મુખ્ય ખ્યાલો અને સૂત્રો

૧૦ અભ્યાસ બહુવિકલ્પી પ્રશ્નો

1. નીચેનામાંથી કયો જોડકો ખોટો છે? A. કુચિપુડી – આંધ્ર પ્રદેશ
   B. મોહિનીઅટ્ટમ – કેરળ
   C. સત્ત્રિયા – આસામ
   D. કથકલી – કર્ણાટક

જવાબ: D
ઉકેલ: કથકલી કેરળનું મૂળ નૃત્ય છે, કર્ણાટકનું નહીં.
શૉર્ટકટ: “કથા-કલી”માં “કેરળ” છુપાયેલું છે.
ખ્યાલ ટૅગ: શાસ્ત્રીય નૃત્યો

2. રામનગરની ‘રામલીલા’ યુનેસ્કો દ્વારા કયા વર્ષે નોંધાઈ હતી? A. ૨૦૦૫
   B. ૨૦૦૮
   C. ૨૦૧૨
   D. ૨૦૧૫

જવાબ: B
ઉકેલ: રામલીલા યુનેસ્કો અમૂર્ત સાંસ્કૃતિક વિરાસત હેઠળ ૨૦૦૮માં નોંધાઈ હતી.
શૉર્ટકટ: ૨૦૦૮ → ૮ “રા” (રામ) જેવો દેખાય છે.
ખ્યાલ ટૅગ: યુનેસ્કો સૂચિ

3. કયા મંદિરને “કાળો પગોડા” કહેવામાં આવે છે? A. જગન્નાથ પુરી
   B. કોનાર્ક સૂર્ય મંદિર
   C. બૃહદીશ્વર મંદિર
   D. મીનાક્ષી મંદિર

જવાબ: B
ઉકેલ: કોનાર્ક સૂર્ય મંદિર (ઓડિશા)ને યુરોપીય નાવિકો દ્વારા કાળો પગોડા કહેવાતું.
શૉર્ટકટ: કાળો પથ્થર + સમુદ્રી નાવિકો → કોનાર્ક.
ખ્યાલ ટૅગ: મંદિર ઉપનામો

4. શાસ્ત્રીય ભાષાનો દરજ્જો કયા મંત્રાલય દ્વારા મંજૂર કરવામાં આવે છે? A. એચઆરડી મંત્રાલય
   B. સંસ્કૃતિ મંત્રાલય
   C. ગૃહ મંત્રાલય
   D. કાયદો મંત્રાલય

જવાબ: C
ઉકેલ: સંસ્કૃતિ મંત્રાલયની ભલામણ પર ગૃહ મંત્રાલય શાસ્ત્રીય ભાષા જાહેર કરે છે.
શૉર્ટકટ: “શાસ્ત્રીય” ટૅગ = “ગૃહ” ક્ષેત્ર.
ખ્યાલ ટૅગ: શાસ્ત્રીય ભાષાઓ

5. ‘ભરતનાટ્યમ’ નૃત્ય કયા ગ્રંથ સાથે સંકળાયેલું છે? A. નાટ્ય શાસ્ત્ર
   B. અભિનય દર્પણ
   C. શિલપ્પદિકારમ
   D. A અને B બંને

જવાબ: D
ઉકેલ: નાટ્ય શાસ્ત્ર અને અભિનય દર્પણ બંને તેનો સૈદ્ધાંતિક આધાર બનાવે છે.
શૉર્ટકટ: BN → ND (નાટ્ય-દૃષ્ટિ).
ખ્યાલ ટૅગ: નૃત્ય ગ્રંથો

6. નીચેનામાંથી કયું તંતુવાદ્ય નથી? A. સરોદ
   B. સંતૂર
   C. શહનાઈ
   D. સિતાર

જવાબ: C
ઉકેલ: શહનાઈ એક શ્વાસવાદ્ય છે.
શૉર્ટકટ: શહનાઈ → “નાઈ” (નાક) = ફૂંકવું.
ખ્યાલ ટૅગ: સંગીત વાદ્યો

7. ‘સંકીર્તન’ કયા રાજ્યની એક પ્રદર્શન કલા છે? A. પશ્ચિમ બંગાળ
   B. મણિપુર
   C. આસામ
   D. ઓડિશા

જવાબ: B
ઉકેલ: મણિપુરનું સંકીર્તન યુનેસ્કો સૂચિમાં છે.
શૉર્ટકટ: મણિપુર → “મેનિપ્યુલેટ” સ્તોત્ર.
ખ્યાલ ટૅગ: યુનેસ્કો નોંધો

8. કયો તહેવાર ભગવાન કૃષ્ણના જન્મદિન તરીકે ઊજવવામાં આવે છે? A. જન્માષ્ટમી
   B. રાધાષ્ટમી
   C. ગીતા જયંતી
   D. હોળી

