జాతీయ ఆదాయం మరియు సముదాయాలు
A.4] జాతీయ ఆదాయం మరియు సమగ్రాలు
A.4.1] నిర్వచనం
- జాతీయ ఆదాయం అనేది ఒక దేశంలో నిర్దిష్ట కాల వ్యవధిలో, సాధారణంగా ఒక సంవత్సరంలో, ఉత్పత్తి అయిన అన్ని వస్తువులు మరియు సేవల మొత్తం విలువను సూచిస్తుంది.
- ఇది ఒక దేశ ఆర్థిక ప్రదర్శన మరియు జీవన ప్రమాణాన్ని కొలిచే ప్రమాణం.
- ముఖ్య పదాలు:
- GDP (స్థూల దేశీయ ఉత్పత్తి): ఒక నిర్దిష్ట కాల వ్యవధిలో ఒక దేశంలో ఉత్పత్తి అయిన అన్ని చివరి వస్తువులు మరియు సేవల మొత్తం మార్కెట్ విలువ.
- GNP (స్థూల జాతీయ ఉత్పత్తి): ఒక దేశ నివాసితులు ఎక్కడ ఉత్పత్తి చేసినా, వారి ద్వారా ఉత్పత్తి అయిన అన్ని చివరి వస్తువులు మరియు సేవల మొత్తం మార్కెట్ విలువ.
- NDP (నికర దేశీయ ఉత్పత్తి): GDP నుండి మూలధన వినియోగాన్ని తీసివేసినది.
- NMP (నికర జాతీయ ఉత్పత్తి): GNP నుండి మూలధన వినియోగాన్ని తీసివేసినది.
- NNP at Factor Cost: మార్కెట్ ధర వద్ద NMP నుండి పరోక్ష పన్నులను తీసివేసి, సబ్సిడీలను కలిపినది.
- వ్యక్తిగత ఆదాయం (PI): వ్యక్తులు అన్ని మార్గాల ద్వారా పొందిన ఆదాయం.
- వినియోగయోగ్య ఆదాయం (DI): వ్యక్తిగత ఆదాయం నుండి వ్యక్తిగత పన్నులను తీసివేసినది.
A.4.2] లెక్కింపు పద్ధతులు
1. ఆదాయ పద్ధతి
- ఉత్పత్తి అంశాల ద్వారా పొందిన అన్ని ఆదాయాల మొత్తం.
- సూత్రం:
$$
\text{జాతీయ ఆదాయం} = \text{వేతనాలు} + \text{అద్దె} + \text{వడ్డీ} + \text{లాభాలు}
$$
- ముఖ్యాంశాలు:
- అన్ని అంశ ఆదాయాలను కలిగి ఉంటుంది.
- బదిలీ చెల్లింపులను మినహాయిస్తుంది.
- భారతదేశంలో నికర జాతీయ ఉత్పత్తిని అంశ వ్యయం వద్ద లెక్కించడానికి ఉపయోగిస్తారు.
2. వ్యయ పద్ధతి
- చివరి వస్తువులు మరియు సేవలపై జరిగిన మొత్తం ఖర్చుల మొత్తం.
- సూత్రం:
$$
\text{GDP} = C + I + G + (X - M)
$$
- C: వినియోగ ఖర్చు
- I: పెట్టుబడి ఖర్చు
- G: ప్రభుత్వ ఖర్చు
- X: ఎగుమతులు
- M: దిగుమతులు
- ముఖ్యాంశాలు:
- ఆర్థిక వ్యవస్థలో మొత్తం ఖర్చును కొలుస్తుంది.
- ఎక్కువ దేశాల్లో GDP లెక్కించడానికి ఉపయోగిస్తారు.
- మధ్యవర్తు వస్తువులు మరియు సేవలను మినహాయిస్తుంది.
3. ** ఉత్పత్తి (విలువ-చేర్చు) పద్ధతి**
- ప్రతి ఉత్పత్తి దశలో చేర్చిన విలువ మొత్తం.
- సూత్రం:
$$
\text{GDP} = \sum (\text{అవుట్పుట్ విలువ} - \text{మధ్యవర్తు వినియోగం})
$$
- ముఖ్యాంశాలు:
- ద్వంద్వ లెక్కింపును నివారిస్తుంది.
- భారతదేశంలో GDP లెక్కించడానికి ఉపయోగిస్తారు.
- ప్రతి సంస్థ చేర్చిన విలువపై దృష్టి పెడుతుంది.
4. GDP మరియు GNP పోలిక
| పారామితి |
GDP |
GNP |
| వ్యాప్తి |
దేశీయ ఉత్పత్తి |
నివాసిత ఉత్పత్తి |
| అంతర్గతంగా ఉంటుంది |
అన్ని దేశీయ అంశాలు |
అన్ని నివాసిత అంశాలు |
| బహిష్కరిస్తుంది |
విదేశీ అంశాలు |
విదేశీ నివాసితులు |
| భారతదేశంలో ఉపయోగిస్తారు |
అవును (GDP కోసం) |
సాధారణంగా ఉపయోగించరు |
5. ముఖ్యమైన తేదీలు మరియు పదాలు
- 1951: భారత్ జాతీయ ఆదాయ డేటా సంకలనం ప్రారంభించింది.
