প্রতিৰক্ষা DRDO
প্ৰতিৰক্ষা গৱেষণা আৰু বিকাশ সংস্থা (DRDO) – ৰেলৱে পৰীক্ষাৰ বাবে সম্পূৰ্ণ GK কেপছুল
1. মুখ্য তথ্য আৰু সংখ্যা
| পৰামিতি | বিৱৰণ |
|---|---|
| সম্পূৰ্ণ নাম | প্ৰতিৰক্ষা গৱেষণা আৰু বিকাশ সংস্থা |
| স্থাপিত | ১৯৫৮ (১ জানুৱাৰী) |
| মুখ্য কাৰ্যালয় | DRDO ভৱন, ৰাজাজী মাৰ্গ, নৱদিল্লী |
| অধ্যক্ষ | ড॰ সমীৰ ভি কামাট (২০২৪ অনুসৰি) – প্ৰতিৰক্ষা গৱেষণা আৰু বিকাশ বিভাগৰ সচিবও |
| মন্ত্ৰালয়ৰ অধীনত | ভাৰত চৰকাৰৰ প্ৰতিৰক্ষা মন্ত্ৰালয় |
| মুঠ লেব/প্ৰতিষ্ঠান | ৫২ (৫১ লেব + ১ একাডেমী) |
| মুঠ কৰ্মচাৰী | ≈ ২৫,০০০ (৭,০০০ বিজ্ঞানী + ১৮,০০০ টেক-সমৰ্থন) |
| বাজেট ২০২৩-২৪ | ₹২৩,২৬৪ কোটি (BE) – মুঠ প্ৰতিৰক্ষা বাজেটৰ ৫.৭ % |
| মূলমন্ত্ৰ | “বলস্য মূলং বিজ্ঞানম্” (সংস্কৃত: “শক্তিৰ উৎপত্তি বিজ্ঞানৰ পৰা”) |
2. গুৰুত্বপূৰ্ণ মাইলৰ খুটি আৰু তাৰিখ
| বছৰ | ঘটনা |
|---|---|
| ১৯৪৮ | প্ৰতিৰক্ষা বিজ্ঞান সংস্থা (DSO) – স্বাধীনতাৰ পিছৰ কেন্দ্ৰ |
| ১৯৫৮ | TDEs আৰু DSO একত্ৰিত কৰি আনুষ্ঠানিকভাৱে DRDO গঠন (চৰকাৰী প্ৰস্তাৱ ৩০ জানুৱাৰী ১৯৫৮) |
| ১৯৬২ | প্ৰথম দেশীয় উৎপাদন – ৭.৬২ মিমি SLৰাইফল |
| ১৯৭৪ | স্মাইলিং বুদ্ধা (পোখৰাণ-I); DRDOই সংবেদক আৰু তথ্য প্ৰদান কৰিছিল |
| ১৯৮৩ | IGMDP (ইণ্টিগ্ৰেটেড গাইডেড মিচাইল ডেভেলপমেণ্ট প্ৰগ্ৰেম) আৰম্ভ |
| ১৯৮৯ | অগ্নি-I ৰ প্ৰথম উৰণ (২২ মে') |
| ১৯৯৮ | পোখৰাণ-II; DRDOই অস্ত্ৰীকৰণৰ নেতৃত্ব দিছিল (১১-১৩ মে') |
| ২০০৮ | K-15 SLBM ডুবোৱা পণ্টনৰ পৰা উৎক্ষেপণ (২৬ ফেব্ৰুৱাৰী) |
| ২০১০ | AMCA ৫ম-প্ৰজন্মৰ যুদ্ধবিমাৰ প্ৰকল্প অনুমোদিত |
| ২০১২ | অগ্নি-V ৰ প্ৰথম উৰণ (১৯ এপ্ৰিল) – ৫,০০০ কিমি পাল্লা |
| ২০১৪ | DRDO@৫৬ উদযাপন; “স্বনিৰ্ভৰতা” টেগলাইন গ্ৰহণ |
| ২০১৮ | ASAT মিছন “মিছন শক্তি” (২৭ মাৰ্চ) – ৩০০ কিমি LEO লক্ষ্য |
| ২০২০ | COVID-১৯: ৯০ দিনত ৫০+ উৎপাদন (ভেণ্টিলেটৰ, ২-DG ঔষধ) |
| ২০২১ | LCA তেজস Mk-1A অৰ্ডাৰ (₹৪৮ হাজাৰ কোটি) অনুমোদিত; ঘাতক UCAV প্ৰকল্পৰ সূচনা |