જવાબ: A
ઉકેલ: જન્માષ્ટમી કૃષ્ણના જન્મની નિશાની છે.
શૉર્ટકટ: “જન્મ” = જન્મ.
ખ્યાલ ટૅગ: હિંદુ તહેવારો

9. ‘હોર્નબિલ ફેસ્ટિવલ’ કયા રાજ્યમાં ઊજવવામાં આવે છે? A. મિઝોરમ
   B. નાગાલેંડ
   C. મેઘાલય
   D. અરુણાચલ પ્રદેશ

જવાબ: B
ઉકેલ: નાગાલેંડનો “તહેવારોનો તહેવાર” હોર્નબિલ છે.
શૉર્ટકટ: હોર્ન-બિલ → નાગાલેંડનું પક્ષી.
ખ્યાલ ટૅગ: રાજ્ય તહેવારો

10. નીચેનામાંથી કયું યુદ્ધ નૃત્ય છે? A. ગરબા
    B. છાઉ
    C. લાવણી
    D. ભાંગડા

જવાબ: B
ઉકેલ: છાઉ (પુરુલિયા, સેરાઇકેલા, મયુરભંજ) યુદ્ધ નૃત્ય છે.
શૉર્ટકટ: છાઉ → “છાઉ-કિદારી” (રક્ષક).
ખ્યાલ ટૅગ: લોકનૃત્યો

૫ પાછલા વર્ષના પ્રશ્નો

1. [RRB NTPC 2021] કયું શહેર દર ૧૨ વર્ષે કુંભ મેળાનું આયોજન કરે છે? A. નાસિક
   B. ઉજ્જૈન
   C. હરિદ્વાર
   D. અલ્લાહાબાદ (પ્રયાગરાજ)

જવાબ: D
ઉકેલ: પ્રયાગરાજ (સંગમ) સૌથી મોટો કુંભ યોજે છે.
શૉર્ટકટ: “ઓલ-ઇન-વન” સંગમ → સૌથી મોટો કુંભ.
ખ્યાલ ટૅગ: મેળાઓ

2. [RRB Group-D 2019] મોહિનીઅટ્ટમ નૃત્યનો ઉદ્ભવ કયા રાજ્યમાં થયો? A. તમિલનાડુ
   B. કર્ણાટક
   C. કેરળ
   D. આંધ્ર પ્રદેશ

જવાબ: C
ઉકેલ: મોહિનીઅટ્ટમ કેરળનું એકલ શાસ્ત્રીય નૃત્ય છે.
શૉર્ટકટ: મોહિની → “મલબાર” કિનારો.
ખ્યાલ ટૅગ: શાસ્ત્રીય નૃત્યો

3. [RRB NTPC 2016] કોનાર્ક સૂર્ય મંદિર કોના દ્વારા બંધાવવામાં આવ્યું હતું? A. રાજા રાજા ચોલા
   B. નરસિંહદેવ I
   C. કૃષ્ણદેવ રાયા
   D. પુલકેશીન II

જવાબ: B
ઉકેલ: પૂર્વ ગંગા રાજા નરસિંહદેવ I (૧૩મી સદી).
શૉર્ટકટ: નર-સિંહ → નર-ક (કોનાર્ક).
ખ્યાલ ટૅગ: મંદિર બાંધકામ

4. [RRB ALP 2018] નીચેનામાંથી કયો તહેવાર ફસલ કાપણીનો તહેવાર છે? A. ઓણમ
   B. ઉગાડી
   C. કરવા ચોથ
   D. મહા શિવરાત્રિ

જવાબ: A
ઉકેલ: ઓણમ = કેરળની ચોખા કાપણી અને રાજા મહાબલીની દંતકથા.
શૉર્ટકટ: ઓ-ણમ → “O” “આઉટપુટ” કાપણી માટે.
ખ્યાલ ટૅગ: કાપણી તહેવારો

5. [RRB NTPC 2020] સંગીત નાટક અકાદમી દ્વારા કેટલાં શાસ્ત્રીય નૃત્યોને માન્યતા આપવામાં આવી છે? A. ૬
   B. ૮
   C. ૯
   D. ૭

જવાબ: B
ઉકેલ: ૮ શાસ્ત્રીય નૃત્યો (ટેબલ જુઓ).
શૉર્ટકટ: ૮ → “ક્લાસ-૮” નૃત્ય સૂચિ.
ખ્યાલ ટૅગ: શાસ્ત્રીય નૃત્ય ગણતરી

ઝડપી ટ્રિક્સ અને શૉર્ટકટ્સ

સામાન્ય ભૂલો જે ટાળવાની છે

ઝડપી પુનરાવર્તન ફ્લેશકાર્ડ્સ