భారత రాజ్యాంగపు ఆర్టికల్స్ 5 నుండి 11

1. ఆర్టికల్ 5: రాజ్యాంగం ప్రారంభ సమయంలో పౌరసత్వం

• నిర్వచనం: 1950 జనవరి 26న భారతదేశంలో నివాసం ఉన్న వ్యక్తి, క్రింది షరతుల్లో ఏదైనా తీరితే అతను భారత పౌరుడిగా పరిగణించబడతాడు.
• షరతులు:
  • భారతదేశంలో జన్మించాడు
  • తల్లిదండ్రుల్లో ఎవరైనా ఒకరు భారతదేశంలో జన్మించారు
  • రాజ్యాంగం ప్రారంభానికి వెంటనే ముందు 5 సంవత్సరాలుగా భారతదేశంలో సాధారణంగా నివసించాడు

2. ఆర్టికల్ 6: పాకిస్తాన్ నుండి వలస వచ్చిన వ్యక్తులు

• వర్తింపు: విభజన సమయంలో లేదా అంతకు ముందు పాకిస్తాన్ నుండి భారతదేశానికి వలస వచ్చిన వ్యక్తులకు వర్తిస్తుంది.
• రెండు వర్గాలు:
  • a.] 1948 జూలై 19కి ముందు వలస: ఈ వ్యక్తి పౌరుడిగా మారేందుకు:
    • అతను లేదా తల్లిదండ్రులు లేదా తాతయ్యలు ఎవరైనా ఒకరు భారతదేశంలో జన్మించి ఉండాలి [1935 భారత ప్రభుత్వ చట్టం ప్రకారం]
    • భారతదేశానికి వలస వచ్చి అక్కడే నివసిస్తూ ఉండాలి.
  • b.] 1948 జూలై 19 తర్వాత వలస: ఈ క్రింది విధంగా ఉండాలి:
    • భారత ప్రభుత్వ అధికారితో పౌరుడిగా నమోదు చేసుకోవాలి
    • నమోదుకు ముందు కనీసం 6 నెలల పాటు నివసించి ఉండాలి.

3. ఆర్టికల్ 7: పాకిస్తాన్‌కు వలస వెళ్లిన వ్యక్తులు

• వర్తింపు: 1947 మార్చి 1 తర్వాత పాకిస్తాన్‌కు వలస వెళ్లిన ప్రజలపై వర్తిస్తుంది.
• స్థితి: వారిని పౌరులుగా పరిగణించకూడదు.
• మినహాయింపు: అధికారిక అనుమతితో తిరిగి భారతదేశానికి వచ్చి తిరిగి స్థిరపడిన వారికి వర్తిస్తుంది.

4. ఆర్టికల్ 8: భారత వంశానికి చెందిన వారు భారతదేశం వెలుపల నివసిస్తున్నవారికి

• వర్తింపు: ప్రధానంగా బ్రిటిష్ పాలనలో భారత్ వెలుపల నివసించినవారికి.
• అర్హత: భారత్ వెలుపల నివసించిన వ్యక్తి పౌరుడిగా మారినట్లయితే:
  • అతను లేదా అతని తలిదండ్రులు లేదా తాతయ్యలు భారత్‌లో జన్మించారు [Government of India Act 1935 ప్రకారం]
  • మరియు అతను భారత రాయబార/కాన్సులర్ కార్యాలయంలో పౌరుడిగా నమోదు చేసుకున్నాడు.

5 ఆర్టికల్ 9: పౌరసత్వం మరియు విదేశీ పౌరసత్వం

• నిబంధన: ఒక వ్యక్తి స్వచ్ఛందంగా మరో దేశపు పౌరసత్వాన్ని స్వీకరిస్తే, అతను భారత పౌరుడిగా ఉండలేడు.
• సూత్రం: ఏకైక పౌరసత్వాన్ని ప్రోత్సహిస్తూ, ద్వంద్వ పౌరసత్వాన్ని తిరస్కరిస్తుంది.

6 ఆర్టికల్ 10: పౌరసత్వం కొనసాగింపు

• వ్యాప్తి:
  • ఆర్టికల్స్ 5-9 ప్రకారం పౌరుడిగా గుర్తించబడిన వ్యక్తి, నిరంతరం పౌరుడిగానే గుర్తించబడతాడు.
  • ఈ గుర్తింపు పార్లమెంట్ చేసిన చట్టాలకు లోబడి ఉంటుంది [ప్రధానంగా Citizenship Act 1955].

7 ఆర్టికల్ 11: పౌరసత్వ నియంత్రణపై పార్లమెంట్‌కు ప్రత్యేక అధికారం

• పార్లమెంట్‌కు అధికారాలు:
  • పౌరసత్వం పొందడం, రద్దు చేయడం, నియంత్రణపై చట్టాలు చేయడం.
  • ఇది Citizenship Act 1955 ఏర్పాటుకు దారితీసింది.

B] Citizenship Act of 1955

1. అవలోకనం

• అమలులోకి: 26 జనవరీ 1955.
• ఉద్దేశ్యం: భారత పౌరసత్వం పొందడం మరియు నిర్ధారణకు విధానం కల్పించడం.
• రద్దు: Citizenship Act, 1955 ను Citizenship Act, 1986 రద్దు చేసి భర్తీ చేసింది, తరువాత Citizenship (Amendment) Act, 2019 ద్వారా మార్చబడింది.

2. ముఖ్య నిబంధనలు

3. ముఖ్యమైన తేదీలు మరియు పదాలు

• అమలులోకి వచ్చిన తేదీ: 26వ జనవరి 1955.
• రద్దు చేసిన చట్టం: పౌరసత్వ చట్టం, 1986.
• సవరించిన చట్టం: పౌరసత్వ (సవరణ) చట్టం, 2019.

4. పోటీ పరీక్షల కోసం కీలక వాస్తవాలు

• పౌరసత్వ చట్టం, 1955 భారతదేశంలో పౌరసత్వంపై తొలి సమగ్ర చట్టం.
• ఇది పౌరసత్వ చట్టం, 1986 ద్వారా భర్తీ చేయబడింది, ఇది 1949 నవంబర్ 1 తర్వాత భారతదేశంలో జన్మించిన వ్యక్తుల కోసం “జన్మం ద్వారా పౌరసత్వం” అనే భావనను ప్రవేశపెట్టింది.
• పౌరసత్వ (సవరణ) చట్టం, 2019 సహజీకరణ మరియు వంశపారంపర్యం ద్వారా పౌరసత్వాన్ని పొందే అర్హతలలో మార్పులను ప్రవేశపెట్టింది.
• పౌరసత్వ చట్టం, 1955లోని కొన్ని నిబంధనలను పౌరసత్వ (సవరణ) చట్టం, 2019 ఇంకా ఉదహరిస్తుంది.

5. ఆర్టికల్స్ 5–11 మరియు పౌరసత్వ చట్టం, 1955 మధ్య తేడాలు

C] త్వరిత పునశ్చరణ కోసం సారాంశ పట్టిక