मुख्य संकल्पना आणि सूत्रे

10 सराव बहुपर्यायी प्रश्न

Q1. सामान्य मानवी शरीराचे तापमान किती असते? A) 96.4°F B) 98.6°F C) 100.2°F D) 102.4°F

उत्तर: B) 98.6°F

उकल: सामान्य मानवी शरीर तापमान = 37°C = 98.6°F रूपांतर: °F = (°C × 9/5) + 32 = (37 × 9/5) + 32 = 98.6°F

शॉर्टकट: “37°C = 98.6°F” ही जोडी लक्षात ठेवा

संकल्पना: सामान्य विज्ञान - मानवी शरीररचना

Q2. प्रकाशसंश्लेषणासाठी कोणती वायू जबाबदार आहे? A) CO₂ B) O₂ C) N₂ D) H₂

उत्तर: A) CO₂

उकल: वनस्पती हवेतील CO₂ (कार्बन डायऑक्साइड) आणि पाण्याचा वापर करून ग्लुकोज तयार करतात 6CO₂ + 6H₂O → C₆H₁₂O₆ + 6O₂

शॉर्टकट: CO₂ आत, O₂ बाहेर

संकल्पना: सामान्य विज्ञान - वनस्पती जीवशास्त्र

Q3. शुद्ध पाण्याचे pH किती असते? A) 5 B) 6 C) 7 D) 8

उत्तर: C) 7

उकल: शुद्ध पाण्याचे pH = 7 (तटस्थ) pH < 7 = आम्ल, pH > 7 = आम्लारी/क्षार

शॉर्टकट: 7 = तटस्थ (शुद्ध पाण्यासारखे)

संकल्पना: सामान्य विज्ञान - रसायनशास्त्र मूलतत्त्वे

Q4. 72 km/h वेगाने जाणारी रेल्वे 30 सेकंदात किती अंतर कापेल? A) 200m B) 400m C) 600m D) 800m

उत्तर: C) 600m

उकल: गती = 72 km/h = 72 × (1000/3600) = 20 m/s अंतर = गती × वेळ = 20 m/s × 30 s = 600m

शॉर्टकट: 72 km/h = 20 m/s (3.6 ने भागा)

संकल्पना: सामान्य विज्ञान - भौतिकशास्त्र (गती रूपांतर)

Q5. जर रेल्वे सिग्नलमध्ये 12V ची बॅटरी आणि 3Ω रोध वापरला असेल, तर किती विद्युतप्रवाह वाहेल? A) 2A B) 4A C) 6A D) 8A

उत्तर: B) 4A

उकल: ओहमचा नियम वापरून: I = V/R = 12V/3Ω = 4A

शॉर्टकट: V ÷ R = I (व्होल्टतेला रोधाने भागा)

संकल्पना: सामान्य विज्ञान - वीज

Q6. त्वचेवर सूर्यप्रकाश पडल्यावर कोणता जीवनसत्त्व तयार होतो? A) A B) B C) C D) D

उत्तर: D) D

उकल: त्वचेवर UV-B किरण पडल्यावर जीवनसत्त्व D संश्लेषित होते कॅल्शियम शोषण आणि हाडांच्या आरोग्यासाठी आवश्यक

शॉर्टकट: “D” for Daylight (दिवसाचा प्रकाश)

संकल्पना: सामान्य विज्ञान - मानवी पोषण

Q7. रेल्वे वजनमापक यंत्रावर 50,000 kg दाखवले आहे. तर त्याचे वजन न्यूटनमध्ये किती? (g=10 m/s²) A) 5,000 N B) 50,000 N C) 500,000 N D) 5,00,000 N

उत्तर: C) 500,000 N

उकल: वजन = वस्तुमान × g = 50,000 kg × 10 m/s² = 500,000 N टीप: 500,000 N = 5,00,000 N (भारतीय अंकपद्धती)

शॉर्टकट: kg मूल्यात 5 शून्ये जोडा (जेव्हा g=10)

संकल्पना: सामान्य विज्ञान - भौतिकशास्त्र (वजन vs वस्तुमान)

Q8. जर लोखंड गंजणे Fe + O₂ → Fe₂O₃ असेल, तर 112g Fe पासून किती गंज तयार होईल? (Fe=56) A) 160g B) 320g C) 480g D) 640g

उत्तर: A) 160g

उकल: 4Fe + 3O₂ → 2Fe₂O₃ 4 × 56g Fe → 2 × 160g Fe₂O₃ 224g Fe → 320g Fe₂O₃ 112g Fe → 160g Fe₂O₃

शॉर्टकट: अर्धे Fe = अर्धे उत्पादन

संकल्पना: सामान्य विज्ञान - रासायनिक समीकरणे

Q9. 340 Hz वारंवारतेचा रेल्वे हॉर्न 34 m/s वेगाने स्टेशनकडे जात आहे. तर आभासी वारंवारता किती? (ध्वनीचा वेग = 340 m/s) A) 340 Hz B) 374 Hz C) 408 Hz D) 3740 Hz

