ্টাব্দ | ক্ষমতা সংহতি, অঞ্চল বিস্তাৰ |
| অমোঘবংশ I | c. 814–878 খ্ৰীষ্টাব্দ | সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ শাসক, সাম্ৰাজ্য বিস্তাৰ, কলা-সংস্কৃতিৰ পৃষ্ঠপোষক |
| ইন্দ্ৰ III | c. 907–967 খ্ৰীষ্টাব্দ | পতনৰ সময়ত শাসন, চোল আৰু চালুক্যৰ পৰা চ্যালেঞ্জ |
| কৃষ্ণ II | c. 967–973 খ্ৰীষ্টাব্দ | অন্তিম গুৰুত্বপূৰ্ণ শাসক, বংশৰ পতনৰ আৰম্ভণি |
সংঘৰ্ষ
- চালুক্য-ৰাষ্ট্ৰকূট যুদ্ধ:
- দন্তিদুৰ্গ বনাম বাতাপিৰ চালুক্য: দন্তিদুৰ্গৰ বিজয়ে ৰাষ্ট্ৰকূট শক্তি প্ৰতিষ্ঠা কৰিলে
- অমোঘবৰ্ষ বনাম কল্যাণীৰ চালুক্য: অমোঘবৰ্ষে চালুক্যক পৰাস্ত কৰি ৰাষ্ট্ৰকূট প্ৰভাৱ বিস্তাৰ কৰিলে
- চোলাৰ সৈতে সংঘৰ্ষ:
- অমোঘবৰ্ষ I বনাম চোলা: অমোঘবৰ্ষে ৯ম শতাব্দীত চোলাক পৰাস্ত কৰিলে
- ৰাজা ৰাজা I বনাম ৰাষ্ট্ৰকূট: চোলাৰ ৰাজা ৰাজা Iয়ে ১০ম শতাব্দীত ৰাষ্ট্ৰকূটক পৰাস্ত কৰিলে
- অভ্যন্তৰীণ সংঘৰ্ষ:
- উত্তৰাধিকাৰ বিতৰ্কে সাম্ৰাজ্যৰ খণ্ডবিখণ্ড কৰিলে
- অমোঘবৰ্ষ Iৰ পিছত দুৰ্বল শাসকসকলে পতনৰ বাবে অৱদান কৰিলে
পতন
- পতনৰ কাৰণ:
- উত্তৰাধিকাৰ বিতৰ্ক আৰু দুৰ্বল শাসক
- চোলা আৰু চালুক্যৰ আক্ৰমণ
- অভ্যন্তৰীণ কলহ আৰু কেন্দ্ৰীভূত কৰ্তৃত্বৰ অভাৱ
- প্ৰধান ঘটনা:
- ৰাজা ৰাজা Iৰ আক্ৰমণ (প্ৰা. ৯৪৯ খ্ৰি.): ৰাষ্ট্ৰকূটক পৰাস্ত কৰি তেওঁলোকৰ আধিপত্যৰ অৱসান ঘটালে
- কৃষ্ণ II ৰ শাসনকাল (প্ৰা. ৯৬৭–৯৭৩ খ্ৰি.): শেষৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ শাসক, তাৰ পিছত বংশৰ পতন ঘটিল
- উত্তৰাধিকাৰ:
- ৰাষ্ট্ৰকূটসকল সামৰিক শক্তি আৰু সাংস্কৃতিক পৃষ্ঠপোষকতাৰ বাবে জনাজাত আছিল
- তেওঁলোকৰ শাসনে দক্ষিণ ভাৰতৰ কলা আৰু স্থাপত্যৰ বিকাশত অৱদান আগবঢ়াইছিল
- বংশৰ পতনে চোলা আৰু চালুক্যৰ উত্থানৰ বাট মুকলি কৰিলে
প্ৰতিযোগিতামূলক পৰীক্ষাৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ তথ্য
- প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল: দন্তিদুৰ্গ (753 CE)
- সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ শাসক: অমোঘবংশ I (814–878 CE)
- ৰাজধানী: মান্যাখেডি → ভোকৰ
- প্ৰধান সংঘৰ্ষ: চালুক্য, চোল
- পতনৰ চিহ্ন: ৰাজা ৰাজা Iৰ আক্ৰমণ (949 CE)
- সাংস্কৃতিক অৱদান: কলা, স্থাপত্য আৰু সাহিত্যৰ পৃষ্ঠপোষকতা
- গুৰুত্বপূৰ্ণ তাৰিখসমূহ:
- 753 CE: ৰাষ্ট্ৰকূট বংশৰ প্ৰতিষ্ঠা
- 814 CE: অমোঘবংশ Iৰ শাসন
- 949 CE: ৰাজা ৰাজা Iয়ে ৰাষ্ট্ৰকূটক পৰাজয় কৰে
অন্যান্য বংশৰ পৰা পাৰ্থক্য
| বৈশিষ্ট্য | ৰাষ্ট্ৰকূট | চালুক্য | চোল |
|---|---|---|---|
| প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল | দন্তিদুৰ্গ | পুলাকেশি I | বিজয়ালয় |
| প্ৰতিষ্ঠা প্ৰায় | 753 CE | 543 CE | 850 CE |
| প্ৰধান শাসক | অমোঘবংশ I | পুলাকেশি II | ৰাজা ৰাজা I |
| ৰাজধানী | ভোকৰ | বাটাপি | তঞ্জাভূৰ |
| প্ৰভাৱৰ সময়কাল | 8ম–10ম শতিকা | 6ষ্ঠ–12শ শতিকা | 9ম–13শ শতিকা |
| পতন | 10ম শতিকা | 12শ শতিকা | 13শ শতিকা |