ਅਧਿਆਇ 11 ਫੈਬਰਿਕ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਅਤੇ ਰੱਖ-ਰਖਾਅ

11.1 ਜਾਣ-ਪਛਾਣ

ਤੁਸੀਂ ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਅਧਿਆਇਆਂ ਵਿੱਚ ਸਾਡੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਮੌਜੂਦ ਕੱਪੜਿਆਂ ਦੇ ਮਹੱਤਵ ਬਾਰੇ ਸਿੱਖਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਕੱਪੜੇ ਦੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਅਤੇ ਸਾਂਭ-ਸੰਭਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੱਪੜੇ, ਫਰਨੀਚਰ, ਜਾਂ ਘਰੇਲੂ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਹੋਰ ਵਸਤੂ, ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਉਤਪਾਦ ਜਾਂ ਸਮੱਗਰੀ ਦੀ ਅੰਤਿਮ ਚੋਣ ਅਤੇ ਖਰੀਦ ਲਗਭਗ ਇਸਦੀ ਰੰਗ ਅਤੇ ਬਣਤਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਦਿੱਖ, ਇਸਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲਤਾ ‘ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਸਮੱਗਰੀ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਉਮਰ ਲਈ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖੀਆਂ ਜਾਣ। ਇਸ ਲਈ ਦੇਖਭਾਲ ਅਤੇ ਸਾਂਭ-ਸੰਭਾਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ:

  • ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਭੌਤਿਕ ਨੁਕਸਾਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਰੱਖਣਾ;
  • ਇਸਦੀ ਦਿੱਖ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣਾ:
    • ਇਸਦੇ ਰੰਗ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਏ ਬਿਨਾਂ ਦਾਗ ਅਤੇ ਗੰਦਗੀ ਦੂਰ ਕਰਨਾ
    • ਇਸਦੀ ਚਮਕ ਅਤੇ ਬਣਤਰ ਸੰਬੰਧੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨਰਮੀ, ਸਖ਼ਤੀ ਜਾ ਕਰਾਰਾਪਣ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣਾ ਜਾਂ ਦੁਬਾਰਾ ਬਹਾਲ ਕਰਨਾ
    • ਇਸਨੂੰ ਸਿਲਵਟਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਰੱਖਣਾ ਜਾਂ ਕਰੀਜ਼ਾਂ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣਾ ਜਾਂ ਸਿਲਵਟਾਂ ਹਟਾਉਣਾ ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਲੋੜ ਹੋਵੇ ਉੱਥੇ ਕਰੀਜ਼ਾਂ ਪਾਉਣਾ

11.2 ਮੁਰੰਮਤ

ਮੁਰੰਮਤ ਇੱਕ ਆਮ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਜੋ ਅਸੀਂ ਉਦੋਂ ਵਰਤਦੇ ਹਾਂ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਸਧਾਰਨ ਵਰਤੋਂ ਜਾਂ ਦੁਰਘਟਨਾ ਕਾਰਨ ਹੋਏ ਨੁਕਸਾਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਰੱਖਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

  • ਕੱਟਾਂ, ਫਟਾਂ, ਮੋਰੀਆਂ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ
  • ਬਟਨ/ਫਾਸਟਨਰ, ਰਿਬਨ, ਫੀਤੇ ਜਾਂ ਸਜਾਵਟੀ ਜੋੜਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਲੈਣਾ
  • ਜੇ ਸੀਵ ਅਤੇ ਹੇਮ ਖੁੱਲ੍ਹ ਜਾਣ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਸਿਲਾਈ ਕਰਨਾ

ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਦੇਖਭਾਲ ਉਦੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇਹ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਬਿਲਕੁਲ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਧੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਧਿਆਨ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇ ਕਿਉਂਕਿ ਧੋਣ ਦੇ ਦਬਾਅ ਨਾਲ ਕੱਪੜੇ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

