মূল ধাৰণা আৰু সূত্ৰ

জীৱবিদ্যা ৰোগৰ বাবে ৫-৭টা অতি প্ৰয়োজনীয় ধাৰণা দিয়ক:

১০টা অনুশীলন বহুবিকল্পী প্ৰশ্ন

বাঢ়ি অহা কঠিনতাৰ সৈতে ১০টা এমচিকিউ সৃষ্টি কৰক (প্ৰশ্ন ১-৩: সহজ, প্ৰশ্ন ৪-৭: মধ্যমীয়া, প্ৰশ্ন ৮-১০: কঠিন)

প্ৰশ্ন ১. ভিটামিন চিৰ অভাৱত কোনটো ৰোগ হয়? ক) ৰাতি কণা খ) স্কাৰ্ভি গ) ৰিকেটছ ঘ) বেৰিবেৰি

উত্তৰ: খ) স্কাৰ্ভি

সমাধান: ভিটামিন চি ক’লাজেন সংশ্লেষণৰ বাবে অতি প্ৰয়োজনীয়। ইয়াৰ অভাৱত স্কাৰ্ভি হয়, যিয়ে ৰক্তস্ৰাৱী হাঁওফাঁও, ঢিলা দাঁত আৰু ক্ষত শুকোৱাত পলম কৰাৰ লক্ষণ দেখুৱায়।

চমু পথ: চি মানে চিট্ৰাছ ফল আৰু চি মানে স্কাৰ্ভি

ধাৰণা: জীৱবিদ্যা ৰোগ - ভিটামিন অভাৱজনিত ৰোগ

প্ৰশ্ন ২. মেলেৰিয়া কোনটো মাখিৰ দ্বাৰা সংক্ৰমিত হয়? ক) কুলেক্স খ) এডিছ গ) এনাফিলিজ ঘ) মেনচোনিয়া

উত্তৰ: গ) এনাফিলিজ

সমাধান: মহিলা এনাফিলিজ মাখিয়ে প্লাজম’ডিয়াম পৰজীৱী সংক্ৰমিত কৰি মেলেৰিয়া সৃষ্টি কৰে। সিহঁতে প্ৰধানকৈ গধূলিৰ পৰা ভোৰলৈকে কামুৰে।

চমু পথ: এ মানে এনাফিলিজ আৰু এ মানে সকলো মেলেৰিয়া ৰোগী

ধাৰণা: জীৱবিদ্যা ৰোগ - বাহক-বাহিত ৰোগ

প্ৰশ্ন ৩. কোনটো ৰোগ বেক্টেৰিয়াৰ দ্বাৰা সৃষ্টি নহয়? ক) যক্ষ্মা খ) টাইফয়েড গ) ৰেবিজ ঘ) হাইজা

উত্তৰ: গ) ৰেবিজ

সমাধান: ৰেবিজ ভাইৰাছৰ দ্বাৰা হয় (ৰেবড’ভাইৰাছ), আনহাতে যক্ষ্মা (মাইক’বেক্টেৰিয়াম), টাইফয়েড (চালম’নেলা), আৰু হাইজা (ভিব্ৰিঅ’) বেক্টেৰিয়াৰ দ্বাৰা হোৱা ৰোগ।

চমু পথ: ভাইৰাছ ৰোগ: ৰেবিজ, এইডছ, কভিড-১৯ (ৰ-এ-ক মনত ৰাখিব)

ধাৰণা: জীৱবিদ্যা ৰোগ - ৰোগজীৱাণুৰ প্ৰকাৰ

প্ৰশ্ন ৪. এখন ৰেলৰ কুপত ৮০জন যাত্ৰী আছে। যদি ১৫% যাত্ৰীয়ে পলিঅ’ৰ বিৰুদ্ধে টীকা লৈছে আৰু ২৫% যাত্ৰীয়ে যক্ষ্মাৰ বিৰুদ্ধে টীকা লৈছে, তেন্তে কিমানজন যাত্ৰীয়ে কোনো ৰোগৰ বিৰুদ্ধে টীকা লোৱা নাই? ক) ৪৮ খ) ৫২ গ) ৫৬ ঘ) ৬০

উত্তৰ: ক) ৪৮

সমাধান: টীকা লোৱা যাত্ৰী = ৮০ৰ ১৫% + ২৫% = ৪০% = ০.৪০ × ৮০ = ৩২ জন যাত্ৰী টীকা নলোৱা যাত্ৰী = ৮০ - ৩২ = ৪৮ জন যাত্ৰী

