मुख्य संकल्पना आणि सूत्रे

हार्डवेअरसाठी ५-७ आवश्यक संकल्पना द्या:

१० सराव बहुपर्यायी प्रश्न

Q1. खालीलपैकी कोणते इनपुट डिव्हाइस आहे? A) मॉनिटर B) प्रिंटर C) कीबोर्ड D) स्पीकर

उत्तर: C) कीबोर्ड

उपाय: इनपुट डिव्हाइसेस संगणकाकडे डेटा पाठवतात. कीबोर्ड वापरकर्त्यांना टाइप करण्यास आणि डेटा संगणकाकडे पाठवण्यास परवानगी देतो. मॉनिटर, प्रिंटर आणि स्पीकर हे आउटपुट डिव्हाइसेस आहेत.

शॉर्टकट: लक्षात ठेवा “K” कीबोर्डमध्ये “Key” इनपुट डिव्हाइस दर्शवते

संकल्पना: हार्डवेअर - इनपुट/आउटपुट डिव्हाइसेस वर्गीकरण

Q2. सीपीयू चे पूर्ण रूप काय आहे? A) कॉम्प्युटर प्रोसेसिंग युनिट B) सेंट्रल प्रोसेसिंग युनिट C) कोर प्रोसेसिंग युनिट D) सेंट्रल प्रोग्रामिंग युनिट

उत्तर: B) सेंट्रल प्रोसेसिंग युनिट

उपाय: सीपीयू म्हणजे सेंट्रल प्रोसेसिंग युनिट. हा प्राथमिक घटक आहे जो गणना करतो आणि प्रोग्राम चालवतो.

शॉर्टकट: लक्षात ठेवा “CPU = Computer’s Brain”

संकल्पना: हार्डवेअर - सीपीयू संज्ञा

Q3. १ जीबी किती एमबी इतके असते? A) 1000 एमबी B) 1024 एमबी C) 100 एमबी D) 1240 एमबी

उत्तर: B) 1024 एमबी

उपाय: बायनरी सिस्टीममध्ये: 1 जीबी = 1024 एमबी (2^10) दशांश प्रणालीमध्ये: 1 जीबी = 1000 एमबी संगणक बायनरी वापरतात, म्हणून 1024 बरोबर आहे

शॉर्टकट: बायनरी गुणक: 2^10 = 1024

संकल्पना: हार्डवेअर - स्टोरेज युनिट रूपांतरण

Q4. कोणता घटक सीपीयू ला रॅम शी जोडतो? A) यूएसबी पोर्ट B) मदरबोर्ड C) वीज पुरवठा D) हार्ड डिस्क

उत्तर: B) मदरबोर्ड

उपाय: मदरबोर्डमध्ये बस सिस्टीम असते जी सीपीयू ला रॅम शी जोडते, त्यामुळे त्यांच्यामध्ये वेगवान डेटा हस्तांतरण शक्य होते.

शॉर्टकट: मदरबोर्ड = सर्व कनेक्शन्सची “आई”

संकल्पना: हार्डवेअर - घटक कनेक्टिव्हिटी

Q5. रेल्वे टिकट प्रिंटर कोणत्या प्रकारचा पोर्ट वापरतो? A) एचडीएमआय B) यूएसबी C) व्हीजीए D) इथरनेट

उत्तर: B) यूएसबी

उपाय: प्रिंटर सामान्यतः डेटा हस्तांतरणासाठी यूएसबी पोर्टद्वारे कनेक्ट होतात. एचडीएमआय/व्हीजीए हे व्हिडिओ पोर्ट आहेत, इथरनेट हे नेटवर्कसाठी आहे.

