వీరత్వ పురస్కారాలు
వీరత్వ పురస్కారాలు – ధైర్యానికి భారతదేశపు అత్యున్నత గౌరవాలు
1. పరిచయం
- ఉద్దేశ్యం: శత్రువు ముందు (యుద్ధం) లేదా యుద్ధభూమి దూరంగా (శాంతి సమయం) ఆత్మత్యాగం చేసిన ప్రత్యేక ధైర్య చర్యలను గుర్తించడం.
- ప్రకటన: సంవత్సరానికి రెండుసార్లు – గణతంత్ర దినోత్సవం (26 జనవరి) మరియు స్వాతంత్ర్య దినోత్సవం (15 ఆగస్టు).
- శాఖ: రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖ (MoD) – సంబంధిత సేవా ప్రధాన కార్యాలయాల ద్వారా ప్రాసెస్ చేయబడుతుంది.
2. వర్గాలు & ప్రాధాన్య క్రమం
| ప్రాధాన్య క్రమం | యుద్ధ సమయ వీరత్వం | శాంతి సమయ వీరత్వం |
|---|---|---|
| 1 | పరమ్ వీర్ చక్ర (PVC) | అశోక చక్ర (AC) |
| 2 | మహావీర్ చక్ర (MVC) | కీర్తి చక్ర (KC) |
| 3 | వీర్ చక్ర (VrC) | శౌర్య చక్ర (SC) |
3. యుద్ధ సమయ వీరత్వ పురస్కారాలు – ముఖ్యాంశాలు
| పురస్కారం | స్థాపించబడిన తేదీ | అర్హత | సూక్తి | ద్రవ్య సహాయం (2024) | రూపకల్పన |
|---|---|---|---|---|---|
| పరమ్ వీర్ చక్ర (PVC) | 26 జన 1950 | సైన్యం, నౌకాదళం, వాయుదళం యొక్క అన్ని ర్యాంకులు; కొన్ని సందర్భాల్లో పౌరులు | “ధైర్యం కోసం” | ₹ 25 లక్షలు | పర్పుల్-బ్రోంజు, 1-3/8″ వ్యాసం, రాష్ట్ర చిహ్నం & వజ్రాయుధం |
| మహావీర్ చక్ర (MVC) | 26 జన 1950 | -అదే- | - | ₹ 20 లక్షలు | వెండి, 1-3/8″ వ్యాసం, ఐదు చివరల నక్షత్రం |
| వీర్ చక్ర (VrC) | 26 జన 1950 | -అదే- | - | ₹ 15 లక్షలు | బ్రోంజు, 1-3/8″ వ్యాసం, అదే నక్షత్ర నమూనా |
4. శాంతి సమయ వీరత్వ పురస్కారాలు – ముఖ్యాంశాలు
| పురస్కారం | స్థాపించబడిన తేదీ | అర్హత | ద్రవ్య సహాయం (2024) | రూపకల్పన |
|---|---|---|---|---|
| అశోక చక్ర (AC) | 4 జన 1952 (15 ఆగ 1947 నుండి రెట్రో-ఎఫెక్టివ్) | అన్ని ర్యాంకులు + పౌరులు | ₹ 30 లక్షలు | గ్రీన్ సిల్క్ రిబ్బన్, 1-3/8″ వ్యాసం వెండి పతకం |
| కీర్తి చక్ర (KC) | 4 జన 1952 | -అదే- | ₹ 20 లక్షలు | AC లాగానే కానీ రిబ్బన్ 3 సమాన పట్టాలు (గ్రీన్-సాఫ్రాన్-గ్రీన్) |
| శౌర్య చక్ర (SC) | 4 జన 1952 | -అదే- | ₹ 15 లక్షలు | బ్రోంజు, సాఫ్రాన్ అంచులతో గ్రీన్ రిబ్బన్ |
5. గుర్తుంచుకోవలసిన ముఖ్య తేదీలు
| తేదీ | సంఘటన |
|---|---|
| 15 ఆగ 1947 | మొదటి పురస్కారాలు (AC, KC, SC) ప్రభావం చూపినట్లు భావించబడతాయి |
| 26 జన 1950 | PVC, MVC, VrC స్థాపించబడ్డాయి (భారత రాజ్యాంగ దినోత్సవం) |
| 4 జన 1952 | అశోక చక్ర శ్రేణి అధికారికంగా నోటిఫై చేయబడింది |
| 1950-2024 | మొత్తం PVC లు ప్రదానం చేయబడ్డాయి: 21 (20 మరణోత్తరం) |
| 1950-2024 | మొత్తం అశోక చక్రాలు: 90 (68 మరణోత్తరం) |
6. మొదటి & ప్రత్యేక గ్రహీతలు
| గౌరవం | మొదటి గ్రహీత | ఆపరేషన్/యుద్ధం |
|---|---|---|
| PVC | మేజర్ సోమనాథ్ శర్మ | బడ్గామ్ యుద్ధం, 1947 ఇండో-పాక్ యుద్ధం |