| ২০২২ | নাগাস্ত্ৰ-১ (বহনযোগ্য এণ্টি-টেংক গাইডেড মিচাইল) |
| ২০২৩ | AD-১ এণ্ড’-এটমছ্ফেয়াৰিক ইণ্টাৰচেপ্টৰৰ উৰণ পৰীক্ষা (নৱেম্বৰ) |
| ২০২৪ | উগ্ৰম ১৫৫ মিমি তোপক ব্যৱহাৰকাৰী পৰীক্ষাৰ বাবে অনুমোদিত |
৩. মুখ্য DRDO ব্যৱস্থা – দ্ৰুত তালিকা
| ব্যৱস্থা | প্ৰকাৰ | পাল্লা / গতি | স্থিতি |
|---|---|---|---|
| অগ্নি-P | বেলিষ্টিক মিচাইল | ১,০০০–২,০০০ কিমি | ২০২১ত পৰীক্ষিত, অন্তৰ্ভুক্তি চলি আছে |
| অগ্নি-V | ICBM | ৫,০০০+ কিমি | অন্তৰ্ভুক্ত; কেণিষ্টাৰাইজড |
| ব্ৰহ্মস | সুপাৰচনিক ক্ৰুজ | ২৯০–৪৫০ কিমি / মেক ২.৮ | কাৰ্যকৰী (তিনিও বাহিনী) |
| আকাশ-NG | ভূপৃষ্ঠ-থেকে-বায়ু | ৭০ কিমি | উৰণ পৰীক্ষা সম্পূৰ্ণ |
| QRSAM | দ্ৰুত প্ৰতিক্ৰিয়া SAM | ৩০ কিমি | সেনা অন্তৰ্ভুক্তি ২০২৩ |
| অস্ত্ৰ Mk-1 | বায়ু-থেকে-বায়ু BVR | ১১০ কিমি | IAF আৰু নৌসেনা কাৰ্যকৰী |
| নিৰ্ভয় | সাব-চনিক ক্ৰুজ | ১,০০০ কিমি / মেক ০.৭ | বিকাশ পৰীক্ষা |
| প্ৰহাৰ | কৌশলগত পৃথিৱী | ১৫০ কিমি | সেনা পৰীক্ষা |
| পিনাক Mk-I | MBRL | ৩৭ কিমি | অন্তৰ্ভুক্ত |
| পিনাক Mk-II | উন্নত MBRL | ৭৫ কিমি | অন্তৰ্ভুক্ত |
| ATAGS | ১৫৫ মিমি/৫২ কেল ট’ড তোপ | ৪৮ কিমি | ব্যৱহাৰকাৰী পৰীক্ষা ২০২৩ |
| অৰ্জুন Mk-1A | মুখ্য যুদ্ধ টেংক | ৬৮ টন | ১১৮ অৰ্ডাৰ (২০২১) |
| LCA তেজস | লাইট কম্বেট এয়াৰক্ৰাফ্ট | ১.৮ মেক | IOC-২০০৪, FOC-২০১৯, Mk-1A ২০২৪ |
| LCH প্ৰচণ্ড | লাইট কম্বেট হেলিকপ্টাৰ | ৩৩০ কিমি/ঘণ্টা | IAF আৰু সেনা ২০২২ |
| DRDO নেত্ৰ | AEW&C | ২৫০ কিমি ৰাডাৰ পাল্লা | IAF-লৈ ৩টা প্ৰদান |
| ৰুস্তম-২ | MALE UAV | ২৪ ঘণ্টা স্থায়িত্ব | LSP স্তৰ |
| SWARM | লইটাৰিং মিউনিচন | ৫০ কিমি | পৰীক্ষা ২০২৩ |
৪. DRDO পৰীক্ষাগাৰ – অঞ্চল অনুসৰি
বিমান বিজ্ঞান
| লেব | স্থান | মুখ্য কাম |
|---|---|---|
| ADA | বেংগালুৰু | LCA, AMCA |
| GTRE | বেংগালুৰু | কাৱেৰী এয়াৰ’-ইঞ্জিন |
| CEMILAC | বেংগালুৰু | প্ৰমাণীকৰণ আৰু এয়াৰৱৰ্থিনেছ |
মিচাইল আৰু কৌশলগত
| লেব | স্থান | মুখ্য কাম |
