1. భారతదేశంలో క్రీడా పురస్కారాలు – అవలోకనం
- అత్యున్నత క్రీడా గౌరవం: మేజర్ ధ్యాన్ చంద్ ఖేల్ రత్న అవార్డు (గతంలో రాజీవ్ గాంధీ ఖేల్ రత్న).
- ప్రారంభం: 1991–92 (మొదటిసారి 1992లో ఇవ్వబడింది).
- శాఖ: యువజన వ్యవహారాలు & క్రీడలు, భారత ప్రభుత్వం.
- ఎంపిక సంఘం: శాఖ + SAI + జాతీయ క్రీడా సమాఖ్యలు + క్రీడా మంత్రి అధ్యక్షతన ఎంపిక కమిటీ.
2. జాతీయ క్రీడా పురస్కారాలు (వార్షిక)
| పురస్కారం |
నగదు బహుమతి |
మొదటి అవార్డు గ్రహీత |
ప్రారంభ సంవత్సరం |
ట్రోఫీ |
| మేజర్ ధ్యాన్ చంద్ ఖేల్ రత్న |
₹25 లక్షలు |
విశ్వనాథన్ ఆనంద్ (చెస్) |
1992 |
బంగారు పతకం + స్క్రోల్ |
| అర్జున అవార్డు |
₹15 లక్షలు |
కృష్ణ దాస్ (మల్లయుద్ధం) |
1961 |
కంచు విగ్రహం + స్క్రోల్ |
| ద్రోణాచార్య అవార్డు (రెగ్యులర్) |
₹15 లక్షలు |
బి.ఐ. ఫెర్నాండెజ్ (బాక్సింగ్ కోచ్) |
1985 |
కంచు విగ్రహం + స్క్రోల్ |
| ద్రోణాచార్య అవార్డు (జీవితకాల) |
₹15 లక్షలు |
ఓ.ఎం. నంబియార్ (అథ్లెటిక్స్) |
2002 |
కంచు విగ్రహం + స్క్రోల్ |
| ధ్యాన్ చంద్ అవార్డు |
₹10 లక్షలు |
షాహురాజ్ బిరాజ్దార్ (బాక్సింగ్) |
2002 |
ప్లాక్ + స్క్రోల్ |
| మౌలానా అబుల్ కలాం ఆజాద్ ట్రోఫీ |
₹15 లక్షలు (సంస్థ) |
పంజాబ్ విశ్వవిద్యాలయం |
1956 |
రోలింగ్ ట్రోఫీ |
3. పునఃనామకరణ & రీ-బ్రాండింగ్
- 2021 ఆగస్టు: రాజీవ్ గాంధీ ఖేల్ రత్న పునఃనామకరణ మేజర్ ధ్యాన్ చంద్ ఖేల్ రత్న.
- పురస్కారాల సూక్తి: “ఖేలో ఇండియా, ఫిట్నెస్ ఇండియా”.
4. మొదటిసారి వాస్తవాలు
- మొదటి మహిళ ఖేల్ రత్న: కర్నం మల్లేశ్వరి (వెయిట్ లిఫ్టింగ్, 1995).
- మొదటి పారా-అథ్లెట్ ఖేల్ రత్న: దేవేంద్ర ఝజారియా (జావెలిన్, 2017).
- మొదటి జట్టు క్రీడ ఖేల్ రత్న: సచిన్ టెండూల్కర్ (క్రికెట్, 1998).
- మొదటి ద్రోణాచార్య జీవితకాల: ఓ.ఎం. నంబియార్ (2002).
- మొదటి విదేశీ కోచ్ ద్రోణాచార్య: బి.ఐ. ఫెర్నాండెజ్ (క్యూబా జన్మ, 1985).
5. సంవత్సరం వారీ ఇటీవలి అవార్డు గ్రహీతలు (2023)
| పురస్కారం |
పేరు |
విభాగం |
| ఖేల్ రత్న |
చిరాగ్ శెట్టి & సత్విక్సైరాజ్ రంకిరెడ్డి |
బ్యాడ్మింటన్ |
| అర్జున |
సిఫ్త్ కౌర్ సామ్రా |
షూటింగ్ |
| అర్జున |
మహమ్మద్ షామి |
క్రికెట్ |
| ద్రోణాచార్య (జీవిత) |
లలిత్ కుమార్ |
మల్లయుద్ధం |
| ధ్యాన్ చంద్ |
మంజుషా కన్వర్ |
బ్యాడ్మింటన్ |
6. ద్రోణాచార్య vs ధ్యాన్ చంద్ అవార్డు
- ద్రోణాచార్య: సక్రియ కోచ్ (రెగ్యులర్) లేదా ≥60 సంవత్సరాలు మరియు 20 సంవత్సరాల కోచింగ్ (జీవితకాల).
- ధ్యాన్ చంద్: క్రీడలకు జీవితకాల సేవ చేసిన రిటైర్డ్ క్రీడాకారులకు ఇవ్వబడుతుంది.
7. ఒక లైనర్ రివిజన్ వాస్తవాలు
- ఖేల్ రత్న నగదు ₹7.5 లక్షల నుండి ₹25 లక్షలకు 2018లో పెంచబడింది.
- ఒకే సంవత్సరంలో ఇవ్వబడిన గరిష్ట అర్జున అవార్డులు: 29 (2020).
- టెండూల్కర్ ముందు అర్జున & ఖేల్ రత్న రెండూ పొందిన ఏకైక క్రికెటర్: ఎవరూ లేరు.