| MVC | బ్రిగేడియర్ కె. ఎం. కరియప్ప (తర్వాత ఫీల్డ్ మార్షల్) | 1948 |
| అశోక చక్ర | ఫ్లైయింగ్ ఆఫీసర్ సుహాస్ బిస్వాస్ | 1952 (మరణోత్తరం) |
| మొదటి PVC సజీవ గ్రహీత | మేజర్ (తర్వాత లెఫ్టినెంట్ జనరల్) యోగేంద్ర సింగ్ యాదవ్ | టైగర్ హిల్, కార్గిల్ 1999 |
| వాయుదళానికి మాత్రమే PVC | ఫ్లైయింగ్ ఆఫీసర్ నిర్మల్జిత్ సింగ్ సేఖోన్ | 1971 ఇండో-పాక్ యుద్ధం |
7. మహిళా గ్రహీతలు
| పేరు | పురస్కారం | సంవత్సరం | సేవ |
|---|---|---|---|
| నీరజా భనోట్ | అశోక చక్ర | 1987 (మరణోత్తరం) | పాన్-అమ్ క్రూ (పౌరుడు) |
8. త్వరిత-సూచన పట్టిక – మొత్తం పురస్కారాలు (1950-2024)
| పురస్కారం | మొత్తం | మరణోత్తరం | సజీవులు | చివరిగా ప్రదానం చేయబడినది (2024) |
|---|---|---|---|---|
| PVC | 21 | 20 | 1* | 2024 (మరణోత్తరం) |
| MVC | 218 | 153 | 65 | 2021 |
| VrC | 1,322 | 567 | 755 | 2024 |
| AC | 90 | 68 | 22 | 2024 |
| KC | 496 | 215 | 281 | 2024 |
| SC | 2,047 | 791 | 1,256 | 2024 |
* సుబేదార్ సంజయ్ కుమార్ (1999) మరియు గ్రెనడియర్ యోగేంద్ర సింగ్ యాదవ్ (1999) మాత్రమే ఇద్దరు సజీవ PVC గ్రహీతలు.
9. ఒక లైన్ రివిజన్ వాస్తవాలు
- PVC: భారతదేశానికి విక్టోరియా క్రాస్ (UK) & మెడల్ ఆఫ్ హానర్ (USA) సమానమైనది.
- PVC ను సావిత్రి ఖానోల్కర్ (భారత సైన్యాధికారి భార్య) రూపకల్పన చేసారు.
- PVC రిబ్బన్: సాదా పర్పుల్/డార్క్ మెరూన్.
- ఒకే సంఘర్షణలో గరిష్ఠ PVC లు: 4 (కార్గిల్ 1999).
- MVC పొందిన ఏకైక తండ్రి-కుమారుడు జంట: జనరల్ (అప్పటి కెప్టెన్) కె. ఎస్. థిమయ్య & అతని కుమారుడు.
- అశోక చక్రను భారతీయ ఆజ్ఞ క్రింద సేవ చేసే విదేశీయులకు కూడా ఇవ్వవచ్చు.
- వీరత్వ పురస్కారాలను రాజ్యాంగం యొక్క ఆర్టికల్ 18 కింద రద్దు చేయవచ్చు (అరుదుగా ఆమంత్రించబడుతుంది).
- 2020 నుండి, తదుపరి-వారసులు కూడా డిజిలాకర్ ద్వారా డిజిటల్ PVC/MVC/VrC సర్టిఫికేట్ పొందుతారు.
- ద్రవ్య భత్యం ఇన్కమ్-టాక్స్ నుండి సెక్షన్ 10(18) కింద మినహాయింపు పొందుతుంది.
రైల్వే పరీక్షల కోసం బహుళైచ్ఛిక ప్రశ్నలు
ప్ర1. భారతదేశపు అత్యున్నత శాంతి సమయ వీరత్వ పురస్కారం:
A) పరమ్ వీర్ చక్ర
B) మహావీర్ చక్ర
C) అశోక చక్ర
D) కీర్తి చక్ర
సమాధానం: C
ప్ర2. పరమ్ వీర్ చక్ర స్థాపించబడిన తేదీ:
A) 15 ఆగ 1947
B) 26 జన 1950
C) 4 జన 1952
D) 26 జన 1952
సమాధానం: B
ప్ర3. పరమ్ వీర్ చక్ర పతకాన్ని ఎవరు రూపకల్పన చేసారు?
A) లే కార్బుజియర్
B) సావిత్రి ఖానోల్కర్
C) నందలాల్ బోస్
D) లతా మంగేష్కర్
సమాధానం: B
ప్ర4. PVC రిబ్బన్ రంగు:
A) గ్రీన్
B) సాఫ్రాన్
C) పర్పుల్/మెరూన్
D) వైట్
సమాధానం: C
ప్ర5. ఇండో-పాక్ 1947 యుద్ధంలో మొదటి PVC గ్రహీత:
A) లెఫ్టినెంట్ అరుణ్ ఖేతర్పాల్
B) మేజర్ సోమనాథ్ శర్మ
C) కెప్టెన్ విక్రమ్ బత్రా
D) సుబేదార్ సంజయ్ కుమార్
సమాధానం: B
ప్ర6. యుద్ధభూమి దూరంగా ధైర్యం చూపినందుకు ఇచ్చే పురస్కారం ఏది?