|---|---|---|
| DRDL | হায়দৰাবাদ | অগ্নি, পৃথিৱী, BMD |
| RCI | হায়দৰাবাদ | এভিয়নিক্স, চিকাৰ |
| HEMRL | পুণে | প্ৰপেলেণ্ট, বিস্ফোৰক |
নৌসেনা ব্যৱস্থা
| লেব | স্থান | মুখ্য কাম |
|---|---|---|
| NSTL | বিশাখাপট্টনম | টৰপেডো, চ’নাৰ |
| NSTL(কোচি) | কোচি | সামুদ্ৰিক সামগ্ৰী |
জীৱন বিজ্ঞান
| লেব | স্থান | মুখ্য কাম |
|---|---|---|
| DIPAS | দিল্লী | উচ্চ-উচ্চতা সুৰক্ষা |
| DEBEL | বেংগালুৰু | পাইলট পোছাক, জৈৱ-শক্তি |
৫. এক-শাৰী দ্ৰুত পুনৰীক্ষণ তথ্য
- DRDO গঠন হৈছিল ১ জানুৱাৰী ১৯৫৮ত টেকনিকেল ডেভেলপমেণ্ট ইষ্টেব্লিছমেণ্টসমূহ একত্ৰিত কৰি।
- পোখৰাণ-I (১৯৭৪) – DRDOই ইমপ্ল’জন ব্যৱস্থা আৰু সংবেদক ডিজাইন কৰিছিল।
- IGMDPৰ নেতৃত্ব দিছিল ড॰ এ পি জে আব্দুল কালাম – ৫টা মিচাইল: অগ্নি, পৃথিৱী, আকাশ, ত্ৰিশূল, নাগ।
- ব্ৰহ্মস হৈছে ভাৰত-ৰাছিয়া যুটীয়া উদ্যোগ (DRDO + NPOM); নামকৰণ ব্ৰহ্মপুত্ৰ + মস্কৱা নদীৰ নামেৰে।
- ASAT মিচাইলই ব্যৱহাৰ কৰিছিল PDV Mk-II ইণ্টাৰচেপ্টৰ; ২৮৩ কিমি উচ্চতাত Microsat-R ক আঘাত কৰিছিল।
- ২-DG ঔষধ বিকাশ কৰিছিল INMAS আৰু DRLই COVID-১৯ৰ বাবে।
- ATAGSই বিশ্ব ৰেকৰ্ড ৪৮ কিমি পাল্লা বেছ-ব্লিড শ্বেলৰ সৈতে ধৰি ৰাখিছে।
- অৰ্জুন MBT হৈছে ৬৮-টন; ১২০ মিমি ৰাইফল্ড তোপ।
- LCA তেজস হৈছে ইয়াৰ শ্ৰেণীৰ সৰ্বাধিক হালকা সুপাৰচনিক যুদ্ধবিমাৰ।
- DRDO নেত্ৰ এমব্ৰেইৰ ERJ-১৪৫ প্লেটফৰ্মৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি তৈয়াৰী।
- কাৱেৰী ইঞ্জিন শুকান থ্ৰাষ্ট: ৪৬ kN, ভিজা: ৭৩ kN।
- নিৰ্ভয়ই ব্যৱহাৰ কৰে মানিক সৰু টাৰ্ব’ফেন ইঞ্জিন।
- **HSTDV (২০২০)**ই মেক ৬+ ২০ ছেকেণ্ডৰ বাবে লাভ কৰিছিল – হাইপাৰচনিক বাহনৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ।
- যুৱ বিজ্ঞানী পৰীক্ষাগাৰ (২০২০) – ৫টা লেবৰ নেতৃত্ব ৩৫ বছৰৰ তলৰ বিজ্ঞানীসকলে দিছিল।
- প্ৰযুক্তি হস্তান্তৰ পৰ্টেল – https://drdo.gov.in/tech-offer – ১,৫০০+ পেটেণ্ট MSMEসমূহৰ বাবে মুক্ত।
৬. বহুবিকল্পীয় প্ৰশ্ন (১৫+)
