ટેનિસ ઇન્ડિયા
1. સંક્ષિપ્ત વિહંગાવલોકન – ભારતમાં ટેનિસ
- શાસકીય સંસ્થા: ઓલ ઇન્ડિયા ટેનિસ એસોસિએશન (AITA) – 1920માં સ્થાપના, ITF અને AITF સાથે સંલગ્ન.
- ભારતનું પ્રથમ ગ્રાન્ડ-સ્લેમ ટાઇટલ: 1954 – રામનાથન કૃષ્ણન (જુનિયર વિમ્બલડન બોય્સ સિંગલ્સ).
- ભારતનું પ્રથમ ડેવિસ કપ ફાઇનલ: 1966 ઓસ્ટ્રેલિયા વિરુદ્ધ (1-4થી હાર).
- ઓલિમ્પિક મેડલ: 0 (2024 સુધી) – શ્રેષ્ઠ પ્રદર્શન: લિયેન્ડર-મહેશ 4થું સ્થાન એથેન્સ 2004.
- ભારતે 24 ગ્રાન્ડ-સ્લેમ ટાઇટલ જીત્યા છે (બધા ડબલ્સ/મિક્સ્ડ-ડબલ્સમાં) – 20 પુરુષ, 4 મહિલા.
- ભારતીય ખેલાડી દ્વારા સૌથી વધુ સ્લેમ ટાઇટલ: લિયેન્ડર પેસ – 18 (8 પુરુષ ડબલ્સ, 10 મિક્સ્ડ).
2. હોલ ઓફ ફેમ – ભારતીય ટેનિસ આઇકન્સ
| ખેલાડી | મુખ્ય વિશેષતા | પ્રથમ/એકમાત્ર | શિખર ATP/WTA રેંક |
|---|---|---|---|
| રામનાથન કૃષ્ણન | ગ્રાન્ડ-સ્લેમ સેમિફાઇનલમાં પહોંચનાર પ્રથમ ભારતીય (વિમ્બલડન 1960, 61) | – | વર્લ્ડ #3 એમેચ્યોર (1961) |
| વિજય અમૃતરાજ | 2× વિમ્બલડન અને 1× યુએસ ઓપન QF | – | ATP #16 (1980) |
| રમેશ કૃષ્ણન | 2× જુનિયર વિમ્બલડન + 3× ગ્રાન્ડ-સ્લેમ QF | – | ATP #23 (1985) |
| લિયેન્ડર પેસ | 18 ગ્રાન્ડ-સ્લેમ ટાઇટલ; ઓલિમ્પિક કાંસ્ય 1996 | મિક્સ્ડમાં કારકિર્દી સ્લેમ હાંસલ કરનાર એકમાત્ર ભારતીય | ડબલ્સ #1 (1999) |
| મહેશ ભૂપતી | ગ્રાન્ડ-સ્લેમ જીતનાર પ્રથમ ભારતીય (1997 ફ્રેન્ચ ઓપન મિક્સ્ડ) | 12 સ્લેમ ટાઇટલ | ડબલ્સ #1 (1999) |
| સાનિયા મિર્ઝા | 6 ગ્રાન્ડ-સ્લેમ ડબલ્સ/મિક્સ્ડ ટાઇટલ; 42 WTA ડબલ્સ ટાઇટલ | સ્લેમ ટાઇટલ હાંસલ કરનારી એકમાત્ર ભારતીય મહિલા | WTA ડબલ્સ #1 (2015) |
| રોહન બોપન્ના | સૌથી વધુ ઉંમરે પ્રથમ સ્લેમ વિજેતા (2024 ઓસ્ટ્રેલિયન ઓપન પુરુષ ડબલ્સ – ઉંમર 43) | – | ડબલ્સ #1 (એપ્રિલ 2024) |
3. ગ્રાન્ડ-સ્લેમ ગ્લોરી – સંપૂર્ણ યાદી
| વર્ષ | ટુર્નામેન્ટ | ઇવેન્ટ | ભારતીય(ઓ) | પાર્ટનર / વિરોધી |
|---|---|---|---|---|
| 1997 | ફ્રેન્ચ ઓપન | મિક્સ્ડ ડબલ્સ | મહેશ ભૂપતી | રિકા હિરાકી (JPN) |
