फुटबॉल इंडिया
1. भारतीय फुटबॉलचा सुवर्णकालीन टाइमलाइन
| वर्ष | मैलाचा दगड |
|---|---|
| 1877 | पहिला नोंदवलेला सामना – कलकत्ता एफसी वि. ट्रेड्स एफसी (डुरंड कपाचे बीज) |
| 1888 | डुरंड कप आशियातील सर्वात जुनी अस्तित्वात असलेली स्पर्धा शिमल्यात सुरू |
| 1893 | आयएफए (इंडियन फुटबॉल असोसिएशन) ची स्थापना – खंडातील सर्वात जुनी |
| 1937 | एआयएफएफ (ऑल-इंडिया फुटबॉल फेडरेशन) ची 23 जून रोजी शिमल्यात स्थापना |
| 1948 | स्वातंत्र्योत्तर ऑलिम्पिक पदार्पण – लंडन ऑलिम्पिक्स (फ्रान्सकडून 1-2 ने पराभव) |
| 1950 | फिफा विश्वचषक ब्राझिलसाठी पात्र (माघार – नंगे पायांचा वाद) |
| 1951 | पहिले आशियाई खेळ सुवर्ण – नवी दिल्ली (इराणला 1-0 ने पराभूत करून) |
| 1956 | मेलबर्न ऑलिम्पिक्स – 4थे स्थान (सर्वोत्तम ऑलिम्पिक कामगिरी) |
| 1956 | सैलेन मन्ना कर्णधार; भारताचा फिफा मध्ये 9वा क्रमांक (जानेवारी 1956) – आतापर्यंतचा सर्वोच्च |
| 1962 | दुसरे आशियाई खेळ सुवर्ण – जकार्ता (दक्षिण कोरियाला 2-0 ने पराभूत करून) |
| 1964 | एएफसी आशियाई चषक उपविजेते – इस्रायल (आतापर्यंतचे एकमेव शीर्ष-2 कामगिरी) |
| 1977 | पहिले परदेशी प्रशिक्षक – पी.के. बॅनर्जी आशियाई दौऱ्यांसाठी नियुक्त |
| 1983 | नेहरू कप – भारताने 1980 नंतरचे पहिले प्रमुख विजेतेपद पटकावले |
| 2007 | एएफसी चॅलेंज कप विजय → 2011 आशियाई चषकासाठी पात्र |
| 2011 | 2011 एएफसी आशियाई चषकाचे आयोजन; सुनील छेत्रीने द. कोरियाविरुद्ध हॅट्ट्रिक |
| 2017 | फिफा अन्डर-17 विश्वचषकाचे आयोजन; 1.3 दशलक्ष प्रेक्षकांचा विक्रम |
| 2018 | इंटरकॉन्टिनेंटल कप विजय (मुंबई) – केन्याला 2-0 ने पराभूत; छेत्रीचा व्हायरल व्हिडिओ |
| 2022 | एएफसी महिला आशियाई चषक यजमान (स्पर्धा कोविडमुळे रद्द) |
| 2023 | भारताने पहिले सॅफ अन्डर-20 महिला विजेतेपद पटकावले; पुरुषांनी 9वे सॅफ चॅम्पियनशिप जिंकले |
2. एका दृष्टीक्षेपात राष्ट्रीय संघ
| श्रेणी | टोपणनाव | सध्याचे प्रशिक्षक (जून 2024) | सर्वोत्तम फिफा/एएफसी क्रमांक |
|---|---|---|---|
| पुरुष वरिष्ठ | ब्लू टायगर्स | इगोर श्टिमॅक (क्रोएशिया) | फिफा 94 (फेब्रु 1996) |
| महिला वरिष्ठ | ब्लू टायग्रेसेस | लंगम चाओबा देवी (तात्पुरते) | फिफा 49 (जुलै 2013) |
| पुरुष अन्डर-23 | – | क्लिफर्ड मिरांडा | — |
| पुरुष अन्डर-20 | – | इश्फाक अहमद | — |
| पुरुष अन्डर-17 | – | बिबियानो फर्नांडीस | एएफसी अन्डर-17 उपांत्यपूर्व 2023 |
3. विक्रम निर्माते आणि विजेतेपदांचा ढीग
| खेळाडू | सामने (गोल) | वैशिष्ट्य |
