అంతర్జాతీయ సంస్థలు – రైల్వే పరీక్షల జనరల్ నాలెడ్జ్ క్యాప్సూల్

1. యునైటెడ్ నేషన్స్ సిస్టమ్ (UN)

• స్థాపన: 24 అక్టోబర్ 1945 (చార్టర్ సంతకం 26 జూన్ 1945, సాన్ ఫ్రాన్సిస్కో)
• ప్రధాన కార్యాలయం: న్యూయార్క్ సిటీ, USA
• సభ్యులు: 193 (చివరిది: దక్షిణ సూడాన్ 2011; హోలీ సీ & పాలస్తీనా పరిశీలక రాష్ట్రాలు)
• అధికారిక భాషలు: అరబిక్, చైనీస్, ఇంగ్లీష్, ఫ్రెంచ్, రష్యన్, స్పానిష్
• ప్రధాన అవయవాలు:
  1. జనరల్ అసెంబ్లీ
  2. భద్రతా మండలి (15 సభ్యులు – 5 శాశ్వత సభ్యులు)
  3. ఆర్థిక మరియు సామాజిక మండలి (ECOSOC)
  4. ట్రస్టీషిప్ కౌన్సిల్ (1994 నుండి నిలిపివేయబడింది)
  5. అంతర్జాతీయ న్యాయస్థానం (ICJ) – ది హేగ్
  6. కార్యదర్శి శాఖ – కార్యదర్శి జనరల్ (5-సంవత్సర పునర్వినియోగపరచదగిన పదవీకాలం)

UN కార్యదర్శి జనరల్లు

UN ప్రత్యేక సంస్థలు (UN వ్యవస్థలో భాగం కానీ స్వయంప్రతిపత్తి కలిగినవి)

UN దినోత్సవాలు – టాప్ 10

2. బ్రెట్టన్ వుడ్స్ ట్విన్స్

• IMF – 190 సభ్య దేశాలు; SDR బాస్కెట్: USD, EUR, CNY, JPY, GBP
• World Bank Group – 5 శాఖలు: IBRD, IDA, IFC, MIGA, ICSID

3. ప్రపంచ వాణిజ్య సంస్థ (WTO)

• స్థాపన: 1 జనవరి 1995 ( మార్రాకేష్ ఒప్పందం, 15 ఏప్రిల్ 1994)
• ప్రధాన కార్యాలయం: జెనీవా
• సభ్యులు: 164 (చివరిది: ఆఫ్ఘనిస్తాన్ 2016; ఇరాన్ ఇంకా సభ్యుడు కాదు)
• మంత్రిమండలి సమావేశం – సర్వోన్నత అవయవం, ప్రతి రెండు సంవత్సరాలకు ఒకసారి జరుగుతుంది
• భారత్ – స్థాపక సభ్యుడు; వాణిజ్య మరియు పరిశ్రమల మంత్రి ప్రతినిధి దళానికి నాయకత్వం వహిస్తారు

4. ప్రాంతీయ & రాజకీయ సమూహాలు

SAARC సమ్మిట్లు – భారత్

• 1వ సమ్మిట్: ఢాకా 1985
• 19వ సమ్మిట్: ఇస్లామాబాద్ 2016 (చివరిగా జరిగినది) – 20వ సమ్మిట్ 2017 నుండి వాయిదా పడింది

5. భద్రతా & రక్షణ మైత్రి సంఘాలు

6. శీఘ్ర సూచన పట్టికలు

పట్టిక-1: సంస్థల అధిపతులు (2024)

పట్టిక-2: UN & సంస్థలకు నోబెల్ శాంతి పురస్కారం

7. ఒక-లైనర్ రివిజన్ వాస్తవాలు

• UN జెండా: లేత నీలిరంగు నేపథ్యంలో తెల్లని చిహ్నం (అజిముతల్ ఈక్విడిస్టెంట్ ప్రొజెక్షన్).
• వీటో అధికారం: చైనా, ఫ్రాన్స్, రష్యా, UK, USA.
• UN దినోత్సవం 24 అక్టోబర్ 1945లో చార్టర్ అమలులోకి రావడాన్ని సూచిస్తుంది.
• IMF యొక్క అత్యున్నత నిర్ణయాధికార సంస్థ: బోర్డ్ ఆఫ్ గవర్నర్స్ (1 గవర్నర్/దేశం).
• World Bank యొక్క సాఫ్ట్-లోన్ విండో: IDA (ఇంటర్నేషనల్ డెవలప్మెంట్ అసోసియేషన్).
• WTO 1 జనవరి 1995న GATT ను భర్తీ చేసింది; GATT 1948-94 వరకు ఉనికిలో ఉంది.
• UNకు భారత్ శాశ్వత ప్రతినిధి: రుచిరా కంబోజ్ (2022 నుండి).
• SAARCకు 8 సభ్యులు ఉన్నారు; ఆఫ్ఘనిస్తాన్ 2007లో చేరింది.
• BRICS 2024 సమ్మిట్: రష్యా (కజాన్) – మొదటి విస్తరించిన BRICS+ సమ్మిట్.
• G-20 2023 సమ్మిట్: న్యూఢిల్లీ – “న్యూఢిల్లీ లీడర్స్ డిక్లరేషన్"ను స్వీకరించింది.
• ILO ఒకే ఒక UN సంస్థ, ఇది వెర్సైల్స్ ఒప్పందం (1919) ద్వారా సృష్టించబడింది.
• UN శాంతిపాలన 1948లో ప్రారంభమైంది (మధ్యప్రాచ్యంలో UNTSO).
• భారత్ UNPKFకు అతిపెద్ద సంచిత సైనిక దళ సహకారి (>2,75,000).
• అంతర్జాతీయ యువజన దినోత్సవం: 12 ఆగస్ట్ (UN).
• UNFCCC కార్యదర్శి శాఖ: బాన్, జర్మనీ.

బహుళ-ఎంపిక ప్రశ్నలు (MCQs)

చివరి నిమిష చిట్కా: “3-4-5” గుర్తుంచుకోండి – 3 బ్రెట్టన్ వుడ్స్ సంస్థలు (IMF, World Bank, GATT→WTO), 4 UN ప్రత్యేక సంస్థల ప్రధాన కార్యాలయాలు జెనీవాలో (ILO, WHO, WIPO, WMO), 5 శాశ్వత UNSC సభ్యులు. అన్ని శుభాకాంక్షలు!