| 1999 | ફ્રેન્ચ ઓપન | પુરુષ ડબલ્સ | લિયેન્ડર પેસ & મહેશ ભૂપતી | હરાવ્યા ગોરાન ઇવાનિશેવિચ/જેફ ટેરાન્ગો |
| 1999 | વિમ્બલડન | મિક્સ્ડ ડબલ્સ | લિયેન્ડર પેસ | લિસા રેમંડ |
| 2002 | યુએસ ઓપન | મિક્સ્ડ ડબલ્સ | લિયેન્ડર પેસ | માર્ટિના નવરાતિલોવા |
| 2004 | ઓસ્ટ્રેલિયન ઓપન | મિક્સ્ડ ડબલ્સ | સાનિયા મિર્ઝા (જુનિયર) | – |
| 2006 | ઓસ્ટ્રેલિયન ઓપન | મિક્સ્ડ ડબલ્સ | માર્ટિના હિંગિસ & મહેશ ભૂપતી | – |
| 2009 | ઓસ્ટ્રેલિયન ઓપન | મિક્સ્ડ ડબલ્સ | સાનિયા મિર્ઝા & મહેશ ભૂપતી | – |
| 2015 | વિમ્બલડન | મહિલા ડબલ્સ | સાનિયા મિર્ઝા & માર્ટિના હિંગિસ | – |
| 2017 | ફ્રેન્ચ ઓપન | મિક્સ્ડ ડબલ્સ | રોહન બોપન્ના & ગેબ્રિએલા ડેબ્રોવ્સ્કી | – |
| 2024 | ઓસ્ટ્રેલિયન ઓપન | પુરુષ ડબલ્સ | રોહન બોપન્ના & મેથ્યુ એબ્ડેન | – |
કુલ સંખ્યા: 24 (પુરુષ 20, મહિલા 4).
4. ડેવિસ કપ અને બિલી જીન કિંગ કપ (ફેડ કપ)
| પરિમાણ | પુરુષ (ડેવિસ કપ) | મહિલા (BJK કપ) |
|---|---|---|
| રમાયેલું પ્રથમ વર્ષ | 1921 | 1972 |
| શ્રેષ્ઠ પરિણામ | રનર્સ-અપ 1966, 1974, 1987 | એશિયા/ઓશેનિયા ગ્રુપ-I (2018) |
| સૌથી વધુ રબર જીત્યા | લિયેન્ડર પેસ – 93 (45-31 સિંગલ્સ, 48-21 ડબલ્સ) | સાનિયા મિર્ઝા – 27 |
| સૌથી લાંબી ટાઇ | 2010 બ્રાઝિલ વિરુદ્ધ – 4 ક 2 મિનિટ (પેસ-ભૂપતી જીત) | – |
| 2023 ગ્રુપ | વર્લ્ડ ગ્રુપ-II | એશિયા/ઓશેનિયા ગ્રુપ-I |
5. ઓલિમ્પિક્સ અને એશિયન ગેમ્સ
ઓલિમ્પિક્સ
- 1996 એટલાન્ટા: લિયેન્ડર પેસ – કાંસ્ય (પુરુષ સિંગલ્સ) – ભારતનો એકમાત્ર ટેનિસ મેડલ.
- 2004 એથેન્સ: પેસ-ભૂપતી 4થું સ્થાન (પુરુષ ડબલ્સ).
- 2020 ટોક્યો: સુમિત નગાલ 1996 પછી પ્રથમ ભારતીય સિંગલ્સ સ્પર્ધક.
એશિયન ગેમ્સ
- 1958 ટોક્યો: પ્રથમ ટેનિસ સોનું – રામનાથન કૃષ્ણન (પુરુષ સિંગલ્સ).
- 2018 જકાર્તા: ભારત 1 સોનું (રોહન બોપન્ના-દિવિજ શરણ પુરુષ ડબલ્સ), 1 કાંસ્ય (મિક્સ્ડ).
- કુલ ટેનિસ મેડલ: 24 (8 સોનું) 2022 સુધી.