- 1961: అర్జున ప్రారంభం; 1985: ద్రోణాచార్య; 2002: ధ్యాన్ చంద్.
- MAKA ట్రోఫీ ఇంటర్-యూనివర్శిటీ పోటీలలో అత్యుత్తమ ప్రదర్శన ఇచ్చిన విశ్వవిద్యాలయంకి.
8. అంతర్జాతీయ క్రీడా పురస్కారాలు (RRBలో అడిగారు)
| పురస్కారం |
దేశం |
మొదటి భారతీయుడు |
సంవత్సరం |
| లారియస్ స్పోర్ట్స్ అవార్డు |
గ్లోబల్ |
సచిన్ టెండూల్కర్ (అసాధారణ సాధన) |
2015 |
| ఒలింపిక్ ఆర్డర్ |
IOC |
అడిల్లె సుమారివాల (IOA అధ్యక్షుడు) |
2022 |
| BBC స్పోర్ట్స్ పర్సనాలిటీ |
UK |
ఇంకా ఏ భారతీయుడు గెలవలేదు |
— |
| ESPY |
USA |
మేరీ కోమ్ (ఉత్తమ ఫైటర్) |
2021 |
9. MCQ ప్రాక్టీస్ (15+ ప్రశ్నలు)
Q1. రాజీవ్ గాంధీ ఖేల్ రత్న మొదటి గ్రహీత ఎవరు?
Ans. విశ్వనాథన్ ఆనంద్ (1992)
Q2. ద్రోణాచార్య అవార్డు ఏ సంవత్సరంలో ప్రారంభించబడింది?
Ans. 1985
Q3. మౌలానా అబుల్ కలాం ఆజాద్ ట్రోఫీ ఇవ్వబడుతుంది:
Ans. ఇంటర్-యూనివర్శిటీ పోటీలలో అత్యుత్తమ మొత్తం ప్రదర్శన ఇచ్చిన విశ్వవిద్యాలయం
Q4. మేజర్ ధ్యాన్ చంద్ ఖేల్ రత్న ప్రస్తుత నగదు బహుమతి ఎంత?
Ans. ₹25 లక్షలు
Q5. క్రింది వారిలో మొదటి పారా-అథ్లెట్ ఖేల్ రత్న గెలిచిన వ్యక్తి ఎవరు?
Ans. దేవేంద్ర ఝజారియా
Q6. ధ్యాన్ చంద్ అవార్డు ఇవ్వబడుతుంది:
Ans. రిటైర్మెంట్ తర్వాత క్రీడలకు జీవితకాల సేవ కోసం
Q7. ఖేల్ రత్న పొందిన మొదటి మహిళ?
Ans. కర్నం మల్లేశ్వరి (1995)
Q8. అర్జున అవార్డు ప్రారంభించబడింది:
Ans. 1961
Q9. ఈ క్రింది పురస్కారాలలో ఏది కోచ్లకు మాత్రమే ఇవ్వబడుతుంది?
Ans. ద్రోణాచార్య అవార్డు
Q10. 2021లో, రాజీవ్ గాంధీ ఖేల్ రత్న పునఃనామకరణ చేయబడింది:
Ans. మేజర్ ధ్యాన్ చంద్ ఖేల్ రత్న
Q11. 2023లో ధ్యాన్ చంద్ అవార్డు ఎవరికి లభించింది?
Ans. మంజుషా కన్వర్ (బ్యాడ్మింటన్)
Q12. ఏ భారతీయ విశ్వవిద్యాలయం మొదటిసారి MAKA ట్రోఫీ గెలిచింది?
Ans. పంజాబ్ విశ్వవిద్యాలయం (1956–57)
Q13. ఒకే సంవత్సరంలో ఇవ్వబడిన గరిష్ట సంఖ్యలో అర్జున అవార్డులు:
Ans. 29 (2020)
Q14. క్రింది వారిలో క్రికెట్ కోచింగ్ కోసం ద్రోణాచార్య అవార్డు పొందిన వ్యక్తి ఎవరు?
Ans. రామాకాంత్ అచరేకర్ (1990)
Q15. ఒలింపిక్ ఆర్డర్ అనేది ఇది యొక్క అత్యున్నత అవార్డు:
Ans. అంతర్జాతీయ ఒలింపిక్ కమిటీ (IOC)
Q16. సచిన్ టెండూల్కర్కు లారియస్ స్పోర్ట్స్ అవార్డు ఇవ్వబడిన వర్గం:
Ans. అసాధారణ సాధన
10. శీఘ్ర రివిజన్ పట్టిక (మెమరీ హ్యాక్)
| సంవత్సరం |
కొత్త పురస్కారం ప్రవేశపెట్టబడింది |
మొదటి అవార్డు గ్రహీత |
| 1961 |
అర్జున |
కృష్ణ దాస్ |
| 1985 |
ద్రోణాచార్య |
బి.ఐ. ఫెర్నాండెజ్ |
| 1992 |
ఖేల్ రత్న |
విశ్వనాథన్ ఆనంద్ |
| 2002 |
ధ్యాన్ చంద్ |
షాహురాజ్ బిరాజ్దార్ |
| 2021 |
ఖేల్ రత్న పునఃనామకరణ |
— |
చివరి చిట్కా: ప్రతి RRB GK విభాగంలో క్రీడా పురస్కారాల నుండి 2-3 ప్రశ్నలు ఉంటాయి – మొదటివారు, నగదు బహుమతులు, పునఃనామకరణ సంవత్సరం మరియు ఇటీవలి 2023 పేర్లు గుర్తుంచుకోండి.