11.3 ਧੋਣ-ਇਸਤਰੀ

ਕੱਪੜਿਆਂ ਦੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੇਖਭਾਲ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਇਸਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਰੱਖਣ ਲਈ ਧੋਣਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਮਤਲ, ਸਿਲਵਟ-ਮੁਕਤ ਦਿੱਖ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸਤਰੀ ਕਰਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸਮੱਗਰੀਆਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਦੁਰਘਟਨਾਵਰਤ ਦਾਗਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾਉਣ, ਬਾਰ-ਬਾਰ ਧੋਣ ਕਾਰਨ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਸਲੇਟੀ ਜਾਂ ਪੀਲੇਪਣ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਖ਼ਤੀ ਜਾਂ ਕਰਾਰਾਪਣ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਇਲਾਜ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਧੋਣ-ਇਸਤਰੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ - ਦਾਗ ਹਟਾਉਣਾ, ਧੋਣ ਲਈ ਕੱਪੜੇ ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ, ਧੋ ਕੇ ਕੱਪੜਿਆਂ ਤੋਂ ਗੰਦਗੀ ਦੂਰ ਕਰਨਾ, ਇਸਦੀ ਦਿੱਖ ਲਈ ਫਿਨਿਸ਼ਿੰਗ (ਨੀਲਾ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਸਟਾਰਚ ਕਰਨਾ) ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੁਥਰੀ ਦਿੱਖ ਲਈ ਦਬਾਅ ਕਰਨਾ ਜਾਂ ਇਸਤਰੀ ਕਰਨਾ ਤਾਂ ਕਿ ਉਹ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਤਿਆਰ ਸਟੋਰ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਣ।

ਦਾਗ ਹਟਾਉਣਾ

ਦਾਗ ਇੱਕ ਅਣਚਾਹੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਜਾਂ ਕੱਪੜੇ ‘ਤੇ ਰੰਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਬਾਹਰੀ ਪਦਾਰਥ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਅਤੇ ਸੋਖਣ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਸਧਾਰਨ ਧੋਣ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੁਆਰਾ ਹਟਾਇਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਇਲਾਜ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਦਾਗ ਹਟਾਉਣ ਲਈ ਸਹੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਲਈ, ਪਹਿਲਾਂ ਦਾਗ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਪਛਾਣ ਰੰਗ, ਗੰਧ ਅਤੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਦਾਗਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਗੀਕ੍ਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ:

(i) ਬਨਸਪਤੀ ਦਾਗ: ਚਾਹ, ਕੌਫੀ, ਫਲ ਅਤੇ ਸਬਜ਼ੀਆਂ। ਇਹ ਦਾਗ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ਾਬੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਖਾਰੀ ਮਾਧਿਅਮ ਦੁਆਰਾ ਹਟਾਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।

(ii) ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਦਾਗ: ਖੂਨ, ਦੁੱਧ, ਮੀਟ, ਅੰਡੇ, ਆਦਿ। ਇਹ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਠੰਡੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡਿਟਰਜੈਂਟਾਂ ਦੁਆਰਾ ਹਟਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

(iii) ਤੇਲ ਦੇ ਦਾਗ: ਤੇਲ, ਘਿਓ, ਮੱਖਣ, ਆਦਿ। ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਗਰੀਸ ਸਾਲਵੈਂਟਸ ਅਤੇ ਅਬਜ਼ੌਰਬੈਂਟਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਹਟਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

(iv) ਖਣਿਜ ਦਾਗ: ਸਿਆਹੀ, ਜੰਗਾਲ, ਕੋਲ ਤਾਰ, ਦਵਾਈ, ਆਦਿ। ਇਹਨਾਂ ਦਾਗਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਤੇਜ਼ਾਬੀ ਮਾਧਿਅਮ ਵਿੱਚ ਧੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਖਾਰੀ ਮਾਧਿਅਮ ਵਿੱਚ।

(v) ਰੰਗ ਦਾ ਉਤਰਨਾ: ਹੋਰ ਕੱਪੜਿਆਂ ਤੋਂ ਰੰਗ। ਇਹ ਦਾਗ ਕੱਪੜੇ ਦੀ ਕਿਸਮ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਪਤਲੇ ਖਾਰਾਂ ਜਾਂ ਤੇਜ਼ਾਬਾਂ ਦੁਆਰਾ ਹਟਾਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਦਾਗ ਹਟਾਉਣਾ - ਆਮ ਵਿਚਾਰ