6. એક નજરમાં મહત્વના તારીખો
| તારીખ | ઘટના |
|---|---|
| 23 નવે 1920 | AITA લાહોરમાં (ત્યારે ભારત) રચના. |
| 1954 | રામનાથન કૃષ્ણન જુનિયર વિમ્બલડન જીતે છે. |
| 15 સપ્ટે 1996 | લિયેન્ડર પેસ ઓલિમ્પિક કાંસ્ય જીતે છે – AITA દ્વારા “ટેનિસ ડે” તરીકે ઉજવાય છે. |
| 8 જૂન 1997 | મહેશ ભૂપતી પ્રથમ ભારતીય ગ્રાન્ડ-સ્લેમ ચેમ્પિયન બને છે (ફ્રેન્ચ મિક્સ્ડ). |
| 6 ડિસે 2010 | ભારત ડેવિસ કપમાં બ્રાઝિલને 3-2થી હરાવે છે – સૌથી લાંબી લાઇવ રબર 4 ક 2 મિનિટ. |
| 12 એપ્રિલ 2015 | સાનિયા મિર્ઝા WTA ડબલ્સ #1 પ્રાપ્ત કરે છે. |
| 29 જાન્યુ 2024 | રોહન બોપન્ના (43) સૌથી વધુ ઉંમરે પ્રથમ વખત ઓસ્ટ્રેલિયન ઓપન ચેમ્પિયન. |
7. ઝડપી-સંદર્ભ કોષ્ટકો
ભારતમાં યોજાતા ATP/WTA ટુર્નામેન્ટ્સ
| ટુર્નામેન્ટ | શહેર | સપાટી | સ્થિતિ |
|---|---|---|---|
| મહારાષ્ટ્ર ઓપન (ATP 250) | પુણે (પહેલાં ચેન્નઈ) | હાર્ડ | 1996-2023 |
| WTA ઇન્ડિયન ઓપન | મુંબઈ/પુણે/નવી દિલ્હી | હાર્ડ | 1973-2008, 2012-2015માં પુનર્જીવિત |
| ચેમ્પિયન્સ ટેનિસ લીગ | બહુ-શહેરી | હાર્ડ | 2014-2016 (પ્રદર્શન) |
રાષ્ટ્રીય પુરસ્કારો
| પુરસ્કાર | ખેલાડી | વર્ષ |
|---|---|---|
| અર્જુન | રામનાથન કૃષ્ણન | 1961 |
| અર્જુન | લિયેન્ડર પેસ | 1990 |
| ખેલ રત્ન | લિયેન્ડર પેસ | 1996-97 |
| પદ્મશ્રી | સાનિયા મિર્ઝા | 2006 |
| પદ્મભૂષણ | લિયેન્ડર પેસ | 2014 |
8. એક-વાક્ય રિવિઝન તથ્યો
- AITA મુખ્યાલય: નવી દિલ્હી.
- એક પૂર્ણ મેચમાં રોજર ફેડરરને હરાવનાર એકમાત્ર ભારતીય: સોમદેવ દેવવર્મન (2009 ચેન્નઈ).
- સૌથી લાંબી ડેવિસ કપ ડબલ્સ રબર: 4 ક 2 મિનિટ – ભારત વિરુદ્ધ બ્રાઝિલ 2010.
- એશિયાની બહાર ભારતની પ્રથમ ફેડ કપ જીત: ઇન્ડોનેશિયા વિરુદ્ધ 2005.
- ડેવિસ કપ રમનાર સૌથી યુવાન ભારતીય: લિયેન્ડર પેસ – 16 વર્ષ 158 દિવસ (1990).
- વર્ષ-અંતે ATP #1 ડબલ્સ રેંકિંગ ધરાવનાર એકમાત્ર ભારતીય જોડી: પેસ-ભૂપતી (1999).
- સાનિયા મિર્ઝાના 42 WTA ડબલ્સ ટાઇટલ – કોઈપણ એશિયન મહિલા દ્વારા સૌથી વધુ.
- રોહન બોપન્નાનું “ગોલ્ડન” વર્ષ: 2024 ઓસ ઓપન + પેરિસ માસ્ટર્સ + ડબલ્સ #1.
- ATP સિંગલ્સ ટાઇટલ જીતનાર પ્રથમ ભારતીય: વિજય અમૃતરાજ – 1976 ચેન્નઈ.
- ભારતનો ફેડ કપ કપ્તાન (2023): વિશાલ ઉપ્પલ.
9. અભ્યાસ MCQ (રેલવે પેટર્ન)
Q1. ગ્રાન્ડ-સ્લેમ ટેનિસ ટુર્નામેન્ટ જીતનાર પ્રથમ ભારતીય કોણ હતા?