A) వీర్ చక్ర
B) శౌర్య చక్ర
C) సేనా మెడల్
D) సర్వోత్తమ యుద్ధ సేవా మెడల్
సమాధానం: B
ప్ర7. 2024 వరకు ప్రదానం చేయబడిన మొత్తం PVC ల సంఖ్య:
A) 18
B) 20
C) 21
D) 25
సమాధానం: C
ప్ర8. కింది వాటిలో యుద్ధ సమయ పురస్కారం ఏది?
A) అశోక చక్ర
B) కీర్తి చక్ర
C) శౌర్య చక్ర
D) వీర్ చక్ర
సమాధానం: D
ప్ర9. PVC విజేతకు ద్రవ్య భత్యం (2024):
A) ₹ 10 లక్షలు
B) ₹ 20 లక్షలు
C) ₹ 25 లక్షలు
D) ₹ 30 లక్షలు
సమాధానం: C
ప్ర10. మొదటి మహిళా అశోక చక్ర గ్రహీత ఎవరు?
A) కిరణ్ బేడీ
B) నీరజా భనోట్
C) అవని చతుర్వేది
D) ప్రియా జింగన్
సమాధానం: B
ప్ర11. వాయుదళానికి ఇవ్వబడిన ఏకైక PVC ఎవరికి?
A) స్క్వాడ్రన్ లీడర్ ఆర్. హెచ్. తహిలియాని
B) విం గ్ కమాండర్ అభినందన్ వర్థమాన్
C) ఫ్లైట్ లెఫ్టినెంట్ నిర్మల్జిత్ సింగ్ సేఖోన్
D) ఎయిర్ చీఫ్ మార్షల్ పి. సి. లాల్
సమాధానం: C
ప్ర12. కార్గిల్ యుద్ధం 1999 లో ఎన్ని PVC లు ఇవ్వబడ్డాయి?
A) 2
B) 3
C) 4
D) 5
సమాధానం: C
ప్ర13. వీరత్వ పురస్కారాల గురించి ఏ ప్రకటన నిజం కాదు?
A) మరణోత్తరంగా ఇవ్వవచ్చు
B) పౌరులు అర్హులు కారు
C) సంవత్సరానికి రెండుసార్లు ప్రకటిస్తారు
D) రద్దు చేయడం సాధ్యమే
సమాధానం: B
ప్ర14. అశోక చక్ర శ్రేణి ఎవరిచే స్థాపించబడింది?
A) గవర్నర్-జనరల్
B) భారత రాష్ట్రపతి నోటిఫికేషన్ 1952
C) పార్లమెంట్ చట్టం 1949
D) కేబినెట్ రిజల్యూషన్ 1947
సమాధానం: B
ప్ర15. పురస్కారాన్ని దాని ద్రవ్య సహాయంతో (2024) జతచేయండి:
- PVC – A) ₹ 30 లక్షలు
- AC – B) ₹ 25 లక్షలు
- SC – C) ₹ 15 లక్షలు
సరైన జత:
A) 1-B, 2-A, 3-C
B) 1-A, 2-B, 3-C
C) 1-B, 2-C, 3-A
D) 1-C, 2-B, 3-A
సమాధానం: A
ప్ర16. “ధైర్యం కోసం” అనే సూక్తి దీనితో సంబంధం కలిగి ఉంది:
A) MVC
B) PVC
C) AC
D) KC
సమాధానం: B
ప్ర17. శాంతి సమయ పురస్కారాలకు సరైన ప్రాధాన్య క్రమం (అత్యున్నతం నుండి అత్యల్పం) ఏది?
A) KC → AC → SC
B) AC → KC → SC
C) SC → KC → AC
D) AC → SC → KC
సమాధానం: B
ప్ర18. వీరత్వ భత్యం ఇన్కమ్ టాక్స్ నుండి ఈ సెక్షన్ కింద మినహాయింపు పొందుతుంది:
A) 10(10D)
B) 80C
C) 10(18)
D) 80G
సమాధానం: C
ప్ర19. చివరి సజీవ PVC గ్రహీత గ్రెనడియర్ యోగేంద్ర సింగ్ యాదవ్ ఈ రెజిమెంట్ నుండి:
A) 18 గ్రెనడియర్స్
B) 13 జేకే రైఫిల్స్
C) 1 బీహార్
D) 17 హార్స్
సమాధానం: A
ప్ర20. ఏ సంవత్సరంలో డిజిలాకర్ ద్వారా డిజిటల్ వీరత్వ సర్టిఫికెట్లు మొదటిసారి జారీ చేయబడ్డాయి?
A) 2018
B) 2019
C) 2020
D) 2021
సమాధానం: C
మీ రైల్వే పరీక్షలకు శుభాకాంక్షలు!