  • ਦਾਗ ਤਾਜ਼ਾ ਹੋਣ ‘ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹਟਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
  • ਦਾਗ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰੋ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਲਈ ਸਹੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰੋ।
  • ਅਣਜਾਣ ਦਾਗਾਂ ਲਈ, ਇੱਕ ਸਧਾਰਨ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੋ ਅਤੇ ਫਿਰ ਇੱਕ ਜਟਿਲ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵੱਲ ਜਾਓ।
  • ਹਲਕੇ ਰੀਏਜੈਂਟ ਦੀ ਬਾਰ-ਬਾਰ ਵਰਤੋਂ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਏਜੰਟ ਦੀ ਇੱਕ ਵਾਰ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲੋਂ ਬਿਹਤਰ ਹੈ।
  • ਦਾਗ ਹਟਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਾਰੇ ਕੱਪੜਿਆਂ ਨੂੰ ਸਾਬਣ ਵਾਲੇ ਘੋਲ ਨਾਲ ਧੋਓ ਤਾਂ ਜੋ ਇਸ ਤੋਂ ਰਸਾਇਣਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹਟ ਜਾਣ।
  • ਕੱਪੜਿਆਂ ਨੂੰ ਧੁੱਪ ਵਿੱਚ ਸੁਕਾਓ ਕਿਉਂਕਿ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਕੁਦਰਤੀ ਬਲੀਚ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।
  • ਨਾਜ਼ੁਕ ਕੱਪੜਿਆਂ ਲਈ ਕੱਪੜੇ ਦੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਹਿੱਸੇ ‘ਤੇ ਰਸਾਇਣਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰੋ; ਜੇ ਉਹ ਕੱਪੜੇ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾ ਕਰੋ।

(i) ਦਾਗ ਹਟਾਉਣ ਦੀਆਂ ਤਕਨੀਕਾਂ

(ਉ) ਖੁਰਚਣਾ: ਬਣੇ ਹੋਏ ਸਤਹੀ ਦਾਗਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਭੋਥੇ ਚਾਕੂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਹਲਕੇ ਜਿਹੇ ਖੁਰਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

(ਅ) ਡੁਬੋਣਾ: ਦਾਗ ਵਾਲੀ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਰੀਏਜੈਂਟ ਵਿੱਚ ਡੁਬੋਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰਗੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

(ਇ) ਸਪੰਜ ਕਰਨਾ: ਦਾਗ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਮਤਲ ਸਤਹ ‘ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰੀਏਜੈਂਟ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਪੰਜ ਨਾਲ ਦਾਗ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰ ‘ਤੇ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹੇਠਾਂ ਰੱਖੇ ਬਲਾਟਿੰਗ ਪੇਪਰ ਦੁਆਰਾ ਸੋਖ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

(ਸ) ਡ੍ਰੌਪ ਵਿਧੀ: ਦਾਗ ਵਾਲੇ ਕੱਪੜੇ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕਟੋਰੇ ਉੱਤੇ ਖਿੱਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰੀਏਜੈਂਟ ਨੂੰ ਇੱਕ ਡ੍ਰੌਪਰ ਨਾਲ ਇਸ ‘ਤੇ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

(ii) ਦਾਗ ਹਟਾਉਣ ਵਾਲੇ/ਦਾਗ ਹਟਾਉਣ ਲਈ ਰੀਏਜੈਂਟ: ਦਾਗ ਹਟਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੀਏਜੈਂਟਾਂ ਨੂੰ ਤਰਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸਾਂਦਰਤਾ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਰੀਏਜੈਂਟਾਂ ਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਵਰਗੀਕ੍ਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ:

(ਉ) ਗਰੀਸ ਸਾਲਵੈਂਟਸ: ਤਾਰਪੀਨ, ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਤੇਲ, ਵਾਈਟ ਪੈਟਰੋਲ, ਮੈਥੀਲੇਟਡ ਸਪਿਰਿਟ, ਐਸੀਟੋਨ, ਕਾਰਬਨ ਟੈਟਰਾ ਕਲੋਰਾਈਡ

(ਅ) ਗਰੀਸ ਅਬਜ਼ੌਰਬੈਂਟਸ: ਚੋਕਰ, ਫੁੱਲਰਜ਼ ਅਰਥ, ਟੈਲਕਮ ਪਾਊਡਰ, ਸਟਾਰਚ, ਫ੍ਰੈਂਚ ਚਾਕ

(ਇ) ਇਮਲਸੀਫਾਇਰ: ਸਾਬਣ, ਡਿਟਰਜੈਂਟ

(ਸ) ਤੇਜ਼ਾਬੀ ਰੀਏਜੈਂਟ: ਐਸੀਟਿਕ ਐਸਿਡ (ਸਿਰਕਾ), ਔਕਸਾਲਿਕ ਐਸਿਡ, ਨਿੰਬੂ, ਟਮਾਟਰ, ਖੱਟਾ ਦੁੱਧ, ਦਹੀਂ

