GDP - అధ్యయన నోట్స్

1. పరిచయం

• నిర్వచనం: GDP (స్కంద అంతర్గత ఉత్పత్తి) అనేది ఒక దేశంలో ఇచ్చిన కాలంలో, సాధారణంగా ఒక సంవత్సరంలో, ఉత్పత్తి అయిన అన్ని చివరి వస్తువులు మరియు సేవల మొత్తం మార్కెట్ విలువ.
• ఉద్దేశ్యం: ఇది ఒక దేశ ఆర్థిక ఆరోగ్యం మరియు ప్రదర్శనకు కీలక సూచిక.
• ఉద్భవం: ఈ భావనను మొదటిగా 1930లలో సైమన్ కుజ్నెట్స్ పరిచయం చేశారు.
• వినియోగం: ప్రభుత్వాలు, పెట్టుబడిదారులు మరియు ఆర్థికవేత్తలు ఆర్థిక వృద్ధి, ముడిధరలు మరియు ఉద్యోగాల ధోరణులను అంచనా వేయడానికి దీనిని ఉపయోగిస్తారు.
• ప్రతిస్పర్ధాత్మక పరీక్షలలో ప్రాముఖ్యత:
  • SSC, RRB మరియు ఇతర ప్రభుత్వ పరీక్షలలో తరచుగా అడుగుతారు.
  • తరచుగా ఆర్థిక విధానాలు, వృద్ధి రేట్లు మరియు అంతర్జాతీయ పోలికలతో అనుసంధానించబడి ఉంటుంది.

2. లక్షణాలు మరియు అంశాలు

2.1 GDP యొక్క ముఖ్య లక్షణాలు

• మార్కెట్ విలువ: GDP విలువను డబ్బు పరంగా కొలుస్తుంది.
• చివరి వస్తువులు మరియు సేవలు: ద్విగుణ లెక్కింపును నివారించేందుకు కేవలం చివరి వస్తువులు మరియు సేవలను మాత్రమే లెక్కిస్తుంది.
• భౌగోళిక సరిహద్దు: ఇది ఒక దేశ సరిహద్దులలో ఉత్పత్తిని కొలుస్తుంది, ఉత్పత్తిదారుల జాతీయత ఏదైనా కావచ్చు.
• కాల వ్యవధి: సాధారణంగా వార్షికంగా కొలుస్తారు, కానీ త్రైమాసిక డేటా కూడా సాధారణం.
• నామమాత్రపు vs వాస్తవ GDP:
  • నామమాత్రపు GDP: ప్రస్తుత ధరల ఆధారంగా ఉంటుంది.
  • వాస్తవ GDP: ముడిధరలకు అనుగుణంగా ఆధార సంవత్సర ధరలతో సర్దుబాటు చేయబడుతుంది.

2.2 GDP యొక్క భాగాలు

2.3 జిడిపి వృద్ధి రేటు

• నిర్వచనం: ఒక కాలం నుండి మరో కాలానికి జిడిపిలో వచ్చిన శాతం మార్పు.
• సూత్రం:
  $$ \text{GDP Growth Rate} = \frac{\text{GDP}{\text{current}} - \text{GDP}{\text{previous}}}{\text{GDP}_{\text{previous}}} \times 100 $$
• ప్రాముఖ్యత: ఆర్థిక విస్తరణ లేదా సంకోచాన్ని సూచిస్తుంది.
• ఉదాహరణ: భారతదేశ జిడిపి వృద్ధి రేటు FY2022 (2021-22)లో 7.2% ఉంది.

2.4 జిడిపి వర్సెస్ జిఎన్‌పి

2.5 తలస్త జిడిపి

• నిర్వచనం: దేశ జనాభా మొత్తాన్ని జిడిపితో భాగించడం.
• సూత్రం:
  $$ \text{GDP per Capita} = \frac{\text{GDP}}{\text{Population}} $$
• ప్రాముఖ్యత: వ్యక్తికి సగటు ఆర్థిక ఉత్పత్తిని కొలుస్తుంది.
• ఉదాహరణ: 2022లో భారతదేశ జిడిపి ప్రతి వ్యక్తికి సుమారు $2,400 (నామమాత్రపు)గా ఉంది, దానిని తక్కువ-మధ్య ఆదాయ దేశాలలో ఉంచింది.