|---|---|---|
| सुनील छेत्री | 150+ (94) | सीआर7, मेस्सी नंतर तिसरे सर्वोच्च सक्रिय आंतरराष्ट्रीय गोलंदाज |
| भाईचुंग भुटिया | 84 (27) | परदेशी क्लबमध्ये हॅट्ट्रिक करणारे पहिले भारतीय (ब्युरी एफसी, इंग्लंड) |
| आय.एम. विजयन | 79 (40) | सर्वात वेगवान आंतरराष्ट्रीय गोल (12 सेकंद) भूतानविरुद्ध, 1999 |
| सैलेन मन्ना | 14 (0) | फिफा “सेंचुरी क्लब” यादीतील एकमेव आशियाई बचावफुटबॉलपटू (2000) |
| अदिती चौहान (महि.) | 50+ | इंग्लिश शीर्षस्तरीय खेळणारी पहिली भारतीय महिला (वेस्ट हॅम) |
विजेतेपदांचा कोठार (वरिष्ठ पुरुष)
- आशियाई खेळ सुवर्ण: 1951, 1962
- सॅफ चॅम्पियनशिप: 1993, 1997, 1999, 2005, 2011, 2015, 2021, 2023 (9 विजेतेपदे – कोणत्याही राष्ट्रापेक्षा अधिक)
- नेहरू कप: 2007, 2009, 2012 (3)
- इंटरकॉन्टिनेंटल कप: 2018, 2023
4. देशांतर्गत स्पर्धा (2024-25 हंगाम)
| स्पर्धा | स्थापना | 2023-24 विजेता | विशेष मुद्दा |
|---|---|---|---|
| इंडियन सुपर लीग (आयएसएल) | 2013 | मोहन बागान एसजी | अद्याप बढती/अवनती नाही |
| आय-लीग | 1996 (पुनर्नामकरण) | मोहम्मदन स्पोर्टिंग | 2022 पर्यंत एआयएफएफची अधिकृत टीयर-1 स्पर्धा |
| डुरंड कप | 1888 | मोहन बागान एसजी | आशियातील सर्वात जुनी अस्तित्वात असलेली फुटबॉल स्पर्धा |
| सुपर कप | 2018 | ओडिशा एफसी | आयएसएल आणि आय-लीग दरम्यान नॉक-आउट स्पर्धा |
| संतोष ट्रॉफी | 1941 | पश्चिम बंगाल (2023) | राज्य संघ (राज्यांतर्गत) |
| सुब्रतो कप | 1960 | बांगलादेश अन्डर-17 | शाळा स्तर, नवी दिल्ली |
| खेलो इंडिया युवा खेळ | 2018 | – | अन्डर-17 आणि अन्डर-21 वर्गात फुटबॉल समाविष्ट |
5. प्रतिष्ठित मैदाने
| स्टेडियम | शहर | क्षमता | प्रसिद्धीचे कारण |
|---|---|---|---|
| विवेकानंद युवा भारती क्रीरंगन (वायवायबीके) | कोलकाता | 68,000 | भारतातील सर्वात मोठे; 2017 अन्डर-17 विश्वचषक अंतिम सामना |
| जवाहरलाल नेहरू स्टेडियम | नवी दिल्ली | 60,254 | 2011 एएफसी आशियाई चषकाच्या उद्घाटन सामन्याचे आयोजन |
| सॉल्ट लेक स्टेडियम | कोलकाता | 68,000 | विक्रमी प्रेक्षकसंख्या 1,31,000 (1997 फेडरेशन कप) |
| मुंबई फुटबॉल अरेना | मुंबई | 18,000 | इंटरकॉन्टिनेंटल कप 2018 चे आयोजन |
| कलिंगा स्टेडियम | भुवनेश्वर | 15,000 | महिला लीग केंद्र, 2022 कोटिफ कप स्पेन |
| जीएमसी बालयोगी स्टेडियम | हैदराबाद | 30,000 | नियमित आयएसएल प्ले-ऑफ स्थळ |
6. द्रुत-आग एक-ओळी (रिव्हिजन कॅप्स्यूल)
- एआयएफएफ मुख्यालय 2019 मध्ये कोलकात्यावरून द्वारका, नवी दिल्ली येथे हलवले.