A. લિયેન્ડર પેસ B. રામનાથન કૃષ્ણન C. મહેશ ભૂપતી D. સાનિયા મિર્ઝા
Q2. લિયેન્ડર પેસે ઓલિમ્પિક કાંસ્યનો મેડલ કયા વર્ષે જીત્યો હતો?
A. 1992 B. 1996 C. 2000 D. 2004
Q3. ઓલ ઇન્ડિયા ટેનિસ એસોસિએશન (AITA) ની રચના કરવામાં આવી હતી
A. 1916 B. 1920 C. 1924 D. 1932
Q4. ફ્રેન્ચ ઓપન પુરુષ ડબલ્સ ટાઇટલ પ્રથમ કઈ ભારતીય જોડીએ જીત્યો હતો?
A. પેસ-ભૂપતી B. પેસ-સાનિયા C. ભૂપતી-રોહન D. અમૃતરાજ ભાઈઓ
Q5. નીચેનામાંથી કોણ ગ્રાન્ડ-સ્લેમ ટાઇટલ જીતનારી પ્રથમ ભારતીય મહિલા બની?
A. નિરુપમા વૈદ્યનાથન B. સાનિયા મિર્ઝા C. અંકિતા રાઇના D. કર્મન ઠંડી
Q6. લિયેન્ડર પેસે તેમની કારકિર્દીમાં કેટલા ગ્રાન્ડ-સ્લેમ ટાઇટલ જીત્યા છે?
A. 12 B. 14 C. 16 D. 18
Q7. ભારતનું શ્રેષ્ઠ ડેવિસ કપ પરિણામ છે
A. વિજેતા B. રનર-અપ C. સેમિફાઇનલિસ્ટ D. ક્વાર્ટર-ફાઇનલિસ્ટ
Q8. સિનિયર વિમ્બલડન સેમિફાઇનલમાં પહોંચનાર પ્રથમ ભારતીય હતા
A. વિજય અમૃતરાજ B. રમેશ કૃષ્ણન C. રામનાથન કૃષ્ણન D. જયદીપ મુખર્જી
Q9. રોહન બોપન્નાએ તેમનું પ્રથમ ગ્રાન્ડ-સ્લેમ પુરુષ ડબલ્સ ટાઇટલ ક્યારે જીત્યું?
A. 2013 B. 2017 C. 2021 D. 2024
Q10. સાનિયા મિર્ઝાએ WTA ડબલ્સ વર્લ્ડ રેંકિંગ પ્રાપ્ત કર્યું હતું
A. 2 B. 1 C. 3 D. 4
Q11. ATP મહારાષ્ટ્ર ઓપન હાલમાં કયા શહેરમાં યોજાય છે?
A. મુંબઈ B. ચેન્નઈ C. પુણે D. નવી દિલ્હી
Q12. સૌથી લાંબી ડેવિસ કપ ડબલ્સ રબર (4 ક 2 મિનિટ) ભારત અને કઈ ટીમ વચ્ચે રમાઈ હતી?
A. ઓસ્ટ્રેલિયા B. બ્રાઝિલ C. સ્પેન D. ચેક રિપબ્લિક
Q13. 2023માં ભારતીય ડેવિસ કપ ટીમના કપ્તાન કોણ હતા?
A. આનંદ અમૃતરાજ B. મહેશ ભૂપતી C. લિયેન્ડર પેસ D. રોહિત રાજપાલ
Q14. 2022 સુધી ભારતે એશિયન ગેમ્સમાં કેટલા ટેનિસ મેડલ જીત્યા છે?
A. 12 B. 18 C. 24 D. 30
Q15. જુનિયર વિમ્બલડન બોય્સ સિંગલ્સ ટાઇટલ જીતનાર પ્રથમ ભારતીય હતા
A. રમેશ કૃષ્ણન B. રામનાથન કૃષ્ણન C. લિયેન્ડર પેસ D. સોમદેવ દેવવર્મન
Q16. 1961માં ટેનિસ માટે અર્જુન એવોર્ડ કોણે જીત્યો હતો?
A. રામનાથન કૃષ્ણન B. જયદીપ મુખર્જી C. નરેશ કુમાર D. વિજય અમૃતરાજ
BETA