উত্তৰসহ MCQ চাবলৈ ক্লিক কৰক
১. DRDO কোন বছৰত স্থাপিত হৈছিল?
ক) ১৯৪৭ খ) ১৯৫০ গ) ১৯৫৮ ঘ) ১৯৬২
উত্তৰ: গ) ১৯৫৮
২. DRDOৰ বৰ্তমানৰ অধ্যক্ষ (২০২৪) হৈছে:
ক) ড॰ জি সতীশ ৰেড্ডি খ) ড॰ তেছী থমাছ গ) ড॰ সমীৰ ভি কামাট ঘ) ড॰ ভি কে শৰস্বত
উত্তৰ: গ) ড॰ সমীৰ ভি কামাট
৩. DRDOৰ মূলমন্ত্ৰ “বলস্য মূলং বিজ্ঞানম্"ৰ অৰ্থ হৈছে:
ক) বিজ্ঞানেই শক্তি খ) বিজ্ঞানৰ পৰাই শক্তিৰ উৎপত্তি গ) প্ৰতিৰক্ষাৰ বাবে বিজ্ঞান ঘ) দেশৰ বাবে বিজ্ঞান
উত্তৰ: খ) বিজ্ঞানৰ পৰাই শক্তিৰ উৎপত্তি
৪. IGMDP কেতিয়া আৰম্ভ কৰা হৈছিল?
ক) ১৯৭৪ খ) ১৯৮৩ গ) ১৯৯০ ঘ) ১৯৯৮
উত্তৰ: খ) ১৯৮৩
৫. IGMDPৰ কোনটো মিচাইল অন্তৰ্ভুক্ত নাছিল?
ক) অগ্নি খ) ত্ৰিশূল গ) শৌৰ্য ঘ) নাগ
উত্তৰ: গ) শৌৰ্য
৬. অগ্নি-Vৰ প্ৰথম উৰণ কেতিয়া হৈছিল?
ক) ১৯ এপ্ৰিল ২০১০ খ) ১৯ এপ্ৰিল ২০১২ গ) ২৭ মাৰ্চ ২০১৮ ঘ) ১১ মে’ ১৯৯৮
উত্তৰ: খ) ১৯ এপ্ৰিল ২০১২
৭. ব্ৰহ্মস ক্ৰুজ মিচাইলৰ পাল্লা (২০২৪ সংস্কৰণ) কিমান?
ক) ২৯০ কিমি খ) ৪৫০ কিমি গ) ৮০০ কিমি ঘ) ১০০০ কিমি
উত্তৰ: খ) ৪৫০ কিমি
৮. কোনটো DRDO লেবে ASAT ইণ্টাৰচেপ্টৰ PDV Mk-II বিকাশ কৰিছিল?
ক) DRDL খ) RCI গ) ASL ঘ) DEBEL
উত্তৰ: গ) ASL (এডভান্সড চিষ্টেমছ লেবৰেটৰী)
৯. ৪৮ কিমিৰ বিশ্ব ৰেকৰ্ড পাল্লা কোনটো DRDO তোপে লাভ কৰিছে?
ক) ধনুঃ খ) ATAGS গ) M777 ঘ) Haubits FH77
উত্তৰ: খ) ATAGS
১০. লাইট কম্বেট এয়াৰক্ৰাফ্ট তেজস কোনে বিকাশ কৰিছে?
ক) HAL খ) ADA গ) NAL ঘ) GTRE
উত্তৰ: খ) ADA
১১. COVID-১৯ ঔষধ ২-DG DRDOই কাৰ সৈতে সহযোগত বিকাশ কৰিছিল?
ক) সান ফাৰ্মা খ) ড॰ ৰেড্ডি’জ গ) চিপ্লা ঘ) গ্লেনমাৰ্ক
উত্তৰ: খ) ড॰ ৰেড্ডি’জ
১২. তলৰ কোনটো DRDOৰ MALE UAV?