চমু পথ: মুঠ নটীকাকৰণ = ৮০ৰ ৬০% = ৪৮

ধাৰণা: জীৱবিদ্যা ৰোগ - টীকাকৰণ শতাংশ

প্ৰশ্ন ৫. ৰেলৱে সংকেত কৰ্মীসকলৰ কোনটো ভিটামিনৰ অভাৱত ৰাতি কণা হয়? ক) ভিটামিন এ খ) ভিটামিন বি গ) ভিটামিন চি ঘ) ভিটামিন ডি

উত্তৰ: ক) ভিটামিন এ

সমাধান: ভিটামিন এয়ে সুস্থ ৰেটিনা বজাই ৰাখে আৰু কম পোহৰত দৃষ্টিৰ বাবে অতি প্ৰয়োজনীয়। ইয়াৰ অভাৱত ৰাতি কণা (নিক্টেল’পিয়া) হয়, যি সংকেত কৰ্মীসকলৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ।

চমু পথ: এ মানে “এয়ে-এয়ে কেপ্টেইন” (দৃষ্টি) আৰু ভিটামিন এ

ধাৰণা: জীৱবিদ্যা ৰোগ - বৃত্তিগত স্বাস্থ্যত ভিটামিন অভাৱ

প্ৰশ্ন ৬. অৰেল ৰিহাইড্ৰেচন চ’লুচনত ছ’ডিয়াম, পটাছিয়াম, গ্লুক’জ আৰু পানীৰ অনুপাত ৩:২:১:২০। মুঠ ২৬০মিলি দ্ৰৱণৰ বাবে কিমান গ্লুক’জৰ প্ৰয়োজন? ক) ১০মিলি খ) ১২মিলি গ) ১৫মিলি ঘ) ২০মিলি

উত্তৰ: খ) ১২মিলি

সমাধান: মুঠ অনুপাতৰ ভাগ = ৩+২+১+২০ = ২৬ ভাগ গ্লুক’জ = ২৬০মিলিৰ ১ ভাগ = ২৬০/২৬ = ১২মিলি

চমু পথ: গ্লুক’জ = মুঠ পৰিমাণ ÷ মুঠ অনুপাত ভাগ × গ্লুক’জ ভাগ

ধাৰণা: জীৱবিদ্যা ৰোগ - ডায়েৰিয়াৰ চিকিৎসাৰ বাবে অৰেল ৰিহাইড্ৰেচন চ’লুচনৰ গঠন

প্ৰশ্ন ৭. এখন ৰেলৱে কলনিৰ সমীক্ষাত, ৰোগৰ সংঘটন এনেধৰণৰ: মেলেৰিয়া (১৮%), ডেংগু (১২%), চিকুনগুনিয়া (৬%)। যদি মুঠ জনসংখ্যা ২৫০০ হয়, তেন্তে কিমান লোকৰ বাহক-বাহিত ৰোগ আছে? ক) ৬০০ খ) ৭৫০ গ) ৯০০ ঘ) ১০৫০

উত্তৰ: গ) ৯০০

সমাধান: মুঠ বাহক-বাহিত % = ১৮ + ১২ + ৬ = ৩৬% আক্ৰান্তৰ সংখ্যা = ২৫০০ৰ ৩৬% = ০.৩৬ × ২৫০০ = ৯০০ লোক

চমু পথ: ৩৬% = ০.৩৬; ০.৩৬ × ২৫০০ = ৯০০

ধাৰণা: জীৱবিদ্যা ৰোগ - বাহক-বাহিত ৰোগৰ মহামাৰীবিদ্যা

প্ৰশ্ন ৮. এখন ৰেলৰ খাদ্য বিষক্ৰিয়াৰ ঘটনাই যাত্ৰীক আক্ৰান্ত কৰে। মহামাৰীবিদ্যা সংক্ৰান্ত তথ্যই দেখুৱায়: নমুনা লোৱা ১২০ৰ ভিতৰত ৭২জন আক্ৰান্ত। যদি ৰেলখনত মুঠ ৮০০জন যাত্ৰী থাকে, অনুপাত ব্যৱহাৰ কৰি মুঠ আক্ৰান্তৰ সংখ্যা অনুমান কৰক। ক) ৪৮০ খ) ৫২০ গ) ৫৬০ ঘ) ৬০০

উত্তৰ: ক) ৪৮০

সমাধান: আক্ৰান্তৰ হাৰ = ৭২/১২০ = ০.৬ বা ৬০% অনুমানিক মুঠ আক্ৰান্ত = ৮০০ৰ ৬০% = ০.৬ × ৮০০ = ৪৮০ জন যাত্ৰী