शॉर्टकट: यूएसबी = युनिव्हर्सल सिरीयल बस (पेरिफेरल्ससाठी सर्वात सामान्य)

संकल्पना: हार्डवेअर - पोर्ट प्रकार आणि अनुप्रयोग

Q6. जर संगणकात ४ जीबी रॅम असेल पण ३.२ जीबी वापरण्यायोग्य दाखवत असेल, तर उरलेली कोठे आहे? A) सिस्टीमने राखीव ठेवली B) रॅममध्ये दोष C) हार्ड डिस्क वापरली D) सीपीयू कॅशसाठी राखीव

उत्तर: A) सिस्टीमने राखीव ठेवली

उपाय: काही रॅम हार्डवेअर (ग्राफिक्स कार्ड, बायओस) आणि सिस्टीम ऑपरेशन्ससाठी राखीव ठेवली जाते. ही सामान्य वर्तणूक आहे.

शॉर्टकट: ०.८ जीबी (२०%) राखीव ठेवणे हे सिस्टीम हार्डवेअरसाठी ठराविक आहे

संकल्पना: हार्डवेअर - मेमरी वाटप

Q7. कोणत्या स्टोरेज डिव्हाइसमध्ये हलणारे भाग नसतात? A) एचडीडी B) एसएसडी C) डीव्हीडी D) फ्लॉपी डिस्क

उत्तर: B) एसएसडी

उपाय: एसएसडी (सॉलिड स्टेट ड्राइव्ह) फ्लॅश मेमरी वापरते ज्यात हलणारे भाग नसतात. एचडीडी, डीव्हीडी आणि फ्लॉपी फिरणारी यंत्रणा वापरतात.

शॉर्टकट: एसएसडी = सॉलिड (हलणारे भाग नाहीत)

संकल्पना: हार्डवेअर - स्टोरेज तंत्रज्ञान तुलना

Q8. रेल्वे स्टेशनच्या डिस्प्ले बोर्डला गाड्यांचे वेळापत्रक दाखवण्यासाठी २एमबी लागते. हे किती बिट्स आहे? A) 2,000,000 B) 2,097,152 C) 16,777,216 D) 16,000,000

उत्तर: C) 16,777,216

उपाय: 2 एमबी = 2 × 1024 केबी = 2048 केबी 2048 केबी = 2048 × 1024 बाइट्स = 2,097,152 बाइट्स 2,097,152 बाइट्स × 8 बिट्स = 16,777,216 बिट्स

शॉर्टकट: 1 एमबी = 1024 केबी; 1 बाइट = 8 बिट्स

संकल्पना: हार्डवेअर - रेल्वे अनुप्रयोगात बिट रूपांतरण

Q9. जर सीपीयू गती ३.२ जीएचझेड असेल आणि प्रत्येक सूचनेसाठी ४ सायकल लागत असतील, तर प्रति सेकंद किती सूचना? A) 0.8 अब्ज B) 1.6 अब्ज C) 3.2 अब्ज D) 12.8 अब्ज

उत्तर: A) 0.8 अब्ज

उपाय: 3.2 जीएचझेड = 3.2 अब्ज सायकल्स/सेकंद सूचना/सेकंद = 3.2 अब्ज ÷ 4 = 0.8 अब्ज

शॉर्टकट: सूचना = वारंवारता ÷ प्रति सूचना सायकल्स

संकल्पना: हार्डवेअर - सीपीयू कार्यक्षमता गणना

Q10. सर्व्हर रूममध्ये ४जीबी चे ८ रॅम स्टिक्स आहेत पण एकूण २८जीबी दाखवते. काय चूक आहे? A) एक स्टिक अयशस्वी B) ३२-बिट ओएस मर्यादा C) मदरबोर्ड मर्यादा D) सीपीयू समर्थन देत नाही

उत्तर: B) 32-bit OS limitation

उपाय: ३२-बिट ओएस जास्तीत जास्त ४जीबी रॅम अॅड्रेस करू शकते. ३२जीबी भौतिक रॅम असली तरी अॅड्रेसिंग मर्यादांमुळे केवळ ~२८जीबी वापरण्यायोग्य असते.