(ਹ) ਖਾਰੀ ਰੀਏਜੈਂਟ: ਅਮੋਨੀਆ, ਬੋਰੈਕਸ, ਬੇਕਿੰਗ ਸੋਡਾ

(ਕ) ਬਲੀਚਿੰਗ ਏਜੰਟ:

  • ਆਕਸੀਕਰਨ ਬਲੀਚ: ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ, ਸੋਡੀਅਮ ਹਾਈਪੋਕਲੋਰਾਈਟ (ਜੈਵਲ ਪਾਣੀ), ਸੋਡੀਅਮ ਪਰਬੋਰੇਟ, ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਪੈਰੋਕਸਾਈਡ
  • ਘਟਾਉਣ ਵਾਲੇ ਬਲੀਚ: ਸੋਡੀਅਮ ਹਾਈਡ੍ਰੋਸਲਫਾਈਟ, ਸੋਡੀਅਮ ਬਾਈਸਲਫੇਟ, ਸੋਡੀਅਮ ਥਾਇਓਸਲਫੇਟ

ਟੇਬਲ 1: ਆਮ ਦਾਗ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੂਤੀ ਕੱਪੜੇ ਤੋਂ ਹਟਾਉਣ ਦੀ ਵਿਧੀ

ਦਾਗ ਹਟਾਉਣ ਦੀ ਵਿਧੀ
ਚਿਪਕਣ ਵਾਲੀ ਟੇਪ
  • ਬਰਫ਼ ਨਾਲ ਸਖ਼ਤ ਕਰੋ, ਖੁਰਚੋ, ਕੋਈ ਵੀ ਸਾਲਵੈਂਟ ਲਗਾਓ
  • ਖੂਨ
  • ਤਾਜ਼ਾ ਦਾਗ - ਠੰਡੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਧੋਓ
  • ਪੁਰਾਣਾ ਦਾਗ - ਨਮਕ ਦੇ ਘੋਲ ਵਿੱਚ ਭਿਉਓ, ਰਗੜੋ ਅਤੇ ਧੋਓ
  • ਬਾਲਪੁਆਇੰਟ ਪੈਨ
  • ਇਸਦੇ ਹੇਠਾਂ ਇੱਕ ਬਲਾਟਿੰਗ ਪੇਪਰ ਰੱਖੋ ਅਤੇ ਮੈਥੀਲੇਟਡ ਸਪਿਰਿਟ ਨਾਲ ਸਪੰਜ ਕਰੋ
  • ਮੋਮਬੱਤੀ ਦਾ ਮੋਮ
  • ਤੁਰੰਤ ਠੰਡੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਭਿਉਓ, ਖੁਰਚੋ, ਸਫ਼ੇਦ ਸਿਰਕੇ ਵਿੱਚ ਡੁਬੋਓ, ਠੰਡੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਖੰਘਾਲੋ
  • ਚਿਊਇੰਗ ਗਮ
  • ਬਰਫ਼ ਲਗਾਓ, ਖੁਰਚੋ, ਠੰਡੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਭਿਉਓ, ਸਾਲਵੈਂਟ ਨਾਲ ਸਪੰਜ ਕਰੋ
  • ਚਾਕਲੇਟ
  • ਠੰਡੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਭਿਉਓ, ਹਾਈਪੋਕਲੋਰਾਈਟ ਬਲੀਚ (ਜੈਵਲ ਪਾਣੀ) ਵਿੱਚ
  • ਕਰੀ (ਹਲਦੀ ਅਤੇ ਤੇਲ)
  • ਸਾਬਣ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਧੋਓ, ਧੁੱਪ ਵਿੱਚ ਬਲੀਚ ਕਰੋ।
  • ਤਾਜ਼ੇ ਦਾਗ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਬਲਾਟਿੰਗ ਪੇਪਰ ਰੱਖੋ ਅਤੇ ਇਸ 'ਤੇ ਇਸਤਰੀ ਕਰੋ। ਫਿਰ ਸਾਬਣ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਧੋਓ।
  • ਪੁਰਾਣੇ ਦਾਗ ਜੈਵਲ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਭਿਉਣ ਨਾਲ ਹਟਾਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ
  • ਅੰਡਾ
  • ਠੰਡੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਧੋਓ, ਸਾਬਣ ਅਤੇ ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਧੋਓ।
  • ਫਲ ਅਤੇ ਸਬਜ਼ੀਆਂ
  • ਤਾਜ਼ੇ ਦਾਗ 'ਤੇ ਸਟਾਰਚ ਪੇਸਟ ਲਗਾਓ। ਫਿਰ ਰਗੜੋ ਅਤੇ ਧੋਓ।
  • ਇਸਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਲਈ ਬੋਰੈਕਸ, ਨਮਕ ਅਤੇ ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰੋ।