- फिफाने एआयएफएफला 15 ऑग – 27 ऑग 2022 दरम्यान तृतीय-पक्ष हस्तक्षेपामुळे निलंबित केले.
- भारताचा सर्वात मोठा विजय: 7-0 वि. श्रीलंका (2021 सॅफ).
- सर्वात लांब अपराजित क्रम: 13 सामने (जून 2022 – जून 2023) श्टिमॅक यांच्या नेतृत्वाखाली.
- “6-सेकंद” जर्सी क्र. 11 सुनील छेत्री हे बेंगळुरू एफसीचे सर्वकालीन सर्वोच्च गोलंदाज (100+) देखील आहेत.
- एएफसी चॅम्पियन्स लीगमध्ये गोल करणारे पहिले भारतीय – सुनील छेत्री (2010).
- भारत 10-वेळा सॅफ चॅम्पियन आहे (पुरुष 9, महिला 1).
- मोहन बागान (स्थापना 1889) हा आशियातील पहिला क्लब आहे ज्याने खंडीय विजेतेपद जिंकले (1960 एएफसी चॅम्पियन्स लीग – संयुक्त).
- आयएसएल 2024-25 मध्ये 12 संघ असतील आणि 2025-26 पासून बढती/अवनतीची योजना आहे.
- फिफा फॉरवर्ड प्रकल्पाने एआयएफएफ ग्रास-रूट्स 2023-25 साठी यूएसडी 1 दशलक्ष वाटप केले.
रेल्वे परीक्षांसाठी सराव बहुपर्यायी प्रश्न
15+ बहुपर्यायी प्रश्न उत्तरांसह विस्तृत करण्यासाठी क्लिक करा
प्र1. आंतरराष्ट्रीय फुटबॉलमध्ये भारताचे सर्वकालीन सर्वोच्च गोलंदाज कोण आहेत?
अ) भाईचुंग भुटिया
ब) आय.एम. विजयन
क) सुनील छेत्री
ड) पी.के. बॅनर्जी
उत्तर: क
प्र2. आशियातील सर्वात जुनी फुटबॉल स्पर्धा, डुरंड कप, सुरू झाला:
अ) 1888
ब) 1893
क) 1937
ड) 1951
उत्तर: अ
प्र3. आतापर्यंत भारताचा सर्वोत्तम फिफा क्रमांक कोणता होता?
अ) 94
ब) 99
क) 103
ड) 135
उत्तर: अ (फेब्रुवारी 1996)
प्र4. भारताने 1950 फिफा विश्वचषकातून माघार घेतली कारण:
अ) आर्थिक संकट
ब) फिफाने बूट्सवर नियम लादला
क) नागरी अशांतता
ड) एआयएफएफ अस्तित्वात नव्हते
उत्तर: ब (नंगे पायांचा वाद)
प्र5. भारतासाठी पहिले आशियाई खेळ फुटबॉल सुवर्ण कोणत्या वर्षी आले?
अ) 1951 नवी दिल्ली
ब) 1956 मेलबर्न
क) 1962 जकार्ता
ड) 1964 इस्रायल
उत्तर: अ
प्र6. 1956 मेलबर्न ऑलिम्पिकमध्ये भारताचे कर्णधार कोण होते?
अ) पी.के. बॅनर्जी
ब) सैलेन मन्ना
क) नेव्हिल डिसूझा
ड) चुनी गोस्वामी
उत्तर: ब
प्र7. बसण्याच्या क्षमतेनुसार भारतातील सर्वात मोठे फुटबॉल स्टेडियम कोणते आहे?
