RRB ग्रुप डी मागील वर्षाचे प्रश्न संच ७

सामान्य ज्ञान

  1. जानेवारी 2020 मध्ये ‘जगन्नान्न अम्मा वोडी’ योजना कोणत्या भारतीय राज्याने सुरू केली?
    • A) तेलंगणा
    • B) कर्नाटक
    • C) आंध्र प्रदेश
    • D) तमिळनाडू
Show Answer योग्य: पर्याय C. स्पष्टीकरण: ‘जगन्नान्न अम्मा वोडी’ ही आंध्र प्रदेश सरकारची प्रमुख कल्याणकारी योजना आहे जी आई किंवा पालकांना त्यांच्या मुलांचे शिक्षण घेण्यासाठी आर्थिक मदत देते.
  1. 2022 फिफा U-17 महिला विश्वचषक कोणत्या देशाने आयोजित केला होता?
    • A) भारत
    • B) जॉर्डन
    • C) उरुग्वे
    • D) कोस्टा रिका
Show Answer योग्य: पर्याय A. स्पष्टीकरण: भारताने ऑक्टोबर 2022 मध्ये फिफा U-17 महिला विश्वचषकाचे आयोजन केले, ज्यात सामने भुवनेश्वर, मडगाव, नवी मुंबई आणि कोलकाता येथे खेळवले गेले.
  1. “द अर्थ ट्रान्सफॉर्म्ड” हे पुस्तक कोणी लिहिले आहे?
    • A) अमर्त्य सेन
    • B) पीटर फ्रँकोपन
    • C) रामचंद्र गुहा
    • D) सुनील खिलनानी
Show Answer योग्य: पर्याय B. स्पष्टीकरण: इतिहासकार पीटर फ्रँकोपन यांनी “द अर्थ ट्रान्सफॉर्म्ड: अन अनटोल्ड हिस्टरी” लिहिले आहे, जे हवामान बदलाने मानवी सभ्यता कशा प्रकारे आकार घेतल्या याचे परीक्षण करते.
  1. खालीलपैकी कोणती नदी डेल्टा तयार करत नाही?
    • A) गोदावरी
    • B) नर्मदा
    • C) महानदी
    • D) कृष्णा
Show Answer योग्य: पर्याय B. स्पष्टीकरण: नर्मदा पश्चिम दिशेने खिंड खोऱ्यातून वाहते आणि अरबी समुद्रात एका खाडीमार्गे मिसळते, डेल्टा तयार करत नाही.

५. भारतीय रेल्वेचे पहिले सौरऊर्जेवर चालणारे स्टेशन आहे

  • अ) गुवाहाटी
  • ब) जयपूर
  • क) आनंदपूर
  • ड) कोचुवेली
Show Answer योग्य: पर्याय अ. स्पष्टीकरण: गुवाहाटी रेल्वे स्टेशन भारतातील पहिले पूर्णपणे सौरऊर्जेवर चालणारे स्टेशन ठरले; २०१७ मध्ये ७०० किलोवॅट क्षमतेची छतावरील सौरऊर्जा प्रकल्प स्थापन करण्यात आली.

६. ‘ग्लोबल इनोव्हेशन इंडेक्स’ कोणत्या संस्थेकडून प्रसिद्ध केला जातो?

  • अ) आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधी (IMF)
  • ब) जागतिक बौद्धिक मालमत्ता संघटना (WIPO)
  • क) संयुक्त राष्ट्र विकास कार्यक्रम (UNDP)
  • ड) आंतरराष्ट्रीय कामगार संघटना (ILO)
Show Answer योग्य: पर्याय ब. स्पष्टीकरण: ग्लोबल इनोव्हेशन इंडेक्स दरवर्षी जागतिक बौद्धिक मालमत्ता संघटना (WIPO), कॉर्नेल विद्यापीठ आणि INSEAD यांच्या संयुक्तपणे प्रकाशित करते.

७. खेलो इंडिया युवा खेळ २०२३ कोठे आयोजित करण्यात आले?

  • अ) भोपाळ
  • ब) पुणे
  • क) गांधीनगर
  • ड) लखनौ
Show Answer योग्य: पर्याय अ. स्पष्टीकरण: पाचव्या खेलो इंडिया युवा खेळांचे आयोजन मध्य प्रदेशमध्ये झाले; भोपाळ ही प्रमुख यजमान शहर होती, जानेवारी–फेब्रुवारी २०२३.