ক) লক্ষ্য খ) নিশান্ত গ) ৰুস্তম-২ ঘ) ALH
উত্তৰ: গ) ৰুস্তম-২
১৩. হাইপাৰচনিক বাহন HSTDVই মেক কিমান লাভ কৰিছিল?
ক) ৪ খ) ৫ গ) ৬+ ঘ) ৮
উত্তৰ: গ) ৬+
১৪. চাবমেৰিনৰ পৰা উৎক্ষেপণ কৰা নৌসেনা এণ্টি-শ্বিপ মিচাইল হৈছে:
ক) নিৰ্ভয় খ) K-১৫ (B-০৫) গ) শৌৰ্য ঘ) প্ৰহাৰ
উত্তৰ: খ) K-১৫ (B-০৫)
১৫. কোন চহৰত সৰ্বাধিক সংখ্যক DRDO লেব আছে?
ক) দিল্লী খ) হায়দৰাবাদ গ) বেংগালুৰু ঘ) পুণে
উত্তৰ: গ) বেংগালুৰু (≈ ১২ লেব)
১৬. DRDOৰ যুৱ বিজ্ঞানী পৰীক্ষাগাৰ কেতিয়া আৰম্ভ কৰা হৈছিল?
ক) ২০১৮ খ) ২০১৯ গ) ২০২০ ঘ) ২০২১
উত্তৰ: গ) ২০২০
১৭. অৰ্জুন Mk-1A টেংকৰ অন্তৰ্ভুক্তি ব্যাচৰ অৰ্ডাৰ কিমান?
ক) ৬৮ খ) ১১৮ গ) ১২৪ ঘ) ২০০
উত্তৰ: খ) ১১৮
১৮. কোনটো DRDO মিচাইলে ছলিড-ৰামজেট প্ৰযুক্তি ব্যৱহাৰ কৰে?
ক) অস্ত্ৰ খ) SFDR গ) QRSAM ঘ) আকাশ-NG
উত্তৰ: খ) SFDR (ছলিড ফুৱেল ডাক্টেড ৰামজেট)
১৯. AEW&C প্লেটফৰ্ম নেত্ৰই কোন বিমান ব্যৱহাৰ কৰে?
ক) এয়াৰবাছ A321 খ) এমব্ৰেইৰ ERJ-১৪৫ গ) ডৰ্নিয়েৰ ২২৮ ঘ) বয়িং ৭৩৭
উত্তৰ: খ) এমব্ৰেইৰ ERJ-১৪৫
২০. ২০২৩-২৪ৰ মুঠ প্ৰতিৰক্ষা বাজেটত DRDOৰ বাজেটৰ অংশ প্ৰায়:
ক) ২ % খ) ৫.৭ % গ) ১০ % ঘ) ১৫ %
উত্তৰ: খ) ৫.৭ %
৭. দ্ৰুত পুনৰীক্ষণ চাৰ্ট (পিন কৰি সাঁচি ৰাখক)
| মনত ৰাখিবলৈ | মান |
|---|---|
| DRDOৰ জন্ম | ১-১-১৯৫৮ |
| মুঠ লেব | ৫২ |
| IGMDPৰ ৫টা মিচাইল | A-P-T-A-N (অগ্নি-পৃথিৱী-ত্ৰিশূল-আকাশ-নাগ) |
| ASAT তাৰিখ | ২৭ মাৰ্চ ২০১৮ |
| অগ্নি-V পাল্লা | ৫,০০০+ কিমি |
| ATAGS পাল্লা | ৪৮ কিমি |
| কাৱেৰী ইঞ্জিন | ৪৬ kN শুকান |
| COVID ঔষধ | ২-DG |
| হাইপাৰচনিক ডেম' | HSTDV – মেক ৬ |
| অৰ্জুন Mk-1A অৰ্ডাৰ | ১১৮ |
| LCA নামৰ অৰ্থ | সংস্কৃতত “দীপ্তি” |
এই কেপছুলটো সঘনাই পুনৰীক্ষণ কৰি থাকক; ৰেলৱে আৰু প্ৰতিৰক্ষা পৰীক্ষাত প্ৰতি বছৰে ২-৩টা প্ৰশ্ন পোনপটীয়াকৈ DRDOৰ মাইলৰ খুটিৰ পৰা আহে।
BETA