अ) जेएलएन स्टेडियम दिल्ली
ब) सॉल्ट लेक स्टेडियम / वायवायबीके
क) डीवाय पाटील नवी मुंबई
ड) कलिंगा भुवनेश्वर
उत्तर: ब
प्र8. एआयएफएफची स्थापना झाली:
अ) 15 ऑग 1937
ब) 23 जून 1937
क) 1 जाने 1950
ड) 29 ऑक्टो 1948
उत्तर: ब
प्र9. इंडियन सुपर लीग (आयएसएल) सुरू झाली:
अ) 2011
ब) 2013
क) 2014
ड) 2017
उत्तर: क (ऑक्टोबर 2014)
प्र10. कोणत्या राज्याने सर्वात जास्त संतोष ट्रॉफी विजेतेपदे जिंकली आहेत?
अ) केरळ
ब) पंजाब
क) पश्चिम बंगाल
ड) गोवा
उत्तर: क (32+ विजेतेपदे)
प्र11. सुनील छेत्री यांनी आंतरराष्ट्रीय फुटबॉलमधील कोणाच्या 84-गोलांच्या विक्रमाशी बरोबरी केली?
अ) लिओनेल मेस्सी
ब) फेरेंक पुस्कास
क) क्रिस्टियानो रोनाल्डो
ड) मोख्तार दहारी
उत्तर: ब
प्र12. भारताने एएफसी चॅलेंज कप जिंकला:
अ) 2005
ब) 2007
क) 2008
ड) 2011
उत्तर: क (2008 → 2011 आशियाई चषकासाठी पात्र)
प्र13. इंग्लिश क्लबसाठी खेळणारी पहिली भारतीय महिला फुटबॉलपटू कोण?
अ) बाला देवी
ब) अदिती चौहान
क) एन्गानोम बाला देवी
ड) शश्मिता मलिक
उत्तर: ब (वेस्ट हॅम युनायटेड)
प्र14. 2017 फिफा अन्डर-17 विश्वचषकाचा अंतिम सामना कोठे झाला?
अ) नवी दिल्ली
ब) मुंबई
क) कोलकाता (वायवायबीके)
ड) गुवाहाटी
उत्तर: क
प्र15. भारतीय पुरुष वरिष्ठ संघाचे सध्याचे (2024) मुख्य प्रशिक्षक कोण आहेत?
अ) स्टीफन कॉन्स्टन्टाईन
ब) बॉब हॉटन
क) इगोर श्टिमॅक
ड) ओवेन कोयल
उत्तर: क
प्र16. भारताचा सर्वात वेगवान आंतरराष्ट्रीय गोल (12 सेकंद) कोणी केला?
अ) सुनील छेत्री
ब) आय.एम. विजयन
क) भाईचुंग भुटिया
ड) जेजे लालपेखलुआ
उत्तर: ब
प्र17. 2023-24 आयएसएल चॅम्पियन कोणता क्लब झाला?
अ) मुंबई सिटी
ब) एटीके मोहन बागान
क) मोहन बागान सुपर जायंट
ड) गोवा
उत्तर: क (एटीके-एमबी सारखाच, पुनर्नामकरण)
प्र18. एएफसी चॅम्पियन्स लीगमध्ये गोल करणारे पहिले भारतीय फुटबॉलपटू कोण आहेत?
अ) पी.के. बॅनर्जी
ब) चुनी गोस्वामी
क) सुनील छेत्री
ड) गुरप्रीत सिंग संधू
उत्तर: क
प्र19. फिफाने ऑगस्ट 2022 मध्ये एआयएफएफला निलंबित केले कारण:
अ) सामनाचालन
ब) देयके भरण्यात अयशस्वी
क) तृतीय-पक्ष प्रभाव (कोअ हस्तक्षेप)
ड) कोविड प्रोटोकॉल भंग
उत्तर: क
प्र20. पुरुष वरिष्ठ आंतरराष्ट्रीय सामन्यांमध्ये भारताचा सर्वात लांब अपराजित क्रम आहे:
अ) 8
ब) 11
क) 13
ड) 15
उत्तर: क
शेवटचे अद्यतन: जून 2024 | स्रोत: एआयएफएफ, फिफा, एएफसी, सॅफ आणि क्रीडा मंत्रालयाचे वार्षिक अहवाल.
BETA