८. भारताचे पहिले देशी विकसित COVID-19 लस आहे

  • अ) कोव्हॅक्सिन
  • ब) कोविशील्ड
  • क) स्पुटनिक V
  • ड) झायकोव्ह-डी
Show Answer योग्य: पर्याय अ. स्पष्टीकरण: कोव्हॅक्सिन (BBV152) ही पूर्णपणे देशी निष्क्रिय विषाणूवर आधारित लस आहे, जी भारत बायोटेक-ICMR ने विकसित केली; नोव्हेंबर २०२१ मध्ये WHO कडून आपत्कालीन वापर परवानगी मिळाली.

गणित

९. एक दुकानदार आपल्या वस्तूंची किंमत किंमतीपेक्षा ४०% अधिक ठरवतो आणि २०% सवलत देतो. त्याचा नफा टक्का आहे

  • अ) १२%
  • ब) १६%
  • क) २०%
  • ड) २४%
Show Answer योग्य: पर्याय A. स्पष्टीकरण: माना CP = 100; MP = 140; SP = 140 × 0.8 = 112; नफा = 12%.
  1. 252, 378 आणि 630 यांचा म.स.वि. (HCF) आहे
    • A) 42
    • B) 63
    • C) 126
    • D) 252
Show Answer योग्य: पर्याय C. स्पष्टीकरण: 252 = 2²×3²×7; 378 = 2×3³×7; 630 = 2×3²×5×7; सामाईक गुणाकार 2×3²×7 = 126.
  1. जर 2^(x+3) = 4^(x–1), तर x चे मूल्य आहे
    • A) 5
    • B) 4
    • C) 3
    • D) 2
Show Answer योग्य: पर्याय A. स्पष्टीकरण: 4^(x–1) = 2^(2x–2); त्यामुळे x+3 = 2x–2 → x = 5.
  1. 150 मी लांब असलेली एक रेल्वे एका खांबाला 9 सेकंदात ओलांडते. रेल्वेचा वेग km/h मध्ये आहे
    • A) 54
    • B) 60
    • C) 66
    • D) 72
Show Answer योग्य: पर्याय B. स्पष्टीकरण: वेग = 150/9 = 16.67 m/s → 16.67 × 18/5 = 60 km/h.
  1. 11 संख्यांचा सरासरी 45 आहे. जर 63 ही एक संख्या वगळली, तर नवीन सरासरी आहे
    • A) 43
    • B) 42
    • C) 41
    • D) 40
Show Answer योग्य: पर्याय A. स्पष्टीकरण: एकूण = 11×45 = 495; नवीन एकूण = 432; नवीन सरासरी = 432/10 = 43.2 ≈ 43.
  1. एखादी रक्कम 2 वर्षांत 10% वार्षिक चक्रवाढ व्याजाने रु 6050 होते. मूळधन आहे
    • A) रु 5000
    • B) रु 5200
    • C) रु 5250
    • D) रु 5500
Show Answer योग्य: पर्याय A. स्पष्टीकरण: 6050 = P(1.10)² → P = 6050/1.21 = 5000.

१५. एक माणूस ३२ किमी प्रवाहासह खाली ४ तासांत ओढतो आणि ८ तासांत परत येतो. प्रवाहाचा वेग आहे - A) २ किमी/तास
- B) ३ किमी/तास
- C) ४ किमी/तास
- D) १ किमी/तास

Show Answer योग्य: पर्याय A. स्पष्टीकरण: प्रवाहासह वेग = ८ किमी/तास; प्रवाहाविरुद्ध = ४ किमी/तास; प्रवाह = (८–४)/२ = २ किमी/तास.

रिझनिंग

१६. वेगळा शोधा: १२१, १६९, २८९, ३६१ - A) १२१
- B) १६९
- C) २८९
- D) ३६१

Show Answer योग्य: पर्याय C. स्पष्टीकरण: सर्व विषम अभाज्य संख्यांचे पूर्ण वर्ग आहेत, पण २८९ = १७² तर इतर ११, १३, १९ चे वर्ग आहेत; तरी २८९ ही एकमेव अनुक्रमे नसलेली अभाज्य वर्ग आहे, त्यामुळे ती नमुना-आधारित प्रश्नांमध्ये वेगळी ठरते.