চমু পথ: (নমুনা আক্ৰান্ত ÷ মুঠ নমুনা) × মুঠ জনসংখ্যা

ধাৰণা: জীৱবিদ্যা ৰোগ - খাদ্যবাহিত প্ৰাদুৰ্ভাৱ অনুমান

প্ৰশ্ন ৯. এখন ৰেলৱে হস্পিতালে মাহে ১৫০জন যক্ষ্মা ৰোগীৰ চিকিৎসা কৰে। যদি প্ৰত্যক্ষ নিৰীক্ষণ থেৰাপিৰ সফলতাৰ হাৰ ৮৫% আৰু ডিফল্ট হাৰ ১৫% হয়, তেন্তে কিমান ৰোগীয়ে চিকিৎসা সফলভাবে সম্পূৰ্ণ কৰে? ক) ১২৮ খ) ১৩৫ গ) ১৪২ ঘ) ১৫০

উত্তৰ: ক) ১২৮

সমাধান: সফল সম্পূৰ্ণকৰণ = ১৫০ৰ ৮৫% = ০.৮৫ × ১৫০ = ১২৭.৫ ≈ ১২৮ জন ৰোগী ডিফল্ট = ১৫০ৰ ১৫% = ২২.৫ ≈ ২৩ জন ৰোগী

চমু পথ: ৮৫% × ১৫০ = ১২৮ (নিকটতম গোট সংখ্যালৈ ঘূৰণীয়া)

ধাৰণা: জীৱবিদ্যা ৰোগ - যক্ষ্মা চিকিৎসাৰ সফলতাৰ হাৰ

প্ৰশ্ন ১০. ডেংগু প্ৰতিৰোধ কাৰ্যসূচীয়ে ৩খন ৰেলৱে ষ্টেচনক সামৰি লয়। ষ্টেচন এ (৪৫০০ লোক)ৰ সংক্ৰমণৰ হাৰ ৮%, ষ্টেচন বি (৩২০০ লোক)ৰ ১২%, ষ্টেচন চি (২৮০০ লোক)ৰ ৫%। তিনিওখন ষ্টেচনৰ বাবে সামগ্ৰিক সংক্ৰমণৰ হাৰ কিমান? ক) ৭.৮% খ) ৮.৫% গ) ৯.২% ঘ) ১০.১%

উত্তৰ: খ) ৮.৫%

সমাধান: মুঠ জনসংখ্যা = ৪৫০০ + ৩২০০ + ২৮০০ = ১০,৫০০ মুঠ সংক্ৰমিত = (০.০৮×৪৫০০) + (০.১২×৩২০০) + (০.০৫×২৮০০) = ৩৬০ + ৩৮৪ + ১৪০ = ৮৮৪ সামগ্ৰিক হাৰ = (৮৮৪/১০৫০০) × ১০০ = ৮.৪২% ≈ ৮.৫%

চমু পথ: ওজনযুক্ত গড় = Σ(জনসংখ্যা × হাৰ) ÷ Σজনসংখ্যা

ধাৰণা: জীৱবিদ্যা ৰোগ - সম্প্ৰদায়ৰ ৰোগৰ বোজা গণনা

৫টা পূৰ্বৰ বছৰৰ প্ৰশ্ন

প্ৰামাণিক পৰীক্ষাৰ উল্লেখৰ সৈতে পিৱাইকিউ-শৈলীৰ প্ৰশ্ন সৃষ্টি কৰক:

পিৱাইকিউ ১. তলৰ কোনটো ভাইৰাছজনিত ৰোগ? [আৰআৰবি এনটিপিচি ২০২১ চিবিটি-১]

উত্তৰ: ঘ) ডেংগু

সমাধান: ডেংগু ডেংগু ভাইৰাছৰ দ্বাৰা হয় যি এডিছ মাখিৰ দ্বাৰা সংক্ৰমিত হয়। আনবোৰ: টাইফয়েড (বেক্টেৰিয়া), মেলেৰিয়া (প্ৰটজ’ৱা), ৰিংৱৰ্ম (ফাংগাছ)

পৰীক্ষাৰ টিপ: ভিবিডি মনত ৰাখিব - ভাইৰেল, বেক্টেৰিয়েল, ডেংগু (ভাইৰাছ)

পিৱাইকিউ ২. বিচিজি টীকাৰ সম্পূৰ্ণ ৰূপ হৈছে: [আৰআৰবি গ্ৰুপ ডি ২০২২]