- 1991: భారత్ NNP ఫ్యాక్టర్ కాస్ట్ నుండి GDP మార్కెట్ ప్రైస్కు మారింది.
- 2010: భారత్ సిస్టమ్ ఆఫ్ నేషనల్ అకౌంట్స్ (SNA) 1993ను అవలంబించింది.
- 2015: భారత్ జాతీయ ఆదాయ అంచనాల కోసం 2010 SNAను వాడటం ప్రారంభించింది.
6. పోటీ పరీక్షల కోసం కీలక వాస్తవాలు (SSC, RRB)
- జాతీయ ఆదాయం ఒక ప్రవాహ భావన.
- GDP అనేది ఆర్థిక కార్యకలాపాల కొలమానంగా అత్యంత సాధారణంగా ఉపయోగించబడుతుంది.
- NDP = GDP – అపచయం
- NMP = NNP – అపచయం
- NNP ఫ్యాక్టర్ కాస్ట్ = NNP మార్కెట్ ప్రైస్ – పరోక్ష పన్నులు + సబ్సిడీలు
- వ్యక్తిగత ఆదాయం = జాతీయ ఆదాయం – కార్పొరేట్ పన్నులు – సామాజిక భద్రతా విరాళాలు + బదిలీ చెల్లింపులు
- వినియోగ యోగ్య ఆదాయం = వ్యక్తిగత ఆదాయం – వ్యక్తిగత పన్నులు
7. ఉదాహరణలు
- 2022-23లో భారత GDP: ₹258.3 ట్రిలియన్
- 2022లో వ్యక్తికి GDP: ₹2.18 లక్షలు
- 2022-23లో భారత GDP వృద్ధి రేటు: 7.2%
- 2023-24 GDP వృద్ధి రేటు: 6.8%
8. GDP మరియు GNP మధ్య తేడాలు
| అంశం |
GDP |
GNP |
| దృష్టి |
దేశీయ ప్రాంతం |
నివాసిత జనాభా |
| ఆదాయం చేర్పు |
దేశీయ అంశాలు |
నివాసిత అంశాలు |
| ఆదాయం исключేషన్ |
విదేశీ అంశాలు |
విదేశీ నివాసితులు |
| భారతదేశంలో వినియోగం |
ప్రాథమిక కొలమాను |
తక్కువగా వాడతారు |
9. త్వరిత పునశ్చరణకు ముఖ్యమైన భావనలు
- ఫ్యాక్టర్ ఆదాయం: జీతాలు, అద్దె, వడ్డీ, లాభాలు.
- ట్రాన్స్ఫర్ చెల్లింపులు: సామాజిక భద్రత, నిరుద్యోగ భత్యాలు మొదలైనవి.
- పరోక్ష పన్నులు: ఎక్సైజ్, అమ్మకాల పన్ను, కస్టమ్స్ సుంకాలు.
- సబ్సిడీలు: ప్రభుత్వ ఆర్థిక సహాయం.
- నిష్క్రియీకరణ: మూలధన వినియోగ భత్యం.
- విలువ కలిగినది: అవుట్పుట్ – మధ్యవర్తి వినియోగం.
10. కీలక సూత్రాలు
- $ \text{GDP} = C + I + G + (X - M) $
- $ \text{NDP} = \text{GDP} - \text{Depreciation} $
- $ \text{NMP} = \text{NNP} - \text{Depreciation} $
- $ \text{NNP at Factor Cost} = \text{NNP at Market Price} - \text{Indirect Taxes} + \text{Subsidies} $
- $ \text{PI} = \text{NNP at Factor Cost} - \text{Corporate Taxes} - \text{Social Security Contributions} + \text{Transfer Payments} $
- $ \text{DI} = \text{PI} - \text{Personal Taxes} $
11. SSC, RRBలో తరచుగా అడిగే వాస్తవాలు
- జాతీయ ఆదాయం ఒక ప్రవాహ వేరియబుల్.
- GDP అనేది ఆర్థిక కార్యకలాపాల కొలమానం.
- భారతదేశ జాతీయ ఆదాయ డేటా సెంట్రల్ స్టాటిస్టిక్స్ ఆఫీస్ (CSO) ద్వారా సమకూర్చబడుతుంది.
- జీవన ప్రమాణాన్ని అంచనా వేయడానికి జాతీయ ఆదాయాన్ని ఉపయోగిస్తారు.
- ఫ్యాక్టర్ కాస్ట్ వద్ద GDP అనేది ఫ్యాక్టర్ కాస్ట్ వద్ద NNPకి సమానం.
- మార్కెట్ ధర వద్ద GDP అనేది మార్కెట్ ధర వద్ద NNPకి సమానం.
- భారతదేశ GDPని ఉత్పత్తి పద్ధతి ద్వారా లెక్కిస్తారు.
- డిప్రీషియేషన్ను క్యాపిటల్ కన్సంప్షన్ అలవెన్స్ అని కూడా పిలుస్తారు.
- పరోక్ష పన్నులు మార్కెట్ ధర వద్ద GDPలో చేర్చబడతాయి.
- ఫ్యాక్టర్ కాస్ట్ వద్ద NNP పొందేందుకు మార్కెట్ ధర వద్ద GDP నుండి సబ్సిడీలను తీసివేస్తారు.
BETA