  • ਚਿਕਨਾਈ
  • ਗਰੀਸ ਸਾਲਵੈਂਟਸ - ਪੈਟਰੋਲ, ਸਪਿਰਿਟ ਜਾਂ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਤੇਲ ਵਿੱਚ ਡੁਬੋਓ ਜਾਂ ਸਪੰਜ ਕਰੋ। ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਸਾਬਣ ਨਾਲ ਧੋਓ।
  • ਸਟਾਰਚ ਪੇਸਟ ਲਗਾਓ ਅਤੇ ਛਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਕਾਓ। ਇਸਨੂੰ 2-3 ਵਾਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਹਟ ਜਾਵੇਗਾ।
  • ਜੈਵਲ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਭਿਉਓ ਅਤੇ ਸਾਬਣ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਧੋਓ।
  • ਸਿਆਹੀ
  • ਤਾਜ਼ਾ ਦਾਗ ਸਾਬਣ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਹਟਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
  • ਨਿੰਬੂ ਦਾ ਰਸ, ਦਹੀਂ ਜਾਂ ਖੱਟਾ ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਨਮਕ ਲਗਾਓ ਅਤੇ ਸੁਕਾਓ।
  • ਜੈਵਲ ਪਾਣੀ ਦਾਗ ਹਟਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
  • ਪੋਟਾਸ਼ੀਅਮ ਪਰਮੈਂਗਨੇਟ ਘੋਲ ਵਿੱਚ ਰਗੜੋ ਅਤੇ ਫਿਰ ਔਕਸਾਲਿਕ ਐਸਿਡ ਵਿੱਚ ਡੁਬੋਓ।
  • ਆਈਸ ਕਰੀਮ
  • ਗਰੀਸ ਸਾਲਵੈਂਟ ਨਾਲ ਸਪੰਜ ਕਰੋ, ਗਰਮ ਸਾਬਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਧੋਓ।
  • ਲਿਪਸਟਿਕ
  • ਮੈਥੀਲੇਟਡ ਸਪਿਰਿਟ ਵਿੱਚ ਭਿਉਓ, ਸਾਬਣ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਧੋਓ।
  • ਗਲਿਸਰੀਨ ਰਗੜੋ, ਸਾਬਣ ਨਾਲ ਧੋਓ।
  • ਦਵਾਈਆਂ
  • ਮੈਥਾਈਲ ਅਲਕੋਹਲ ਵਿੱਚ ਡੁਬੋਓ, ਜਾਂ ਔਕਸਾਲਿਕ ਐਸਿਡ ਦੇ ਪਤਲੇ ਘੋਲ ਵਿੱਚ। ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਧੋਓ।
  • ਫੁਫ਼ੰਦੀ
  • ਹਾਈਪੋਕਲੋਰਾਈਟ ਬਲੀਚ ਨਾਲ ਸਪੰਜ ਕਰੋ
  • ਦੁੱਧ ਜਾਂ ਕਰੀਮ
  • ਸਾਲਵੈਂਟ ਨਾਲ ਸਪੰਜ ਕਰੋ। ਠੰਡੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਧੋਓ।
  • ਪੇਂਟ ਜਾਂ ਪੋਲਿਸ਼
  • ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਤੇਲ ਅਤੇ/ਜਾਂ ਤਾਰਪੀਨ ਦੇ ਤੇਲ ਨਾਲ ਰਗੜੋ।
  • ਸੋਡੀਅਮ ਥਾਇਓਸਲਫੇਟ ਨਾਲ ਬਲੀਚ ਕਰੋ।
  • ਜੰਗਾਲ
  • ਔਕਸਾਲਿਕ ਐਸਿਡ ਵਿੱਚ ਭਿਉਓ ਅਤੇ ਰਗੜੋ।
  • ਸਿਆਹੀ ਦੇ ਦਾਗ ਵਾਂਗ ਇਲਾਜ ਕਰੋ।
  • ਝੁਲਸ
  • ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਪੈਰੋਕਸਾਈਡ ਨਾਲ ਸਪੰਜ ਕਰੋ। ਜੇ ਰੇਸ਼ਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਦਾਗ ਨਹੀਂ ਹਟੇਗਾ।