2.6 ముఖ్యమైన తేదీలు మరియు పదాలు

• సైమన్ కుజ్నెట్స్: 1930లలో జిడిపిని ప్రవేశపెట్టారు.
• 1944 బ్రెటన్ వుడ్స్ సమావేశం: యుద్ధానంతర ఆర్థిక సహకారానికి ఫ్రేమ్‌వర్క్‌ను స్థాపించింది.
• 1953: అమెరికా కోసం మొదటి అధికారిక జిడిపి అంచనాలు.
• వరల్డ్ బ్యాంక్: అన్ని దేశాలకు జిడిపి డేటాను ప్రచురిస్తుంది.
• ఐఎంఎఫ్: జిడిపి డేటా మరియు ఆర్థిక అంచనాలను అందిస్తుంది.

2.7 సాధారణ పరీక్ష ప్రశ్నలు

• జిడిపి అంటే ఏమిటి మరియు ఇది ఎందుకు ముఖ్యమైనది?
• జిడిపి మరియు జిఎన్పి మధ్య తేడా చెప్పండి.
• జిడిపి యొక్క భాగాలు ఏమిటి?
• జిడిపి వృద్ధి రేటు ఎలా లెక్కించబడుతుంది?
• వ్యక్తికి జిడిపి అంటే ఏమిటి మరియు దానిని ఎలా ఉపయోగిస్తారు?

2.8 ఎస్ఎస్సీ, ఆర్ఆర్బీ కోసం కీలక వాస్తవాలు

• జిడిపి ఆర్థిక ప్రణాళిక మరియు విధాన నిర్ణయానికి కీలక సూచిక.
• నిజమైన వృద్ధి కొలిచేందుకు నామమాత్రపు జిడిపికంటే రియల్ జిడిపిని ఇష్టపడతారు.
• భారతదేశ జిడిపి ప్రపంచంలో అత్యంత వేగంగా పెరుగుతున్నదిగా ఉంది.
• దేశాల మధ్య జీవన ప్రమాణాలను పోల్చేందుకు వ్యక్తికి జిడిపిని ఉపయోగిస్తారు.
• వరల్డ్ బ్యాంక్ మరియు ఐఎంఎఫ్ జిడిపి డేటాను ప్రచురించే కీలక సంస్థలు.

2.9 తక్షణ పునశ్చరణ కోసం ఉదాహరణలు

• భారత్: 2022లో $3.7 ట్రిలియన్ జిడిపి, వ్యక్తికి జిడిపి $2,400 (నామమాత్రపు).
• యుఎస్ఎ: 2022లో $26.9 ట్రిలియన్ జిడిపి, వ్యక్తికి జిడిపి $75,000 (నామమాత్రపు).
• చైనా: 2022లో $17.7 ట్రిలియన్ జిడిపి, వ్యక్తికి జిడిపి $12,500 (నామమాత్రపు).

2.10 ముఖ్యాంశాల సారాంశం

• జిడిపి దేశంలోని మొత్తం ఆర్థిక ఉత్పత్తిని కొలుస్తుంది.
• ఇది C, I, G మరియు NXలతో కూడి ఉంటుంది.
• రియల్ జిడిపి ద్రవ్యోల్బణాన్ని సర్దుబాటు చేస్తుంది.
• వ్యక్తికి జిడిపి ఒక వ్యక్తికి సగటు ఉత్పత్తిని చూపుతుంది.
• ఆర్థిక ఆరోగ్యం మరియు వృద్ధిని అర్థం చేసుకోవడానికి జిడిపి కీలకం.