উত্তৰ: ক) বেচিলাছ কেলমেট গুৱেৰিন

সমাধান: বিচিজি টীকা যক্ষ্মা প্ৰতিৰোধৰ বাবে দিয়া হয়। ইয়াৰ বিকাশকাৰী কেলমেট আৰু গুৱেৰিনৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা হৈছে।

পৰীক্ষাৰ টিপ: বিচিজি = বেচিলাছ (বেক্টেৰিয়া) + কেলমেট + গুৱেৰিন (বিজ্ঞানী)

পিৱাইকিউ ৩. ৰোগবোৰক তেওঁলোকৰ কাৰক জীৱৰ সৈতে মিলাওক: [আৰআৰবি এএলপি ২০১৮]

উত্তৰ: গ) এ-৩, বি-১, চি-৪, ডি-২

সমাধান: যক্ষ্মা - মাইক’বেক্টেৰিয়াম (বেক্টেৰিয়া), ৰিংৱৰ্ম - ফাংগাছ, মেলেৰিয়া - প্লাজম’ডিয়াম (প্ৰটজ’ৱা), ৰেবিজ - ভাইৰাছ

পৰীক্ষাৰ টিপ: স্মৃতি শৃংখল সৃষ্টি কৰক: টি-বি-এফ-এম-পি-আৰ (যক্ষ্মা-বেক্টেৰিয়া, ফাংগাছ-ৰিংৱৰ্ম, মেলেৰিয়া-প্ৰটজ’ৱা, ৰেবিজ-ভাইৰাছ)

পিৱাইকিউ ৪. কোনটো ভিটামিনৰ অভাৱত পাৰ্নিচিয়াছ ৰক্তহীনতা হয়? [আৰআৰবি জেই ২০১৯]

উত্তৰ: গ) ভিটামিন বি১২

সমাধান: ভিটামিন বি১২ ৰক্ত কণিকা গঠনৰ বাবে অতি প্ৰয়োজনীয়। ইয়াৰ অভাৱত পাৰ্নিচিয়াছ ৰক্তহীনতা হয়, য’ত শৰীৰে পৰ্যাপ্ত পৰিমাণৰ সুস্থ ৰক্ত কণিকা তৈয়াৰ কৰিব নোৱাৰে।

পৰীক্ষাৰ টিপ: বি১২ = “বি” মানে “ব্লাড” কোষ

পিৱাইকিউ ৫. হাইজাৰ বাবে সাধাৰণতে ইনকিউবেচন সময় হৈছে: [আৰপিএফ এছআই ২০১৯]

উত্তৰ: খ) ১-৩ দিন

সমাধান: হাইজাৰ চমু ইনকিউবেচন সময় ১-৩ দিন থাকে, কেতিয়াবা কেইঘণ্টামানো হ’ব পাৰে। এই দ্ৰুত আৰম্ভণিয়ে প্ৰাদুৰ্ভাৱত ইয়াক বিপদজনক কৰি তোলে।

পৰীক্ষাৰ টিপ: হাইজা = “হ” মানে “হঠাত” আৰম্ভণি (১-৩ দিন)

দ্ৰুত কৌশল আৰু চমু পথ

জীৱবিদ্যা ৰোগৰ বাবে, পৰীক্ষাত পৰীক্ষিত চমু পথ দিয়ক:

সাধাৰণ ভুলবোৰ এৰাই চলিবলৈ

দ্ৰুত পুনৰীক্ষণ ফ্লেচকাৰ্ড

বিষয় সংযোগ

জীৱবিদ্যা ৰোগে আন আৰআৰবি পৰীক্ষাৰ বিষয়বোৰৰ সৈতে কেনেকৈ সংযোগ কৰে:

• প্ৰত্যক্ষ সংযোগ: সাধাৰণ সচেতনতা - বৰ্তমানৰ স্বাস্থ্য পৰিকল্পনা (আয়ুষ্মান ভাৰত, পলিঅ’ নিৰ্মূলকৰণ)
• সংযুক্ত প্ৰশ্ন: ৰসায়ন বিজ্ঞান - পিএইচ মান (পেটৰ এচিড আলচাৰত), পদাৰ্থ বিজ্ঞান - চিকিৎসা নিৰ্ণয়ত আল্ট্ৰাছাউণ্ড
• ভেটি হিচাপে: উন্নত জীৱবিদ্যা বিষয় (উত্তৰাধিকাৰসূত্ৰে পোৱা ৰোগত জিনেটিক্স, টীকা উৎপাদনত জীৱপ্ৰযুক্তি)