  • ਨੋਟ:

    (ਉ) ਇਹ ਸਫ਼ੇਦ ਸੂਤੀ ਕੱਪੜਿਆਂ ਤੋਂ ਦਾਗ ਹਟਾਉਣ ਦੀਆਂ ਵਿਧੀਆਂ ਹਨ। ਹੋਰ ਰੇਸ਼ਿਆਂ ਜਾਂ ਰੰਗੀਨ ਸਮੱਗਰੀ ‘ਤੇ ਲਗਾਉਣ ਸਮੇਂ ਉਚਿਤ ਸਾਵਧਾਨੀਆਂ ਬਰਤਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ।

    (ਅ) ਦਾਗ ਹਟਾਉਣਾ ਧੋਣ-ਇਸਤਰੀ ਵਿੱਚ ਤਿਆਰੀ ਦਾ ਕਦਮ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਬਾਅਦ ਧੋਣਾ ਜਾਂ ਡਰਾਈ-ਕਲੀਨਿੰਗ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵਰਤੇ ਗਏ ਰਸਾਇਣਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹਟਾ ਦੇਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।

    ਗੰਦਗੀ ਹਟਾਉਣਾ - ਸਫ਼ਾਈ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ

    ਗੰਦਗੀ ਉਹ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਜੋ ਕੱਪੜੇ ਦੀ ਬਣਤਰ ਵਿੱਚ ਫਸੀ ਚਿਕਨਾਈ, ਮੈਲ ਅਤੇ ਧੂੜ ‘ਤੇ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗੰਦਗੀ ਦੀਆਂ ਦੋ ਕਿਸਮਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇੱਕ, ਜੋ ਕੱਪੜੇ ‘ਤੇ ਢਿੱਲੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੁੜੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਹਟਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜੀ, ਜੋ ਪਸੀਨੇ ਅਤੇ ਚਿਕਨਾਈ ਦੁਆਰਾ ਕੱਸ ਕੇ ਜੁੜੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਢਿੱਲੀ ਗੰਦਗੀ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਬੁਰਸ਼ ਕਰਕੇ ਜਾਂ ਹਿਲਾ ਕੇ ਹਟਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਭਿਉਣ ਨਾਲ ਹਟ ਜਾਵੇਗੀ। ਕੱਸੀ ਹੋਈ ਚਿਕਨਾਈ ਭਿਉਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਢਿੱਲੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਲਈ ਰੀਏਜੈਂਟਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਚਿਕਨਾਈ ‘ਤੇ ਕਾਰਜ ਕਰਕੇ ਗੰਦਗੀ ਨੂੰ ਢਿੱਲਾ ਕਰਨਗੇ। ਚਿਕਨਾਈ ਹਟਾਉਣ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਮੁੱਖ ਵਿਧੀਆਂ ਹਨ - ਸਾਲਵੈਂਟਸ, ਅਬਜ਼ੌਰਬੈਂਟਸ ਜਾਂ ਇਮਲਸੀਫਾਇਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ। ਜਦੋਂ ਸਫ਼ਾਈ ਸਾਲਵੈਂਟਸ ਜਾਂ ਅਬਜ਼ੌਰਬੈਂਟਸ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸਨੂੰ ਡਰਾਈ-ਕਲੀਨਿੰਗ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਧਾਰਨ ਸਫ਼ਾਈ - ਧੋਣਾ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਸਾਬਣਾਂ ਅਤੇ ਡਿਟਰਜੈਂਟਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਚਿਕਨਾਈ ਨੂੰ ਇਮਲਸੀਫਾਈ ਕਰਦੇ ਹਨ (ਇਸਨੂੰ ਬਹੁਤ ਛੋਟੇ ਕਣਾਂ ਵਿੱਚ ਤੋੜਦੇ ਹਨ)। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸਨੂੰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਖੰਘਾਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

    (i) ਪਾਣੀ ਧੋਣ-ਇਸਤਰੀ ਦੇ ਕੰਮ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਸਭ ਤੋਂ ਕੀਮਤੀ ਏਜੰਟ ਹੈ। ਕੱਪੜਿਆਂ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਚਿਪਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਭਿਉਣ ਦੌਰਾਨ ਪਾਣੀ ਕੱਪੜੇ ਵਿੱਚ ਘੁਸਪੈਠ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗਿੱਲਾ ਕਰਨ ਦ