शॉर्टकट: ३२-बिट = जास्तीत जास्त ४जीबी; ६४-बिट = सैद्धांतिक १६ईबी

संकल्पना: हार्डवेअर - ओएस आर्किटेक्चर मर्यादा

५ मागील वर्षांचे प्रश्न

PYQ 1. खालीलपैकी कोणते दुय्यम स्टोरेज डिव्हाइस आहे? [RRB NTPC 2021 CBT-1]

उत्तर: D) हार्ड डिस्क

उपाय: दुय्यम स्टोरेज हे कायमस्वरूपी स्टोरेज असते. हार्ड डिस्क डेटा कायमस्वरूपी संचयित करते तर रॅम, कॅश आणि रजिस्टर्स हे तात्पुरती मेमरी आहेत.

परीक्षा टिप: श्रेणी लक्षात ठेवा: कॅश (सर्वात वेगवान) → रॅम → हार्ड डिस्क (सावकाश पण कायमस्वरूपी)

PYQ 2. सीपीयू चा वेग कशात मोजला जातो? [RRB Group D 2022]

उत्तर: C) जीएचझेड

उपाय: सीपीयू गती गिगाहर्ट्झ (जीएचझेड) मध्ये मोजली जाते, जी प्रति सेकंद अब्जो सायकल्स दर्शवते.

परीक्षा टिप: लक्षात ठेवा: Hz = हर्ट्झ = प्रति सेकंद सायकल्स

PYQ 3. मॉनिटर सीपीयू शी जोडण्यासाठी कोणता पोर्ट वापरला जातो? [RRB ALP 2018]

उत्तर: B) व्हीजीए

उपाय: व्हीजीए (व्हिडिओ ग्राफिक्स अॅरे) हे मॉनिटर जोडण्यासाठी मानक पोर्ट आहे. यूएसबी, एचडीएमआइ सारखे इतर पर्याय देखील वापरले जातात पण व्हीजीए हे पारंपारिक आहे.

परीक्षा टिप: रेल्वे परीक्षांमध्ये, ते अनेकदा पारंपारिक पोर्ट्स चाचणी करतात

PYQ 4. कॅश मेमरी रॅम पेक्षा वेगवान आहे कारण: [RRB JE 2019]

उत्तर: A) ती सीपीयू च्या आत स्थित आहे

उपाय: कॅश मेमरी सीपीयू चिपमध्ये एकत्रित केली जाते, जी रॅम पेक्षा वेगवान प्रवेश प्रदान करते जी वेगळी असते.

परीक्षा टिप: संगणक मेमरीमध्ये निकटता = गती

PYQ 5. बायओस कोठे संचयित केला जातो? [RPF SI 2019]

उत्तर: C) रोम

उपाय: बायओस (बेसिक इनपुट आउटपुट सिस्टीम) हे फर्मवेअर रोम (रीड ओन्ली मेमरी) मध्ये संचयित केले जाते कारण ते वीजशिवाय टिकून राहणे आवश्यक आहे.

परीक्षा टिप: बायओस = रोम (दोन्ही कायमस्वरूपी)

वेगवान युक्त्या आणि शॉर्टकट्स

हार्डवेअरसाठी, परीक्षेत चाचणी केलेल्या शॉर्टकट्स द्या:

टाळावयाच्या सामान्य चुका

झटपट पुनरावलोकन फ्लॅशकार्ड्स

विषय कनेक्शन्स

हार्डवेअर इतर आरआरबी परीक्षा विषयांशी कसे जोडलेले आहे:

• थेट लिंक: सॉफ्टवेअर - हार्डवेअर सॉफ्टवेअर चालवते, संपूर्ण सिस्टीमसाठी दोन्ही आवश्यक
• एकत्रित प्रश्न: संगणक मूलतत्त्वे + हार्डवेअर तपशील अनेकदा एकत्र विचारले जातात
• पाया: नेटवर्किंग (कनेक्शन्ससाठी हार्डवेअर आवश्यक), एमएस ऑफिस (हार्डवेअरवर चालते)