মেনগ্ৰ’ভ – ৰেলৱে পৰীক্ষাৰ বাবে সম্পূৰ্ণ সাধাৰণ জ্ঞানৰ নোট

১. ভূমিকা আৰু সংজ্ঞা

• মেনগ্ৰ’ভ হৈছে লৱণ সহনশীল (হেল’ফাইটিক) চিৰসেউজ অৰণ্য যি আন্তঃজোৱাৰ উপকূলীয় আৰু মোহনা অঞ্চলত পোৱা যায়।
• ইউনেস্কোৰ টেগ-লাইন: “শিপাৰে উশাহ লোৱা উপকূলীয় অৰণ্য।”
• স্থল আৰু সাগৰৰ মাজৰ ইক’টোন; পৃথিৱীৰ সৰ্বাধিক উৎপাদনশীল পৰিস্থিতিতন্ত্ৰৰ অন্যতম (নেট প্ৰাথমিক উৎপাদনশীলতা ≈ ১০ টন/হেক্টৰ/বছৰ)।

২. গোলকীয় আৰু ভাৰতীয় কভাৰেজ (সৰ্বশেষ অনুমান)

• ভাৰতৰ স্থান ৮ম মেনগ্ৰ’ভ থকা দেশসমূহৰ ভিতৰত আৰু দক্ষিণ এছিয়াত ১ম।
• বন সমীক্ষা ভাৰতৰ দ্বিবাৰ্ষিক প্ৰতিবেদন – ISFR ২০২১ – দেখুৱাইছে ২০১১ৰ পৰা ২৩.৩৭% বৃদ্ধি।

৩. ভাৰতত বিতৰণ – ৰাজ্য অনুসৰি চমু অৱলোকন

৪. গুৰুত্বপূৰ্ণ মেনগ্ৰ’ভ প্ৰজাতি

৫. গুৰুত্ব আৰু সেৱা

৬. ভাবুকি আৰু সংৰক্ষণ

সংৰক্ষণৰ সা-সৰঞ্জাম

• MISHTI (Mangrove Initiative for Shoreline Habitats & Tangible Incomes) – ২০২৩ৰ কেন্দ্ৰীয় বাজেট – ৫৪০ বৰ্গ কিমি নতুন ৰোপণৰ বাবে ₹২,৫০০ কোটি।
• IUCN ৰেড লিষ্ট – ১৬% প্ৰকৃত মেনগ্ৰ’ভ প্ৰজাতি ভাবুকিগ্ৰস্ত।
• মেনগ্ৰ’ভ থকা ৰামছাৰ স্থান – ভাৰত: ১১ (সুন্দৰবন, ভিতৰকণিকা, পিচাভাৰম আদি)

৭. গুৰুত্বপূৰ্ণ তাৰিখ আৰু ঘটনা

৮. দ্ৰুত-অগ্নি এক-লাইনীয়া (পুনৰীক্ষণ কেপচুল)

• বৃহত্তম একক-ব্লক মেনগ্ৰ’ভ: সুন্দৰবন (১০,২০০ বৰ্গ কিমি ভাৰত-বাংলাদেশ)।
• ২০১১-২১ত দ্ৰুততম মেনগ্ৰ’ভ বৃদ্ধি হোৱা ৰাজ্য: গুজৰাট (+৩৭%)।
• ভাৰতৰ মেনগ্ৰ’ভ ৰাজধানী: ভিতৰকণিকা (ওড়িশা) – ৬২ প্ৰকৃত মেনগ্ৰ’ভ প্ৰজাতি।
• সুন্দৰী গছ: হেৰিটিয়েৰা ফোমেছ – যাৰ নামেৰে সুন্দৰবনৰ নামকৰণ হৈছে।
• প্ৰথম মেনগ্ৰ’ভ পকা বাঘ সংৰক্ষিত অঞ্চল: সুন্দৰবন বাঘ সংৰক্ষিত অঞ্চল (১৯৭৩)।
• নিউমেট’ফৰক ‘উশাহ লোৱা শিপা’ বুলিও কোৱা হয়।
• ভিভিপেৰীয়ে সৰকি থকা বোকাত অংকুৰৰ এংকৰেজত সহায় কৰে।
• গোলকীয় মেনগ্ৰ’ভ হেৰুৱাৰ হাৰ: ০.১৩%/বছৰ (FAO ২০২২) – ইতিমধ্যে আটাইতকৈ কম, তথাপি অব্যাহত।
• গোদাবৰী-কৃষ্ণা ডেল্টাই ভাৰতৰ ২য় বৃহত্তম অবিচ্ছিন্ন প্যাচ আয়ত্ত কৰে।
• মিছ কেৰালা ২০২৩ মেনগ্ৰ’ভ উৎসৱ পুঝাথুৰ (কেৰালা)-ত অনুষ্ঠিত হৈছিল।

৯. বহু-বিকল্প প্ৰশ্ন (ৰেলৱে নমুনা)

শেষ মুহূৰ্তৰ ক্ৰেম: মনত ৰাখিব “৪-৯-২৬” → ভাৰতৰ মেনগ্ৰ’ভ ≈ ৪,৯৯২ বৰ্গ কিমি, ৯খন উপকূলীয় ৰাজ্যত আছে, ২৬ জুলাই আন্তৰ্জাতিক দিৱস!