उत्तर: B) 374 Hz

उकल: डॉपलर परिणाम: f’ = f × (v/(v-vs)) = 340 × (340/(340-34)) = 340 × (340/306) = 374 Hz

शॉर्टकट: हलणारा स्रोत: जेव्हा गती ध्वनीच्या गतीच्या 10% असेल तेव्हा 10% वाढवा

संकल्पना: सामान्य विज्ञान - ध्वनी लहरी

Q10. जर COVID-19 चे R0=3 असेल आणि 1 व्यक्ती संसर्गित असेल, तर 3 पिढ्यांनंतर किती प्रकरणे होतील? A) 9 B) 27 C) 81 D) 243

उत्तर: B) 27

उकल: R0=3 म्हणजे प्रत्येक संसर्गित व्यक्ती 3 इतरांना संसर्गित करते पिढी 0: 1 पिढी 1: 1 × 3 = 3 पिढी 2: 3 × 3 = 9 पिढी 3: 9 × 3 = 27

शॉर्टकट: R0^n जिथे n = पिढ्या (3³ = 27)

संकल्पना: सामान्य विज्ञान - रोग प्रसार

5 मागील वर्षांचे प्रश्न

PYQ 1. खालीलपैकी कोणता सदिश राशी नाही? A) वेग B) बल C) चाल D) त्वरण [RRB NTPC 2021 CBT-1]

उत्तर: C) चाल

उकल: चाल केवळ परिमाण असते (अदिश राशी) वेग, बल, त्वरण यात परिमाण आणि दिशा दोन्ही असतात (सदिश राशी)

परीक्षा टीप: सदिश = परिमाण + दिशा. अदिश = केवळ परिमाण

PYQ 2. खाण्याच्या सोड्याचे रासायनिक सूत्र आहे: A) NaCl B) NaHCO₃ C) Na₂CO₃ D) NaOH [RRB Group D 2022]

उत्तर: B) NaHCO₃

उकल: खाण्याचा सोडा = सोडियम बायकार्बोनेट = NaHCO₃ रेल्वे स्वयंपाकघरात स्वयंपाक आणि स्वच्छतेसाठी वापरला जातो

परीक्षा टीप: “बाय” in बायकार्बोनेट म्हणजे HCO₃ (एक हायड्रोजन)

PYQ 3. मानवात सामान्य रक्तदाब असतो: A) 80/120 mmHg B) 90/140 mmHg C) 120/80 mmHg D) 140/90 mmHg [RRB ALP 2018]

उत्तर: C) 120/80 mmHg

उकल: सामान्य रक्तदाब: सिस्टोलिक 120 mmHg, डायस्टोलिक 80 mmHg स्वरूप: सिस्टोलिक/डायस्टोलिक (उच्च/निम्न)

परीक्षा टीप: “बारा ऐंशी” म्हणून 120/80 लक्षात ठेवा

PYQ 4. वातावरणीय दाब मोजण्यासाठी कोणते उपकरण वापरले जाते? A) बॅरोमीटर B) हायग्रोमीटर C) थर्मोमीटर D) ॲनेमोमीटर [RRB JE 2019]

उत्तर: A) बॅरोमीटर

उकल: बॅरोमीटर हवेचा दाब मोजते हवामान केंद्र आणि रेल्वे हवामान विभागात वापरले जाते

परीक्षा टीप: “बॅर” = दाब (बॅरोमेट्रिक प्रेशर)

PYQ 5. बेरीबेरी हा रोग कोणत्या जीवनसत्त्वाच्या कमतरतेमुळे होतो? A) जीवनसत्त्व A B) जीवनसत्त्व B₁ C) जीवनसत्त्व C D) जीवनसत्त्व D [RPF SI 2019]

उत्तर: B) जीवनसत्त्व B₁

उकल: बेरीबेरी = थायमिन (जीवनसत्त्व B₁) ची कमतरता मज्जासंस्था आणि हृदयावर परिणाम करते

परीक्षा टीप: “B” for बेरीबेरी

गती ट्रिक्स आणि शॉर्टकट्स

टाळावयाच्या सामान्य चुका

झटपट पुनरावलोकन फ्लॅशकार्ड

विषय संबंध

• थेट दुवा: सामान्य विज्ञान हे चालू घडामोडी (नवीन वैज्ञानिक शोध), भूगोल (हवामानाचे नमुने, नैसर्गिक घटना), आणि अर्थशास्त्र (आरोग्यसेवा खर्च, कृषी विज्ञान) यांच्याशी जोडलेले आहे.

• एकत्रित प्रश्न: विज्ञान + इतिहास (उपक्रमांचा कालक्रम), विज्ञान + राज्यव्यवस्था (आरोग्य धोरणे), विज्ञान + भूगोल (हवामान बदल, नैसर्गिक संसाधने)

• पाया: तांत्रिक पदे (RRB JE, ALP) यांना खोल भौतिकशास्त्र/रसायनशास्त्राची आवश्यकता असते, RPF पदांसाठी वैद्यकीय मानके, Group D च्या शाश्वत उपक्रमांसाठी पर्यावरणीय धोरणे