१७. जर ‘FRIEND’ ला ‘UIRVMW’ असे कोड केले असेल, तर ‘ENEMY’ ला कोड केले आहे - A) VMVNB
- B) VNVMB
- C) VMMVN
- D) VMBNV

Show Answer योग्य: पर्याय B. स्पष्टीकरण: प्रत्येक अक्षर त्याच्या उलट क्रमाने विरुद्ध अक्षराने बदलले जाते (A-Z, B-Y…); E→V, N→M, E→V, M→N, Y→B → VNVMB.

१८. मालिका पूर्ण करा: ३, ८, १८, ३८, ? - A) ७८
- B) ७६
- C) ७४
- D) ८०

Show Answer योग्य: पर्याय A. स्पष्टीकरण: नमुना: ×२+२, ×२+२… ३×२+२=८; ८×२+२=१८; ३८×२+२=७८.

१९. संबंधित शब्द निवडा: डॉक्टर : स्टेथोस्कोप :: चित्रकार : ? - A) ब्रश
- B) कॅनव्हास
- C) पॅलेट
- D) ईझल

Show Answer योग्य: पर्याय A. स्पष्टीकरण: स्टेथोस्कोप हे डॉक्टरचे प्राथमिक साधन आहे; ब्रश हे चित्रकाराचे प्राथमिक साधन आहे.
  1. एक माणूस 10 मी दक्षिणेकडे चालतो, डावीकडे वळतो आणि 20 मी चालतो, पुन्हा डावीकडे वळतो आणि 10 मी चालतो, नंतर उजवीकडे वळतो आणि 5 मी चालतो. त्याची सुरुवातीपासूनची अंतरावरची अंतरे आहे
    • A) 20 मी
    • B) 25 मी
    • C) 15 मी
    • D) 30 मी
Show Answer योग्य: पर्याय B. स्पष्टीकरण: निव्वळ विस्थापन: 20 मी पश्चिम + 5 मी उत्तर; अंतर = √(20²+5²) = √425 ≈ 20.6 मी; सर्वात जवळचा पर्याय 25 मी (समीप म्हणून मान्य).

सामान्य विज्ञान

  1. खालीलपैकी कोणती राशी सदिश (व्हेक्टर) नाही?
    • A) संवेग
    • B) बल
    • C) कार्य
    • D) त्वरण
Show Answer योग्य: पर्याय C. स्पष्टीकरण: कार्य ही अदिश राशी आहे (बल व विस्थापन यांचा डॉट गुणाकार); इतर सदिश आहेत.
  1. मानवी रक्ताचा pH सुमारे असतो
    • A) 6.8
    • B) 7.0
    • C) 7.4
    • D) 8.0
Show Answer योग्य: पर्याय C. स्पष्टीकरण: रक्ताचा pH 7.35–7.45 या दरम्यान काटेकोरपणे नियंत्रित असतो; सरासरी 7.4.
  1. साखरेचे दारूमध्ये रूपांतर करण्याच्या प्रक्रियेला म्हणतात
    • A) ग्लायकोलिसिस
    • B) फर्मेंटेशन (किण्वन)
    • C) प्रकाशसंश्लेषण
    • D) एस्टरिफिकेशन
Show Answer योग्य: पर्याय B. स्पष्टीकरण: फर्मेंटेशन (अवायवीय श्वसन) साखरेचे खमीराद्वारे इथेनॉल + CO₂ मध्ये रूपांतर करते.
  1. कोणते धातू त्याच्या ऑक्सिडेशनपासून वाचवण्यासाठी मेणसात ठेवले जाते?
    • A) मॅग्नेशियम
    • B) सोडियम
    • C) झिंक
    • D) कॉपर
Show Answer योग्य: पर्याय B. स्पष्टीकरण: सोडियम अत्यंत सक्रिय आहे; हवा आणि ओलावा दूर ठेवण्यासाठी ते किरोसिनमध्ये ठेवले जाते.
  1. वीज आवेशाचे SI एकक आहे
    • A) अँपियर
    • B) कूलॉम
    • C) व्होल्ट
    • D) ओम
Show Answer योग्य: पर्याय B. स्पष्टीकरण: कूलॉम (C) हे वीज आवेशाचे SI एकक आहे; अँपियर हे प्रवाहासाठी, व्होल्ट हे विभवासाठी, ओम हे प्रतिकारासाठी आहे.